تنش‌های اقتصادی منطقه در جنگ اخیر؛ از جهش نفت تا سقوط سهام مسافرتی

به گزارش خبرنگار اقتصاد معاصر؛ تشدید درگیری‌های نظامی در خاورمیانه، بازارهای جهانی را با موجی از نوسانات مواجه کرد. افزایش احتمال طولانی شدن جنگ، قیمت انرژی را به‌طور چشمگیری بالا برد و هم‌زمان سهام شرکت‌های مسافرتی، دارایی‌های منطقه‌ای و اوراق قرضه برخی کشورهای خاورمیانه را تحت فشار قرار داد.

در همین حال، رئیس‌جمهور ایالات متحده، در گفت‌وگویی با روزنامه Daily Mail اعلام کرد که کارزار نظامی علیه ایران ممکن است تا چهار هفته آینده ادامه داشته باشد؛ موضوعی که نگرانی‌ها درباره طولانی شدن بحران را تشدید کرد.

جهش نفت و گاز؛ صعود سهام انرژی

در بازار انرژی، قیمت نفت خام با جهشی بیش از ۸ درصدی همراه شد. تعطیلی برخی تاسیسات نفت و گاز در منطقه و اختلال در تردد نفتکش‌ها در تنگه هرمز — مسیری که حدود ۲۰ درصد از عرضه جهانی نفت از آن عبور می‌کند — از عوامل اصلی این افزایش عنوان شده است.

در پی رشد قیمت نفت، سهام غول‌های انرژی از جمله Exxon Mobil و Shell در بازارهای آمریکا و اروپا در زمره بزرگ‌ترین نمادهای صعودی قرار گرفتند.

هم‌زمان، بازار گاز طبیعی نیز شاهد افزایش قیمت بود؛ به‌ویژه پس از آنکه قطر تولید گاز طبیعی مایع (LNG) خود را متوقف کرد. LNG قطر حدود ۲۰ درصد از عرضه جهانی را تشکیل می‌دهد و هرگونه اختلال در تولید آن می‌تواند بازارهای جهانی را تحت تاثیر قرار دهد.

سقوط سهام هواپیمایی و گردشگری

در مقابل، صنعت هوانوردی و گردشگری بیشترین فشار را متحمل شد. بسته شدن برخی مراکز مهم پروازی در خاورمیانه و افزایش بهای سوخت جت، سهام شرکت‌هایی مانند American Airlines و United Airlines را با افت مواجه کرد.

شاخص S&P ۱۵۰۰ Passenger Airlines نیز نزدیک به ۳ درصد کاهش یافت. تحلیلگران معتقدند تجربه درگیری‌های پیشین نشان داده است که تنش‌های ژئوپلیتیکی علاوه بر کاهش فوری تقاضای سفر به مناطق درگیر، به افت اعتماد مسافران در شبکه‌های گسترده‌تر پروازی نیز منجر می‌شود.

شرکت‌های گردشگری آنلاین و هتل‌ها نیز از این فضای منفی در امان نماندند و با افت قیمت سهام روبه‌رو شدند.

رشد سهام دفاعی و کشتیرانی

در سوی دیگر بازار، شرکت‌های صنایع دفاعی از فضای جنگی سود بردند. سهام پیمانکاران بزرگ نظامی آمریکا از جمله Lockheed Martin و Northrop Grumman رشد قابل توجهی را تجربه کرد. تحلیلگران این افزایش را ناشی از احتمال رشد هزینه‌های دفاعی آمریکا و تقویت برنامه‌های نظامی می‌دانند.

همچنین شرکت‌های کشتیرانی و نفتکش نیز به‌دلیل اختلال در مسیرهای کلیدی حمل‌ونقل مانند هرمز و سوئز با افزایش قیمت سهام مواجه شدند. محدود شدن ظرفیت حمل‌ونقل می‌تواند به رشد نرخ کرایه‌ها و سودآوری این شرکت‌ها منجر شود.

پناه سرمایه‌گذاران به دارایی‌های امن

در بازار ارز و فلزات گران‌بها، سرمایه‌گذاران به سمت دارایی‌های امن حرکت کردند. قیمت طلا افزایش یافت و شاخص دلار نیز ۰.۶ درصد رشد کرد. دلار آمریکا در برابر ارزهایی مانند ین ژاپن، فرانک سوئیس و یورو تقویت شد.

تحلیلگران معتقدند در صورت تداوم رشد قیمت انرژی، دلار آمریکا می‌تواند همچنان تقویت شود، در حالی که ارز کشورهای واردکننده بزرگ انرژی، به‌ویژه در اروپای مرکزی و شرقی، با فشار بیشتری مواجه خواهند شد.

فشار بر اوراق و بورس‌های خاورمیانه

اوراق قرضه دلاری بلندمدت کشورهای منطقه از جمله قطر، عمان و عربستان سعودی با کاهش قیمت روبه‌رو شدند؛ موضوعی که بازتاب نگرانی بازارها از گسترش دامنه درگیری‌هاست. بورس‌های منطقه‌ای از جمله بازارهای قطر و کویت نیز افت قابل توجهی را تجربه کردند.

موج ریسک‌گریزی همچنین به سایر اقتصادهای نوظهور سرایت کرد و اوراق دلاری کشورهایی مانند مصر و ترکیه نیز کاهش یافت.

در مجموع، تشدید تنش‌های خاورمیانه بار دیگر نشان داد که ریسک‌های ژئوپلیتیکی می‌توانند به‌سرعت جریان سرمایه در بازارهای جهانی از جهش انرژی و صنایع دفاعی گرفته تا فشار بر گردشگری، بازارهای نوظهور و دارایی‌های پرریسک را تغییر دهند.