از اولویت اقتصاد ایران تا تخفیف لبنیات و روغن کالابرگی

به گزارش خبرنگار اقتصاد معاصر؛ روزنامه‌های مهم کشور در گزارش‌های امروز خود به موضوعاتی از جمله اشتغال، جایگاه دلار در نظام جهانی، بحران جمعیتی، کالابرگ و جایگاه نفت ایران پرداخته‌اند.

روزنامه دنیای اقتصاد در گزارش ویژه اقتصادی خود با عنوان «اشتغال؛ اولویت اقتصاد ایران» به اشتغال و کیفیت اشتغال در اقتصاد ایران پرداخته و نوشته است: «فقط بیکاری مشکل اقتصاد ایران نیست، بلکه کیفیت پایین اشتغال چالش اصلی محسوب می‌شود. بخش بزرگی از نیروی کار در صنوف، تاکسی‌های اینترنتی، بخش عمومی، اقتصاد دیجیتال و مشاغل غیررسمی فعالیت می‌کنند که بهره‌وری و ارزش افزوده پایینی دارند. وجود میلیون‌ها واحد صنفی، راننده و کارکنان بخش‌های کم‌بازده نشان می‌دهد اقتصاد نتوانسته فرصت‌های شغلی مولد و پایدار ایجاد کند. از سوی دیگر، ضعف سرمایه‌گذاری، نااطمینانی‌های سیاسی و اقتصادی، محدودیت‌های بین‌المللی و گسترش سیاست‌های پوپولیستی باعث شده بنگاه‌های صنعتی و تولیدی بزرگ، که اشتغال باکیفیت ایجاد می‌کنند، رشد کافی نداشته باشند. همچنین هوش مصنوعی و اتوماسیون در حال کاهش نیاز به بسیاری از مشاغل خدماتی و اداری هستند و نبود برنامه‌های بازآموزی، این تهدید را تشدید می‌کند. در نتیجه، اقتصاد ایران با انبوهی از مشاغل کم‌بهره‌ور و جزیره‌ای کوچک از اشتغال مولد روبه‌رو است. توسعه اشتغال پایدار نیازمند افزایش سرمایه‌گذاری، بهبود محیط کسب‌وکار، گسترش بنگاه‌های بزرگ و صادرات‌محور، اصلاح نظام آموزشی و تطبیق نیروی کار با فناوری‌های جدید است؛ در غیر این صورت، اشتغال کم‌کیفیت و فقر ساختاری عمیق‌تر خواهد شد.»

روزنامه شرق با عنوان «دگردیسی طبقه متوسط» در گزارش اقتصادی خود به دگردیسی فقر و افول طبقه متوسط در ایران پرداخته و نوشته است: «فقر در ایران دیگر یک نوسان موقتی اقتصادی نیست، بلکه به وضعیتی پایدار و ساختاری تبدیل شده است. افزایش شمار خانوارهای تحت پوشش نهادهای حمایتی و رشد چشمگیر مددجویان، به‌ویژه در میان کودکان و نوجوانان، نشان می‌دهد بخشی از طبقه متوسط به سمت فقر رانده شده است. تورم مزمن هزینه‌های زندگی را به حدی افزایش داده که بسیاری از خانوارها برای تامین نیازهای روزمره ناچار به حذف هزینه‌های آموزش، سلامت و سایر نیازهای توسعه‌ای شده‌اند. در نتیجه، فقر از یک مساله مالی به چرخه‌ای بین‌نسلی تبدیل شده که فرصت پیشرفت را از خانواده‌ها می‌گیرد. از سوی دیگر، حتی اشتغال نیز تضمینی برای خروج از فقر نیست و پدیده «شاغلان فقیر» گسترش یافته است؛ افرادی که با وجود کار کردن همچنان به حمایت‌های رفاهی وابسته‌اند. این روند، همراه با افزایش مهاجرت از روستاها به حاشیه شهرها، نشانه کاهش تحرک اجتماعی و تضعیف امکان صعود طبقاتی است. تجربه کشورهای موفق نشان می‌دهد که مقابله با فقر فقط با پرداخت کمک‌های نقدی ممکن نیست و نیازمند سیاست‌های داده‌محور، آموزش، توانمندسازی و سرمایه‌گذاری هدفمند برای شکستن چرخه فقر است.»

روزنامه اعتماد در گزارش اقتصادی خود با عنوان «نبرد بزرگ‌ بر سر آينده نظم مالی دلار؟» به آینده هژمونی دلار و جایگاه آمریکا در نظام جهانی پرداخته و نوشته است: «بحران سوئز در سال ۱۹۵۶ نقطه‌ای بود که بریتانیا دریافت دیگر نمی‌تواند قدرت نظامی خود را به سلطه سیاسی و اقتصادی پایدار تبدیل کند. با این حال، لندن پس از این شکست، با توسعه بازار یورودلار و شبکه مالی فراساحلی، نوعی امپراتوری مالی جهانی ایجاد کرد. تنگه هرمز ممکن است نقشی مشابه برای آمریکا داشته باشد. از این دیدگاه، واشنگتن می‌کوشد با فشار بر صادرات انرژی رقبایی مانند ایران و روسیه و افزایش وابستگی جهان به نفت و گاز خود، جایگاه دلار را در مرکز نظام مالی جهان حفظ کند. اما برخلاف دوران سوئز، جهان امروز چندقطبی است و کشورهایی مانند چین، روسیه و هند در مسیر کاهش وابستگی به دلار حرکت می‌کنند. به همین دلیل آمریکا علاوه بر حفظ نظم موجود، باید مانع شکل‌گیری نظم جایگزین نیز شود. با وجود افزایش بدهی‌ها، هزینه‌های نظامی و رقابت‌های ژئوپلیتیکی، این پرسش را مطرح می‌شود که آیا آمریکا همچنان قادر است برتری نظامی خود را به نفوذ سیاسی و اقتصادی پایدار تبدیل کند یا مانند بریتانیا با شکاف میان قدرت نظامی و توان اقتصادی روبه‌رو شده است. در نتیجه، هرمز می‌تواند هم‌زمان نشانه‌ای از تلاش برای بازسازی هژمونی دلار و آغاز فرسایش تدریجی آن باشد.»

روزنامه فرهیختگان با عنوان «جیغ بنفش بحران جمعیت به روایت اعداد» در گزارش اقتصادی خود به کاهش شدید نرخ موالید و بحران جمعیتی در ایران پرداخته و نوشته است: «تعداد موالید در ایران در سال ۱۴۰۴ به ۸۹۲ هزار و ۲۸۰ نفر رسیده که کمترین میزان ثبت‌شده در ۶۰ سال اخیر است. بررسی روند تاریخی نشان می‌دهد پس از نوسانات جمعیتی در دهه‌های ۱۳۶۰ و ۱۳۷۰ و افزایش نسبی موالید تا اواسط دهه ۱۳۹۰، از سال ۱۳۹۶ به بعد روندی کاهشی آغاز شده و در نهایت به این سطح پایین رسیده است. نرخ باروری نیز از حدود ۷ فرزند در دهه ۱۳۶۰ به حدود ۱.۶ فرزند در سال‌های اخیر کاهش یافته است. این افت در ایران سریع‌تر از میانگین جهانی بوده است. در بررسی استانی، طی ۱۰ سال اخیر کاهش موالید در برخی استان‌ها مانند البرز، مازندران و گیلان بیش از ۵۰ درصد بوده، در حالی که در استان‌هایی مثل سیستان‌وبلوچستان و خوزستان این کاهش کمتر بوده است. از مهم‌ترین عوامل کاهش جمعیت می‌توان به افزایش سن ازدواج، رشد تحصیلات زنان، تغییر ارزش‌ها و گرایش به خانواده‌های کوچک‌تر، نااطمینانی اقتصادی، هزینه بالای مسکن، شهرنشینی گسترده و کاهش نقش اقتصادی فرزندان اشاره کرد. در نهایت عامل کلیدی در معکوس‌کردن این روند، ایجاد ثبات اقتصادی و بهبود چشم‌انداز آینده است.»

روزنامه جوان در گزارش اقتصادی خود با عنوان «تخفیف ۳ تا ۱۰ درصدی لبنیات و روغن کالابرگی» به اجرای مرحله جدید طرح کالابرگ الکترونیکی و اعمال تخفیف روی کالاهای اساسی (به‌ویژه لبنیات و روغن) برای حمایت از معیشت و افزایش قدرت خرید خانوارها پرداخته و نوشته است: «دولت در ششمین مرحله اجرای طرح کالابرگ الکترونیکی، از ۱۶ خرداد اعمال تخفیف روی برخی کالاهای اساسی را آغاز کرده است. طبق اعلام وزارت تعاون، تمرکز اولیه بر لبنیات و روغن است؛ به‌طوری‌که برخی شرکت‌های لبنی از جمله پگاه، تخفیف حدود ۱۰ درصدی ارائه می‌دهند، در حالی که برای روغن فعلا تخفیف ۳ درصدی مطرح شده اما هنوز نهایی نیست و دولت به دنبال افزایش آن است. همچنین رایزنی‌هایی برای گنجاندن تخم‌مرغ و سایر اقلام در طرح در حال انجام است. هدف این طرح تقویت قدرت خرید خانوارها و بهبود معیشت است. حدود ۸۷ میلیون نفر مشمول کالابرگ هستند و طبق آمار، ۹۸ درصد افراد در مراحل قبلی از اعتبار خود استفاده کرده‌اند. بیشترین خریدها شامل برنج، مرغ، گوشت و روغن بوده است. هم‌زمان پیشنهاد افزایش مبلغ کالابرگ به دولت ارائه شده اما به دلیل محدودیت بودجه هنوز تصمیم نهایی گرفته نشده است. دولت همچنین با استفاده از تخفیف تولیدکنندگان و فروشگاه‌ها در تلاش است اثر این طرح را در کاهش هزینه سبد غذایی خانوار افزایش دهد.»

روزنامه ایران با عنوان «کارت ژئوپلتیک ایران در میانه تنش‌ها» در گزارش اقتصادی خود به جایگاه نفت ایران در بازار جهانی انرژی با وجود تحریم‌ها و تنش‌های سیاسی پرداخته و نوشته است: «با وجود تحریم‌ها و تنش‌های سیاسی، ایران همچنان توانسته جایگاه خود را در بازار جهانی نفت حفظ کند. بر اساس گزارش اوپک، تولید نفت ایران در سال ۲۰۲۵ به حدود ۳ میلیون و ۲۶۳ هزار بشکه در روز رسیده و صادرات نفت خام نیز به ۱.۶۶ میلیون بشکه در روز افزایش یافته است. مجموع صادرات نفت خام و فرآورده‌ها نیز رشد داشته و از مرز ۲ میلیون بشکه در روز عبور کرده است. ذخایر نفتی ایران همچنان در سطح ۲۰۸ میلیارد بشکه ثابت مانده و ظرفیت پالایشی کشور نیز روندی نسبتا باثبات دارد. تحلیلگران معتقدند حذف کامل نفت ایران از بازار جهانی دشوار است، زیرا این اقدام می‌تواند باعث افزایش قیمت نفت و بی‌ثباتی در بازار انرژی شود. به همین دلیل، سیاست‌های غرب بیشتر بر محدودسازی صادرات متمرکز بوده است. در عمل، ایران با ایجاد شبکه‌ای از مشتریان پایدار، واسطه‌های مالی و مسیرهای غیررسمی توانسته صادرات خود را ادامه دهد. چین همچنان اصلی‌ترین خریدار نفت ایران است و بخش مهمی از صادرات به پالایشگاه‌های کوچک این کشور انجام می‌شود. در مجموع، جایگاه ایران در بازار نفت تثبیت شده اما پایداری آن به حفظ تداوم صادرات، نوسازی زیرساخت‌ها و جلوگیری از فرسودگی صنعت نفت وابسته است.»