کدام اقتصادها بیشترین آسیب را از جنگ علیه ایران می‌بینند؟

به گزارش خبرنگار اقتصاد معاصر؛ در صورت طولانی شدن جنگ با ایران، اقتصاد جهانی با بحرانی کم‌سابقه در حوزه انرژی روبه‌رو خواهد شد؛ بحرانی که تقریبا همه کشورها را تحت تاثیر قرار می‌دهد اما برخی اقتصادها بیش از دیگران آسیب‌پذیر هستند.

حملات اخیر به تاسیسات نفت و گاز در منطقه باعث جهش دوباره قیمت انرژی شده و نگرانی‌ها درباره اختلال در عرضه جهانی را افزایش داده است. در چنین شرایطی، وابستگی کشورها به انرژی وارداتی و میزان توانایی آن‌ها در مقابله با شوک‌های اقتصادی تعیین می‌کند که کدام اقتصادها بیشتر آسیب خواهند دید.

اقتصادهای بزرگ گروه هفت

اروپا نخستین منطقه‌ای است که در برابر شوک جدید انرژی آسیب‌پذیر به نظر می‌رسد. بحران انرژی ناشی از جنگ اوکراین در سال‌های گذشته، وابستگی شدید این منطقه به واردات انرژی را آشکار کرد و تورم را به سطوح دو رقمی رساند.

در میان کشورهای اروپایی، آلمان به دلیل اقتصاد صنعتی و وابستگی بالای صنایع به انرژی، بیش از دیگران در معرض خطر قرار دارد. بخش تولید این کشور پس از چند سال رکود شروع به بهبود کرده و هرگونه افزایش هزینه انرژی می‌تواند روند احیا را متوقف کند. از سوی دیگر، اقتصاد صادرات‌محور آلمان در صورت رکود جهانی نیز آسیب خواهد دید.

ایتالیا نیز با توجه به سهم بالای بخش تولید در اقتصاد و وابستگی قابل توجه به نفت و گاز در سبد انرژی خود، در برابر افزایش قیمت انرژی آسیب‌پذیر است.

در بریتانیا وابستگی تولید برق به نیروگاه‌های گازسوز بیشتر از دیگر اقتصادهای بزرگ اروپاست. در این کشور معمولا قیمت گاز تعیین‌‌کننده قیمت برق است و از آغاز جنگ، قیمت گاز حتی سریع‌تر از نفت افزایش یافته است. هرچند سقف قیمت انرژی ممکن است در کوتاه‌مدت فشار تورمی را کاهش دهد اما خطر افزایش نرخ بهره و بالا ماندن هزینه استقراض در این کشور وجود دارد؛ آن هم در شرایطی که نرخ بیکاری در حال افزایش است و فشار بر بودجه دولت و بازار اوراق قرضه، امکان حمایت بیشتر از خانوارها و کسب‌وکارها را محدود می‌کند.

ژاپن نیز به‌ شدت در معرض خطر قرار دارد. این کشور حدود ۹۵ درصد نفت خود را از خاورمیانه تامین می‌کند و نزدیک به ۹۰ درصد این نفت از تنگه هرمز عبور می‌کند. این وابستگی بالا در حالی است که ژاپن هم‌اکنون نیز با فشارهای تورمی ناشی از ضعف ارزش ین و وابستگی زیاد به واردات مواد اولیه روبه‌رو است.

اقتصادهای بزرگ نوظهور

منطقه خلیج فارس به‌طور مستقیم تحت تاثیر جنگ قرار گرفته است. برخی پیش‌بینی‌ها نشان می‌دهد اقتصاد این منطقه ممکن است در سال جاری کوچک شود؛ در حالی که پیش از آغاز جنگ انتظار رشد قابل توجهی وجود داشت.

افزایش شدید قیمت نفت و گاز نیز لزوما به سود کشورهای تولیدکننده نیست، زیرا بسته شدن عملی تنگه هرمز می‌تواند مانع صادرات نفت و گاز کشورهایی مانند کویت، قطر و بحرین به بازارهای جهانی شود.

این درگیری همچنین ممکن است بر حواله‌های مالی کارگران مهاجر تاثیر بگذارد؛ پولی که هر سال ده‌ها میلیارد دلار به اقتصاد کشورهای مبدا تزریق می‌کند.

در میان اقتصادهای بزرگ نوظهور، هند نیز به‌ شدت در معرض آسیب قرار دارد. این کشور حدود ۹۰ درصد نفت خام و نزدیک به نیمی از گاز مایع خود را وارد می‌کند و بخش قابل توجهی از این واردات از طریق تنگه هرمز انجام می‌شود. اقتصاددانان در حال کاهش پیش‌بینی رشد اقتصادی هند هستند و ارزش روپیه نیز به پایین‌ترین سطح تاریخی خود رسیده است. در برخی مناطق حتی افزایش شدید قیمت گاز باعث شده بسیاری از رستوران‌ها و خانه‌ها، مصرف غذاهای گرم را کاهش دهند.

ترکیه به دلیل هم‌مرزی با ایران با ریسک‌های ژئوپلیتیکی مواجه است. در عین حال، بانک مرکزی این کشور تحت فشار قرار گرفته و ناچار شده چرخه کاهش نرخ بهره را متوقف کند. ترکیه همچنین برای حمایت از ارزش پول ملی خود حدود ۲۳ میلیارد دلار از ذخایر ارزی را به بازار تزریق کرده است.

اقتصادهای شکننده

در کنار این کشورها، برخی اقتصادهای شکننده که پیش‌تر نیز با بحران‌های مالی روبه‌رو بوده‌اند، بیش از دیگران در معرض خطر قرار دارند.

در سریلانکا دولت برای کاهش مصرف انرژی، روزهای چهارشنبه را برای کارکنان بخش دولتی تعطیل اعلام کرده است. همچنین مدارس و دانشگاه‌ها تعطیل شده‌اند، برخی خدمات حمل‌ونقل عمومی متوقف شده و خرید سوخت با استفاده از «کارت ملی سوخت» محدود شده است.

پاکستان که دو سال پیش تا آستانه بحران اقتصادی پیش رفت، قیمت سوخت را افزایش داده و مدارس را برای دو هفته تعطیل کرده است. دولت همچنین سهمیه سوخت نهادهای دولتی را کاهش داده و خرید تجهیزات غیرضروری مانند کولرهای گازی جدید را ممنوع کرده است.

در مصر نیز افزایش قیمت سوخت و مواد غذایی با احتمال کاهش درآمدهای کانال سوئز و گردشگری همراه شده است؛ بخش گردشگری سال گذشته نزدیک به ۲۰ میلیارد دلار برای این کشور درآمد داشته است. در همین حال، سقوط حدود ۹ درصدی ارزش پول ملی مصر بازپرداخت بدهی‌های دلاری این کشور را دشوارتر کرده است.

در نهایت، لبنان به دلیل وابستگی بسیار زیاد به واردات انرژی، یکی از آسیب‌پذیرترین اقتصادهای منطقه محسوب می‌شود.

کارشناسان هشدار می‌دهند اگر اختلال در عرضه انرژی ادامه پیدا کند، اثرات آن به‌سرعت در قالب تورم، کاهش رشد اقتصادی و فشار بر بازارهای مالی در سراسر جهان نمایان خواهد شد.