از احیای مسکن کارگری تا پرواز از فراز تحریم‌های فرسوده 

به گزارش خبرنگار اقتصاد معاصر؛ روزنامه‌های مهم کشور در گزارش‌های امروز خود به موضوعاتی از جمله ناترازی انرژی، تحریم پروازهای ایران، مسکن کارگری، بازسازی تاسیسات آسیب‌دیده و نرخ دلار پرداخته‌اند.

روزنامه دنیای اقتصاد در گزارش ویژه خود با عنوان «وسوسه دلواپسان ارزی» به بررسی پیامدهای تثبیت دستوری نرخ دلار و تجربه ارزهای ۴۲۰۰ و ۲۸۵۰۰ تومانی؛ با تمرکز بر ایجاد رانت، افزایش تقاضای ارز و پیشنهاد کاهش تدریجی شکاف نرخ‌های ارزی پرداخته و نوشته است: «بازگشت بحث تثبیت نرخ دلار در شرایط محدودیت منابع ارزی، نگرانی‌هایی درباره ایجاد شکاف میان نرخ رسمی و بازار و شکل‌گیری رانت به همراه دارد. تجربه ارز ۴۲۰۰ تومانی نشان داد تخصیص حدود ۶۶ میلیارد دلار برای واردات کالاهای اساسی تا تیر ۱۴۰۰ نتوانست اهداف موردنظر را محقق کند. همچنین طبق اظهارات رئیس کل بانک مرکزی، سیاست ارز ۲۸۵۰۰ تومانی در سال‌های ۱۴۰۲ تا ۱۴۰۴ حدود ۷.۵ میلیارد دلار تعهد و بدهی ارزی ایجاد کرد و با پیش‌خور کردن منابع آینده، فشار بیشتری بر بازار وارد کرد. تثبیت دستوری نرخ پایین‌تر از سطح تعادلی می‌تواند تقاضا برای ارز ارزان را افزایش داده و انگیزه صادرکنندگان برای عرضه ارز را کاهش دهد. سیدکمال سیدعلی، معاون اسبق ارزی بانک مرکزی نیز چندنرخی بودن ارز و فاصله میان نرخ‌ها را از عوامل ایجاد رانت دانسته و تاکید کرده است که ارز ارزان لزوما به کاهش قیمت کالا برای مصرف‌کننده منجر نمی‌شود. کاهش تدریجی شکاف نرخ‌ها، شفافیت تخصیص ارز و حمایت هدفمند از کالاهای ضروری به‌عنوان رویکردهای جایگزین تثبیت دستوری است.»

روزنامه شرق با عنوان «مسافران مستاصل» در گزارش اقتصادی خود به توقف و محدودیت گسترده پروازهای خارجی ایران و سرگردانی مسافران در مرزهای زمینی، هم‌زمان با تشدید تحریم‌های صنعت هوایی کشور و کاهش ورود و خروج مسافران پرداخته و نوشته است: «ازدحام مسافران ایرانی در مرزهای زمینی و توقف پی‌درپی پروازهای خارجی، سردرگمی گسترده‌ای برای دانشجویان، بیماران، دوتابعیتی‌ها و خانواده‌هایی که بستگانشان خارج از کشور هستند ایجاد کرده است. پس از تحریم گسترده ایرلاین‌های ایرانی از سوی آمریکا، محدودیت‌های پروازی در کشورهایی مانند ترکیه، عمان، عراق، گرجستان و جمهوری آذربایجان نیز اعمال شده و برخی مسیرهای خارجی ایران متوقف شده‌اند. در همین حال، برخی مسافران برای ادامه سفر خود به مسیرهای زمینی و کشورهای همسایه روی آورده‌اند. این تحولات در شرایطی رخ داده که صنعت هوایی ایران پیش از این نیز بر اثر جنگ و آسیب به فرودگاه‌ها و هواپیماها با مشکلات جدی مواجه شده بود. آمار وزارت میراث فرهنگی نشان می‌دهد ورود گردشگران خارجی به ایران در سه‌ماهه نخست ۱۴۰۵ با کاهش ۵۱.۵ درصدی به ۹۲۸ هزار و ۷۴۶ نفر رسیده و خروج مسافران نیز ۳۴.۲۴ درصد کاهش یافته است. فعالان گردشگری می‌گویند محدودیت‌های جدید، فشار بیشتری بر صنعت گردشگری و سفرهای خارجی وارد کرده است.»

روزنامه اعتماد در گزارش اقتصادی خود با عنوان «۲۳۰ ميليون مترمكعب ظرفيت از دست‌ رفته» به بازسازی تاسیسات آسیب‌دیده در کنار ضرورت مدیریت مصرف، افزایش تولید و بهینه‌سازی انرژی برای مقابله با ناترازی گاز پرداخته و نوشته است: «در پی حمله به بخشی از تاسیسات چهار پالایشگاه گازی پارس جنوبی در اسفند ۱۴۰۴، حدود ۲۳۰ میلیون مترمکعب از ظرفیت روزانه فرآورش گاز کشور از مدار خارج شد که نزدیک به ۱۰۰ میلیون مترمکعب آن با استفاده از ظرفیت خالی سایر پالایشگاه‌ها و بازسازی تاسیسات جبران شده است. با این حال، بیش از ۱۲۰ میلیون مترمکعب ظرفیت همچنان از دسترس خارج است. اهمیت این کاهش زمانی بیشتر می‌شود که ناترازی گاز پیش از این نیز وجود داشت و در زمستان گذشته به حدود ۲۵۰ تا ۳۰۰ میلیون مترمکعب در روز رسیده بود. حتی با بازگشت کامل ظرفیت آسیب‌دیده، مشکل ناترازی به دلیل رشد مصرف، شدت بالای مصرف انرژی، فرسودگی تجهیزات و کمبود سرمایه‌گذاری برطرف نخواهد شد. بنابراین هم‌زمان با بازسازی تاسیسات، توسعه تولید و زیرساخت، بهینه‌سازی مصرف و کاهش شدت مصرف انرژی در بخش‌های خانگی، صنعتی و دولتی نیز ضروری است.»

روزنامه فرهیختگان با عنوان «مسکن کارگری در مسیر احیا» در گزارش اقتصادی خود به احیای مسکن کارگری با مشارکت صنایع و بنیاد مسکن پرداخته و نوشته است: «بسته جدید بنیاد مسکن برای تامین مسکن کارگران دهک‌های یک تا چهار، بر مشارکت صنایع و استفاده هم‌زمان از چند ابزار حمایتی استوار است. این بسته شامل واگذاری زمین رایگان، امکان الحاق برخی اراضی خارج از محدوده شهرها، وام ساخت ۵۰۰ میلیون‌تومانی با بازپرداخت ۲۰ساله، کمک بلاعوض ۲۰۰ میلیون‌تومانی و مشوق‌های مالیاتی برای صنایع است. این طرح در شرایطی مطرح شده که مسکن کارگری طی دهه‌های گذشته در قالب تعاونی‌ها، واگذاری زمین، مسکن مهر و نهضت ملی مسکن دنبال شده اما همچنان بخش قابل‌توجهی از کارگران توان خرید مسکن ندارند. کارشناسان معتقدند تامین مسکن باید از انحصار وزارت راه و شهرسازی خارج و ظرفیت بنیاد مسکن، سازمان تامین اجتماعی و صنایع فعال شود. همچنین پیشنهاد شده برای کارگران کم‌درآمد از الگوهایی مانند مسکن استیجاری و اجاره به شرط تملیک استفاده شود. مشارکت صنایع بزرگ در تامین مسکن کارکنان، به‌ویژه در مناطق صنعتی مانند پارس جنوبی، نیز از محورهای اصلی این رویکرد است.»

روزنامه جوان در گزارش اقتصادی خود با عنوان «پرواز از فراز تحریم‌های فرسوده» به مخالفت چین با تحریم‌های آمریکا علیه پروازهای ایران و تداوم بخشی از پروازهای بین‌المللی شرکت‌های هواپیمایی ایرانی، با وجود محدودیت‌های تحریمی پرداخته و نوشته است: «چین مخالفت خود را با تحریم‌های آمریکا علیه شرکت‌های هواپیمایی ایران اعلام کرده و تاکید داشته است که همچنان مجوز پروازهای ایران به چین را صادر می‌کند. این موضع در واکنش به ادعای وزیر خزانه‌داری آمریکا مطرح شده که از توقف فعالیت شرکت‌های هواپیمایی ایران از اول مهر و اعمال فشار بر فرودگاه‌ها و ارائه‌دهندگان خدمات هوانوردی طرف همکاری با ایران خبر داده بود. هم‌زمان، پروازهای ایران به نجف بدون وقفه ادامه دارد، هرچند خدمات فرودگاه بغداد به شرکت‌های ایرانی متوقف شده است. پروازهای ایران به چین نیز طبق برنامه برقرار است و بیشتر شرکت‌های ایرانی در مسیرهای ترکیه فعالیت دارند، با این تفاوت که ماهان با محدودیت‌هایی مواجه شده است. سازمان هواپیمایی کشوری نیز برای کاهش محدودیت‌های بین‌المللی در حال رایزنی با کشورهای مختلف است. در این میان، دبیر شورای عالی امنیت ملی به کشورهای همسایه هشدار داده است در اجرای محدودیت‌های آمریکا علیه پروازهای ایرانی مشارکت نکنند.»

روزنامه ایران با عنوان «یارانه‌ای که خاموشی ساخت» در گزارش اقتصادی خود به تغییر مساله فقر انرژی در ایران پرداخته و نوشته است: «گسترش شبکه برق و گاز در ایران طی سال‌های گذشته دسترسی خانوارها به انرژی را به سطح بالایی رسانده اما مساله امروز بیش از دسترسی، به پایداری و کیفیت تامین انرژی مربوط است. نتایج پژوهش مرکز پژوهش‌های مجلس نشان می‌دهد سهم خانوارهای درگیر فقر انرژی کاهش یافته اما این کاهش عمدتا به دلیل پایین ماندن تعرفه انرژی در مقایسه با تورم بوده و الزاما به معنای افزایش قدرت خرید خانوارها نیست. هم‌زمان، خاموشی ناشی از کمبود تولید و مدیریت بار از ۵.۲ دقیقه در روز در سال ۱۴۰۲ به ۲۱.۱۹ دقیقه در سال ۱۴۰۳ رسیده است. در بخش گاز نیز با وجود افزایش دسترسی خانوارها، وابستگی گسترده به گاز طبیعی در فصل سرد به کمبود گاز برای صنایع و نیروگاه‌ها منجر می‌شود. این شرایط ضرورت تغییر رویکرد از توسعه صرف شبکه به حکمرانی هوشمند انرژی، افزایش بهره‌وری، بهینه‌سازی ساختمان‌ها، تعرفه‌گذاری پلکانی، حمایت هدفمند از خانوارهای کم‌درآمد، توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر و تنوع‌بخشی به منابع انرژی را پررنگ کرده است.»