سهم ۸۰ درصدی بخش خانگی از مصرف گاز در زمستان
به گزارش اقتصاد معاصر؛ با نزدیک شدن فصل سرد، بحث تأمین گاز کشور اهمیت بیشتری پیدا کرده است. به تازگی نیز رئیس‌جمهور با اشاره به آسیب‌دیدن ۲۳۰ میلیون مترمکعب از ظرفیت تولید گاز کشور در جریان جنگ تحمیلی، اعلام کرده است که تاکنون حدود ۱۰۰ میلیون مترمکعب از این ظرفیت به چرخه بازگشته و حدود ۱۳۰ میلیون مترمکعب همچنان از دسترس خارج است.
او تأکید کرده است: «اگر در خانه‌ها با پوشش گرم‌تر، مصرف گاز را مدیریت کنیم و در عین حال اجازه دهیم انرژی مورد نیاز کارخانه‌ها و واحدهای تولیدی تأمین شود، به حفظ اشتغال، تداوم تولید و پایداری صنعت کشور کمک کرده‌ایم.» این سخن نشان می‌دهد که مدیریت مصرف در بخش خانگی، در شرایط فعلی جایگاه ویژه‌ای دارد.
افزایش سهم بخش خانگی در زمستان
در طول سال، گاز کشور بین سه گروه اصلی نیروگاه‌ها، صنایع و بخش خانگی تقسیم می‌شود. اما زمستان که می‌رسد، سهم بخش خانگی و واحدهای تجاری به شدت بالا می‌رود و به اوج مصرف می‌رسد. دلیل اصلی روشن است. سرمای هوا باعث می‌شود مصرف وسایل گرمایشی بالا برود و بخش خانگی به بزرگ‌ترین مصرف‌کننده گاز تبدیل شود.
در چنین شرایطی، چون بخش زیادی از گاز کشور صرف گرمایش می‌شود، سهم نیروگاه‌ها و صنایع کاهش می‌یابد. این کاهش سهم، خودش یک مشکل جدی ایجاد می‌کند. نیروگاه‌ها برای تولید برق به گاز نیاز دارند و صنایع نیز برای حفظ تولید و اشتغال به این سوخت وابسته‌اند.
اگر این دو بخش با کمبود گاز مواجه شوند، برق و تولید کشور با اختلال روبه‌رو می‌شود. در چنین شرایطی، مدیریت مصرف در بخش خانگی یکی از مؤثرترین ابزارها است.
کارهایی که از عهده مردم برمی‌آید
مدیریت مصرف در بخش خانگی نیازمند مجموعه‌ای از اقدامات است. نخست، استفاده از تجهیزات گرمایشی پربازده. سعید توکلی، مدیرعامل شرکت ملی گاز ایران، می‌گوید: «بخش خانگی نیز یکی از مهم‌ترین حوزه‌هاست، چراکه ۷۰ تا ۸۰ درصد مصرف انرژی یک واحد مسکونی در زمستان به گرمایش اختصاص دارد. به‌ازای هر یک درجه کاهش دما در محیط، حدود ۲۵ میلیون مترمکعب به مصرف گاز کشور اضافه می‌شود.»
بنابراین، اگر گرمایش محیط با تجهیزات پربازده مدیریت شود، مصرف گاز به طور محسوسی کاهش می‌یابد. در حال حاضر بسیاری از خانه‌ها از وسایل قدیمی و کم‌بازده استفاده می‌کنند که بخش قابل توجهی از گاز را هدر می‌دهد و همین موضوع، ضرورت جایگزینی این تجهیزات را دوچندان می‌کند.
در همین زمینه، شرکت‌های کارور یا مدیریت انرژی می‌توانند نقش مهمی ایفا کنند. این شرکت‌ها با سرمایه‌گذاری در بهینه‌سازی مصرف، به کاهش هدر رفت انرژی کمک می‌کنند و از محل گاز صرفه‌جویی‌شده درآمد کسب می‌کنند. فعالیت این شرکت‌ها، به‌ویژه در بخش ساختمان‌ها و واحدهای تولیدی، می‌تواند سهم قابل توجهی در بهینه‌سازی مصرف داشته باشد.
دوم، رعایت الگوی مصرف. تنظیم دمای خانه روی ۲۰ درجه سانتی‌گراد، تنظیم دمای شوفاژ یا پکیج روی ۵۵ تا ۶۰ درجه سانتی‌گراد، پوشیدن لباس گرم و جلوگیری از اتلاف حرارت، اقداماتی است که هر خانوار می‌تواند به‌راحتی انجام دهد و اثر بزرگی بر کاهش مصرف دارد.
همراهی مردم در کنار اقدامات مسئولان
مدیریت مصرف در بخش خانگی، علاوه بر اقدامات فنی و قانونی، به همراهی مردم نیز نیاز دارد. البته اقدامات خانگی تنها راهکار موجود نیستند و در کنار سایر اقداماتی که دولت و نهادهای مختلف باید انجام دهند، قرار می‌گیرند.
اما همین اقدامات ساده خانوارها وقتی اهمیت مضاعف پیدا می‌کند که بدانیم کمبود گاز امسال در همه مناطق کشور احساس می‌شود و به یک منطقه خاص محدود نیست، هرچند در استان‌های شمالی کشور این مشکل حادتر است و این استان‌ها در روزهای سرد با تنگنای بیشتری روبه‌رو خواهند شد.
بنابراین، مدیریت مصرف در هر نقطه از کشور، نه فقط برای رفع کمبود محلی، بلکه برای حفظ تعادل کلی شبکه و تأمین پایدار گاز در سراسر کشور ضروری است. هر درجه صرفه‌جویی می‌تواند به تأمین گاز برای هموطنانمان در استان‌های شمالی و سایر مناطق کمک کند. از این رو همراهی مردم در این مقطع، فقط یک توصیه نیست؛ اقدامی است که به طور مستقیم بر زندگی هموطنانمان اثر می‌گذارد.
عبور از زمستان با فرهنگ مصرف
ترکیب مصرف گاز کشور در روزهای سرد سال تغییر می‌کند و بخش خانگی و تجاری سهم بزرگ‌تری از آن را به خود اختصاص می‌دهد. این تغییر، مدیریت مصرف در بخش خانگی را به یکی از اولویت‌های اصلی فصل سرد تبدیل می‌کند.
با به‌کارگیری راهکارهایی مانند استفاده از تجهیزات پربازده، بهینه‌سازی ساختمان‌ها، رعایت الگوی مصرف و همراهی مردم می‌توان از این مقطع حساس عبور کرد.
آنچه اهمیت دارد، تداوم این مسیر و تبدیل آن از یک واکنش فصلی به یک فرهنگ عمومی است تا در سال‌های آینده نیز بتوان با تکیه بر ظرفیت‌های داخلی، تعادل دائمی در بازار گاز کشور را حفظ کرد./مهر
