آسیبپذیری زیرساخت پالایشی امارات از جنگ؛ بنزین دوباره در ابوظبی گران شد
به گزارش اقتصاد معاصر؛ یک هفته از اجرای قیمتهای جدید سوخت در امارات میگذرد و حالا هر لیتر بنزین سوپر ۹۸ به ۳.۸۰ درهم رسیده است. این سومین افزایش ماهانه متوالی است که جایگاههای سوخت امارات تجربه میکنند و نشان میدهد که تبعات اقتصادی جنگ در منطقه، حتی برای کشوری که مستقیماً در آتش حملات نظامی نسوخته، به شکل افزایش هزینههای روزمره بر زندگی مردم سایه انداخته است.
کمیته نظارت بر قیمت بنزین و گازوئیل امارات، روز دوشنبه ۹ شهریور (۳۱ آگوست) قیمتهای جدید شهریور را اعلام کرد. بر اساس این اعلام، هر لیتر بنزین سوپر ۹۸ از ۳.۶۰ به ۳.۸۰ درهم، بنزین خصوصی ۹۵ از ۳.۴۹ به ۳.۶۹ درهم، بنزینایپلاس ۹۱ از ۳.۴۱ به ۳.۶۱ درهم و گازوئیل با جهش قابلتوجه از ۳.۸۰ به ۴.۳۰ درهم افزایش یافته است. این قیمتها از روز سهشنبه ۱۰ شهریور (اول سپتامبر) در تمام جایگاههای سوخت امارات اعمال شده و شامل مالیات بر ارزش افزوده ۵ درصدی است.
اما آنچه این افزایش قیمت را از نوسانات عادی بازار متمایز میکند، ریشهیابی آن در بحران اخیر منطقه است. اگرچه امارات از سال ۲۰۱۵ سیاست قیمتگذاری ماهانه سوخت را بر اساس میانگین قیمتهای جهانی اجرا میکند، اما آنچه در ماههای اخیر رخ داده، فراتر از نوسانات معمول است. از آغاز جنگ علیه ایران در اواخر فوریه ۲۰۲۶، قیمت بنزین در امارات مسیری صعودی و بیسابقه را طی کرده است.
بر اساس دادههای منتشر شده، قیمت بنزین سوپر ۹۸ از حدود ۲.۴۵ درهم در بهمن ۱۴۰۴ (فوریه ۲۰۲۶) به ۳.۸۰ درهم در شهریور ۱۴۰۵ رسیده است. این یعنی افزایشی بیش از ۵۵ درصدی در کمتر از هفت ماه. گازوئیل، اما وضعیت وخیمتری داشته و با جهشی ۷۶ درصدی از ۲.۷۲ درهم در اسفند ۱۴۰۴ به ۴.۶۹ درهم در فروردین ۱۴۰۵ رسیده و اگرچه در ماههای اخیر کمی کاهش یافته، همچنان در سطح ۴.۳۰ درهم باقی مانده است.
تحلیلگران اقتصادی تفاوت اساسی این دوره را با بحرانهای قبلی مانند جنگ اوکراین در ماهیت اختلال ایجاد شده میدانند. در سال ۲۰۲۲، اگرچه قیمت نفت به دلیل جنگ اوکراین به شدت افزایش یافت، اما بازارها توانستند خود را با تغییر مسیر جریان نفت روسیه تطبیق دهند. نفت روسیه به طور کامل از بازار حذف نشد و از طریق کانالهای جایگزین به هند، چین و سایر خریداران رسید. اما آنچه امروز در منطقه خلیج فارس رخ داده، یک «اختلال فیزیکی» مستقیم در مهمترین کریدور انرژی جهان یعنی تنگه هرمز است. اختلال در تردد نفتکشها، افزایش هزینههای بیمه و نگرانی از تداوم این وضعیت، باعث شده که حتی با کاهش قیمت نفت خام در بازارهای جهانی، قیمت بنزین در جایگاههای امارات با تأخیر و به کندی کاهش یابد.
امارات اگرچه یکی از بزرگترین تولیدکنندگان نفت جهان است، اما در حوزه تولید بنزین و فرآوردههای نفتی کاملاً خودکفا نیست. این کشور سالها بخشی از بنزین مورد نیاز خود را وارد میکرده، هرچند در سالهای اخیر با توسعه پالایشگاههایی مانند پالایشگاه عظیم رویس (با ظرفیت بیش از ۹۲۲ هزار بشکه در روز) و پروژه پالایشگاه اتحاد در فجیره، به سمت خودکفایی حرکت کرده است.
با این حال، جنگ ضربه سنگینی به زیرساختهای پالایشی امارات وارد کرد. پالایشگاه رویس که چهارمین پالایشگاه بزرگ تکواحدی جهان محسوب میشود، در ماه مارس ۲۰۲۶ بر اثر حمله پهپادی ایران دچار آتشسوزی و توقف کامل شد. این پالایشگاه که روزانه مقادیر عظیمی گازوئیل، بنزین، نفتا و سوخت جت تولید میکند، حدود یک ماه پیش به مدار کامل بازگشت، اما این وقفه طولانی تأثیر محسوسی بر عرضه فرآوردههای نفتی و به تبع آن قیمتها در بازار داخلی امارات داشته است.
سلطان احمد الجابر، وزیر صنعت و فناوری پیشرفته امارات، هشدار داده که جریان عادی نفت از طریق تنگه هرمز ممکن است تا سال ۲۰۲۷ به طور کامل از سر گرفته نشود. این یعنی مصرفکنندگان اماراتی باید خود را برای ادامه روند پرفشار قیمت سوخت در ماههای آینده آماده کنند. تحلیلگران بر این باورند که برخلاف جنگ اوکراین که قیمتها حدود دو ماه پس از اوجگیری به سطح قبل از بحران بازگشت، این بار مسیر کاهش قیمت بنزین بسیار طولانیتر خواهد بود؛ چراکه عادیسازی مسیرهای کشتیرانی، بازگشت اعتماد به بازار بیمه و حل و فصل اختلافات دیپلماتیک، فرآیندی زمانبر است.
افزایش قیمت بنزین در امارات که با میانگین افزایش ماهانه ۵ تا ۶ درصدی طی چهار ماه گذشته همراه بوده، نه تنها هزینه حملونقل روزانه را افزایش داده، بلکه به دلیل وابستگی شدید اقتصاد امارات به حملونقل جادهای و صنایع لجستیک، زنجیرهای از گرانی کالاها و خدمات را به دنبال داشته است.
