بانک مرکزی: اوراق سلف سکه شبیه طرح فرزین نیست

به گزارش اقتصاد معاصر؛ بانک مرکزی در پاسخ به سوالی درباره این که آیا طرح جدید اوراق سلف معادل طرح قبلی اوراق گواهی سکه است، اعلام کرد: با عنایت به اینکه این برداشت می‌تواند موجب ایجاد ابهام و برداشت نادرست در اذهان عمومی شود، به استحضار می‌رساند که طرح «اوراق سلف موازی استاندارد تمام سکه» با طرح پیشین موسوم به «اوراق گواهی سکه» از حیث ماهیت حقوقی، ساختار مالی، تضمین بازدهی و نحوه هماهنگی نهادی، تفاوت‌های اساسی و بنیادینی دارد. 
بدین وسیله جوابیه بانک مرکزی برای تنویر افکار عمومی ارائه می‌شود:
بانک مرکزی روز شنبه ۱۴ شهریور ۱۴۰۵ از انتشار «اوراق سلف موازی استاندارد تمام سکه» برای نخستین بار خبر داد. این اوراق با سررسید سه‌ماهه و با تضمین حداقل بازدهی ۷ درصدی، از ۱۸ شهریورماه از طریق بورس کالا عرضه خواهد شد.
 
طرح جدید بانک مرکزی با نام «اوراق سلف موازی استاندارد تمام سکه» برای اولین بار در بازار سرمایه ایران طراحی و اجرا می‌شود. این اوراق بر اساس قرارداد سلف موازی استاندارد تعریف شده است؛ به این معنا که خریدار در زمان انتشار، سکه را با قیمت کشف‌شده در بازار خریداری می‌کند و در سررسید سه‌ماهه، امکان دریافت فیزیک سکه را خواهد داشت.
این ساختار، اوراق مذکور را به یک ابزار مالی کاملاً شفاف و مبتنی بر قواعد پذیرفته‌شده در بازار سرمایه تبدیل کرده است.
مهم‌ترین وجه تمایز طرح جدید، تضمین حداقل بازدهی ۷ درصدی در سررسید است. بر اساس اطلاعیه بانک مرکزی، دارنده اوراق در پایان سه ماه، با استفاده از اختیار فروش، می‌تواند اوراق خود را با قیمتی معادل ۷ درصد بیشتر از قیمت کشف‌شده در روز انتشار به فروش برساند. 
این ویژگی، اوراق مذکور را از یک ابزار صرفاً برای خرید سکه به یک ابزار سرمایه‌گذاری با ریسک کنترل‌شده تبدیل می‌کند که برای سرمایه‌گذاران خرد جذابیت بالاتری دارد. در طرح قبلی (اوراق گواهی سکه) چنین تضمینی وجود نداشت و صرفاً به متقاضیان امکان می‌داد سکه را با قیمتی نزدیک به نرخ بازار یا با تخفیف جزئی خریداری کنند، اما هیچ گونه تعهدی نسبت به سوددهی یا حداقل بازده در سررسید نداشت.
علاوه بر این، طرح اوراق گواهی سکه به دلیل اختلاف حقوقی بین بانک مرکزی و سازمان بورس بر سر نحوه انتشار، اجرای آن به تعویق افتاد و در نهایت به سال ۱۴۰۴ موکول شد و پس از آن نیز سرنوشت مشخصی پیدا نکرد. 
علت اصلی توقف طرح قبلی، مسیر در نظر گرفته شده برای انتشار اوراق بود که در خارج از سازوکار سازمان بورس تعریف شده بود و مغایر با قوانین بازار سرمایه محسوب می‌شد. 
در مقابل، طرح جدید اوراق سلف موازی استاندارد، با هماهنگی کامل با بورس کالا و بر اساس مقررات موجود در بازار سرمایه، طراحی شده و قرار است از چهارشنبه ۱۸ شهریورماه ۱۴۰۵ به طور رسمی عرضه شود. بانک مرکزی در اطلاعیه خود تصریح کرده که جزئیات نحوه عرضه، قیمت و شرایط خرید و فروش از طریق بورس کالا اعلام خواهد شد که نشان‌دهنده هماهنگی نهادی کامل و رعایت چارچوب‌های قانونی در اجرای این طرح است.
بر اساس اطلاعیه بانک مرکزی، هدف اصلی از انتشار اوراق جدید، «توسعه ابزارهای مالی، فراهم کردن امکان سرمایه‌گذاری در بازار طلا و کنترل نقدینگی» عنوان شده است. این اوراق با جذب نقدینگی سرگردان و بازگرداندن آن به چرخه رسمی اقتصاد، به دنبال اثرگذاری غیرمستقیم بر بازار طلا و ارز است.
با وجود شباهت ظاهری در نام و هدف کلی (کنترل بازار طلا)، طرح جدید بانک مرکزی برای انتشار اوراق سلف موازی استاندارد تمام سکه، در مقایسه با طرح قبلی اوراق گواهی سکه، از ماهیت حقوقی متفاوت، تضمین سود ۷ درصدی، سررسید مشخص، شفافیت بیشتر و هماهنگی نهادی کامل برخوردار است.
 این تفاوت‌ها نشان می‌دهد که بانک مرکزی در گام جدید، به جای اتکا به ابزارهای موقت و کنترلی، به دنبال خلق ابزاری نوین، استاندارد و جذاب برای سرمایه‌گذاران است و این طرح را با رعایت کامل قوانین و مقررات بازار سرمایه به مرحله اجرا رسانده است./فارس