روایتی از بازارهایی که در محاصره نوسان‌گیران افتاده است

اقتصاد معاصر-مهدی حاجی‌وند، کارشناس بازار سرمایه: این روزها اگر وارد بازارهای مالی بشوید، به جای چهره آرام سرمایه‌گذارانی که برای سال‌ها برنامه ریخته‌اند، با افرادی مواجه می‌شوید که هر لحظه تصمیم می‌گیرند بخرند یا بفروشند. 

اما چرا؟ چون هیچ کس نمی‌داند فردا دلار چند تومان می‌شود، مذاکره به کجا می‌رسد و تورم چه رکوردی می‌زند. در این فضای سردرگم، کسی جرئت نمی‌کند که سرمایه‌اش را برای مدت طولانی در جایی قفل کند.

تحلیلگران می‌گویند همیشه چند خبر بد کافی است تا چشم‌انداز بلندمدت در تصمیمات سهامداران از بین برود؛ اول شوک ارزی، دوم تورم افسارگسیخته، سوم نااطمینانی سیاسی و اقتصادی. حالا هر سه عامل با هم هستند و دلار از این‌سو به آن‌سو می‌پرد، تورم قدرت خرید را می‌بلعد و خبرهای سیاسی هم یکی از این در می‌آید و یکی از آن در! در نتیجه سرمایه‌گذار ترجیح می‌دهد امروز بخرد، فردا بفروشد و دیگر حتی به فکر ماه آینده هم نباشد.

حالا در یک سردرگمی بزرگ، بازار سرمایه و سهامداران آن بین دو راهی گیر کرده‌اند؛ از یک طرف زمزمه‌هایی از احتمال توافق و کاهش تنش‌ها به گوش می‌رسد که می‌تواند ترمز تورم را بکشد و جان تازه‌ای به دارایی‌های مالی بدهد و از طرف دیگر، اگر تنش‌ها بیشتر شود، همه دوباره به سمت طلا و ارز فرار می‌کنند. این دوگانگی باعث شده معامله‌گرها هر روز استراتژی‌شان را عوض کنند. سرعت چرخش پول حسابی بالا رفته؛ یک روز در صندوق طلا هستند، روز دیگر در درآمد ثابت. دیگر کسی به یک دارایی دل نمی‌بندد. 

آمارها نشان می‌دهند مردم در این هوای ناآرام چه مسیری را انتخاب کرده‌اند. از ابتدای دوره تا الان، صندوق‌های طلا بیش از ۱۳ همت پول حقیقی جذب کرده‌اند و صندوق‌های درآمد ثابت هم نزدیک ۹ همت ورودی داشته‌اند؛ یعنی سرمایه‌گذارها به جای ریسک کردن در بازار سهام، ترجیح داده‌اند، پولشان را به دارایی‌های کم‌ریسک و زودنقدشونده وارد کنند و فقط می‌خواهند ارزش پولشان حفظ شود تا تکلیف اوضاع روشن بشود.

در این میان کارشناسان بازارهای مالی، یک مثلث سه ضلعی برای این روزهای بازار ترسیم می‌کنند؛ ضلع اول ترس از کاهش ارزش دارایی‌ها، ضلع دوم نااطمینانی از آینده، ضلع سوم عجله برای اینکه هر لحظه بتوان پول را نقد کرد. وقتی هر سه ضلع کنار هم قرار می‌گیرند، دیگر خبری از سرمایه‌گذاری بلندمدت نیست. به جای آن، سفته‌بازی و نوسان‌گیری حاکم می‌شود و بازار کم‌کم از منطق سرمایه‌گذاری پایدار فاصله می‌گیرد. 

از این‌رو تا وقتی ابهام از سر بازارها برداشته نشود، نباید منتظر بازگشت نگاه بلندمدت باشیم.