زمستان خاموش؛ دستاورد اهمال دولت در تامین سوخت نیروگاهی

به گزارش خبرنگار اقتصاد معاصر؛ سخنگوی دولت هفته گذشته از خاموشی‌های برنامه‌ریزی شده خبر داد و علت آن را جلوگیری از سوزاندن مازوت و آلودگی هوا عنوان کرد.

به طور کلی، نفت کوره (مازوت) در ایران از بازمانده تقطیر نفت خام در برج‌های تقطیر تحت فشار جو، تقطیر در خلاء و واحد کاهش گرانروی به دست می‌آید. این سوخت در کشتی‌ها، قطارها، نیروگاه‌های برق و واحدهای صنعتی بزرگ و کوچک مورد استفاده قرار می‌گیرد. 

عبدالرسول پیش‌آهنگ، مدیرعامل شرکت مادر تخصصی نیروگاه‌های برق حرارتی، معتقد است که از ۱۳۲ نیروگاه موجود در کشور، سوخت دوم ۱۴ نیروگاه مازوت بوده و مابقی نیروگاه‌ها از سوخت دوم گازوئیل استفاده می‌کنند. به عبارت دیگر، کمتر از ۱۰ درصد نیروگاه‌های کشور قابلیت استفاده از مازوت را دارند. علاوه بر این، تنها نیروگاه بعثت در تهران قابلیت استفاده از مازوت را دارد که از سال ۱۳۸۸ تاکنون هیچ‌گونه مازوتی را مصرف نکرده است. بنابراین، در تهران مازوت‌سوزی صورت نمی‌گیرد و با توجه به عدم اوج مصرف برق، باید به دنبال علل دیگر خاموشی‌ها بود.

محسن پاکنژاد، وزیر نفت و کرامت ویس‌کرمی، مدیرعامل شرکت پخش فرآورده‌های نفتی، گذشته اعلام کردند که در ابتدای شهریور ۱۴۰۳، حجم ذخایر گازوئیل نیروگاه‌ها ۴۳ درصد و نفت کوره ۲۳ درصد نسبت به مدت مشابه سال گذشته (۱۴۰۲) کاهش یافته است، رسانه رسمی وزارت نفت نیز علت این کاهش و همچنین خاموشی‌ها را به دولت سیزدهم نسبت داد.

با این حال طبق آمار، در شهریور سال گذشته، به دلیل شرایط مناسب آب و هوایی و گازرسانی به نیروگاه‌ها، ذخایر نیروگاهی به ۲.۷ میلیارد لیتر رسید. این در حالی بوده که این اعداد در سال‌های ۱۴۰۱، ۱۴۰۰ و ۱۳۹۹ به ترتیب برابر با ۱.۷، ۱.۶۸ و ۲.۲ میلیارد لیتر در مدت مشابه بودند. بنابراین، مقایسه شهریور سال گذشته با امسال یک قیاس اشتباه است. از طرفی، اگر به میزان دو سال گذشته نیز نگاه کنیم، با وجود اینکه ذخایر در شهریورماه برابر با ۱.۷ میلیارد لیتر بود اما شاهد خاموشی نبودیم. 

اگر به آمار دقیق‌تری نگاه کنیم، خواهیم دید که از زمانی که دولت چهاردهم بر مسند نشسته، سرعت رشد ذخایر نیروگاهی منفی شده است، به طوری که متوسط روزانه پر شدن و تخلیه مخازن گازوئیل نیروگاه‌ها در شهریور، مهر و آبان به ترتیب منفی ۵، منفی ۵.۹ و منفی ۲۱ میلیون لیتر در روز بوده است.

این وضعیت سبب شده که تا هفته اول آبان‌ماه، میزان ذخیره گازوئیل نیروگاه‌ها نسبت به مدت مشابه سال قبل ۳۰ درصد افت کند، به طوری که در هفته اول آبان سال گذشته، این عدد برابر با ۷۷ درصد بود و در مدت مشابه امسال به ۴۱.۲ درصد کاهش یافته است.

همچنین طبق آمار، بیش از ۸۰ درصد از ذخایر گازوئیل این نیروگاه‌ها تمام شده و این موضوع می‌تواند وضعیت تولید برق را به خطر بیندازد. از همین‌رو، این وضعیت می‌تواند موجب خاموشی در ۱۰.۵ هزار مگاوات از ظرفیت برق کشور شود.

با بررسی این جداول شفاف است که عدم توانایی دولت در تامین سوخت نیروگاهی به دلایلی که مشخص نیست، علت اصلی قطعی برق برنامه‌ریزی شده باشد اما نکته مهمی که باید در نظر گرفت، این است که میزان مصرف برق هم به شکل  فزاینده‌ای در کشور در حال افزایش پیدا کردن است و اگر مصرف به همین شکل افزایش پیدا کند، در اغلب حامل‌های انرژی دچار کمبود خواهیم شد و نتیجه‌ای جز واردات نخواهیم داشت.