افزایش ۲۰ برابری شبکه انتقال گاز

به گزارش اقتصاد معاصر؛ شرکت ملی گاز ایران از ابتدای پیروزی انقلاب اسلامی تاکنون، با تمرکز بر توسعه زیرساخت‌های تولید، انتقال، گازرسانی، ذخیره‌سازی و صادرات گاز طبیعی، نقش محوری در تأمین پایدار انرژی کشور ایفا کرده است. بررسی عملکرد این شرکت در بازه زمانی بهمن 1357 تا بهمن‌ 1404 نشان می‌دهد شبکه گاز کشور در همه شاخص‌های کمّی و کیفی، رشد قابل توجهی را تجربه کرده و دامنه پوشش گاز طبیعی در سراسر کشور به سطحی کم‌نظیر رسیده است.

توسعه شبکه انتقال گاز

شبکه انتقال گاز کشور در سال‌های پس از پیروزی انقلاب اسلامی شاهد توسعه‌ای چشمگیر بوده است. تا بهمن‌ 1357، طول خطوط انتقال گاز کشور حدود 2 هزار کیلومتر بود، اما با اجرای طرح‌ها و پروژه‌های گسترده توسعه‌ای، این رقم تا بهمن‌ 1404 به 40 هزار و 432 کیلومتر افزایش یافت؛ توسعه‌ای که نقش مؤثری در ارتقای ظرفیت انتقال گاز و گسترش پوشش شبکه در مناطق جدید کشور داشته است.

در دولت چهاردهم نیز روند توسعه زیرساخت‌های انتقال گاز ادامه یافت و در این دوره 748 کیلومتر خط انتقال جدید به بهره‌برداری رسیده است.

در حوزه ایستگاه‌های تقویت فشار گاز نیز زیرساخت‌ها رشد قابل‌توجهی داشته‌اند؛ به‌گونه‌ای که تعداد این ایستگاه‌ها از 14 ایستگاه در بهمن 1357 به 95 ایستگاه تا بهمن 1404 افزایش یافته است. همچنین در دولت چهاردهم، با راه‌اندازی 2 ایستگاه جدید، فشار و پایداری خطوط انتقال گاز در مسیرهای طولانی بیش از پیش تضمین شده است.

گسترش گازرسانی شهری و روستایی

گازرسانی شهری در کشور در سال‌های پس از پیروزی انقلاب اسلامی رشد قابل‌توجهی داشته است. در حالی که تا بهمن‌ 1357 تنها 9 شهر از نعمت گاز طبیعی بهره‌مند بودند، این رقم تا بهمن‌ 1404 به یک‌هزار و 358 شهر افزایش یافته است. بر اساس آمارهای موجود، در دولت چهاردهم نیز روند توسعه شبکه ادامه داشته و در این دوره سه شهر جدید به شبکه گاز کشور متصل شده‌اند. همچنین درصد بهره‌مندی خانوارهای شهری از گاز طبیعی که پیش از انقلاب حدود یک درصد بود، اکنون به 99.05 درصد رسیده است.

در بخش گازرسانی روستایی توسعه زیرساخت‌ها شتاب داشته است. تعداد روستاهای برخوردار از گاز طبیعی که در بهمن‌ 1357 تنها سه روستا بود، تا بهمن‌ 1404 به 41 هزار و 489 روستا افزایش داشته است. در دولت چهاردهم، 1149 روستا از نعمت گاز طبیعی بهره‌مند شده‌اند و درصد بهره‌مندی خانوارهای روستایی که پیش از انقلاب صفر درصد بود، به 88.14 درصد ارتقا یافته است.

توسعه شبکه گازرسانی و نیروگاه‌ها

مجموع طول شبکه گازرسانی شهری و روستایی کشور از 2 هزار و 50 کیلومتر در بهمن‌ 1357 به 471 هزار و 944 کیلومتر تا بهمن 1404 افزایش یافته است. بر اساس آمارهای موجود، از این مقدار توسعه، 14 هزار و 678 کیلومتر مربوط به پروژه‌های اجراشده در دولت چهاردهم است که نقش مهمی در تکمیل و تقویت پوشش شبکه گازرسانی در سراسر کشور داشته است.

در بخش نیروگاه‌ها نیز توسعه زیرساخت‌های گازرسانی با شتاب مؤثری دنبال شده است؛ به‌گونه‌ای که تعداد نیروگاه‌های گازرسانی‌شده از 18 نیروگاه پیش از انقلاب به 121 نیروگاه تا بهمن‌ 1404 افزایش یافته است. همچنین در دولت چهاردهم، با اتصال 4 نیروگاه جدید به شبکه گاز، پایداری تأمین سوخت نیروگاهی و امنیت انرژی کشور بیش از پیش تقویت شده است.

صادرات و تعاملات بین‌المللی گاز

در حوزه صادرات گاز طبیعی، جمهوری اسلامی ایران، گاز خود را به کشورهای ترکیه و عراق صادر می‌کند و هم‌زمان، عملیات سوآپ گاز با کشورهای آذربایجان و نخجوان در حال انجام است.

ازاین‌رو، مجموعه‌ای از اقدام‌های مهم و راهبردی نیز در دستور کار قرار گرفته است که از جمله آنها می‌توان به امضای تفاهم‌نامه راهبردی میان شرکت ملی گاز ایران و شرکت گازپروم اکسپورت روسیه، تمدید قرارداد صادرات گاز به عراق، امضای قرارداد و آغاز عملیات سوآپ گاز از ترکمنستان به ترکیه و اقدام‌های انجام‌شده برای احیای قرارداد واردات گاز از ترکمنستان اشاره کرد.

ذخیره‌سازی گاز طبیعی

در حوزه ذخیره‌سازی گاز طبیعی، مجموع تزریق گاز به مخازن سراجه و شوریجه به 31.2 میلیارد مترمکعب رسیده است. از این‌ رو، توسعه ظرفیت ذخیره‌سازی در این مخازن، ایجاد ظرفیت‌های تازه ذخیره‌سازی روزمینی و افزایش پایداری شبکه گاز کشور در دوره‌های اوج مصرف، به‌صورت مستمر در دستور کار قرار داشته و دنبال شده است.

جایگاه‌ها گاز طبیعی در سبد انرژی کشور

هم‌اکنون، 69 درصد سبد انرژی کشور و 66 درصد سبد انرژی هیدروکربوری به گاز طبیعی اختصاص دارد. همچنین با برخورداری از ظرفیت پالایش و نم‌زدایی روزانه یک‌هزار و 87 میلیون مترمکعب گاز طبیعی، ایران به‌عنوان سومین تولیدکننده گاز طبیعی جهان شناخته می‌شود.

اقدام‌های شاخص از ابتدای دولت چهاردهم

در این دوره، بهره‌برداری از سه قطعه خط لوله اهواز - شوشتر به طول 114 کیلومتر، شوشتر - دزفول به طول 96 کیلومتر و پل‌دختر - کوهدشت به طول 103 کیلومتر در مسیر خط نهم سراسری انجام شده است. همچنین خطوط دشتک - نهبندان به طول 176 کیلومتر و میناب - سیریک به طول 121.4 کیلومتر در خط هفتم سراسری به بهره‌برداری رسیده است.

در ادامه این اقدام‌ها، بهره‌برداری از قطعه نخست پارس‌آباد - اصلاندوز به طول 26 کیلومتر، قطعه دوم رشت - چلوند به طول 151.5 کیلومتر، خط نور - کلارآباد به طول 76.3 کیلومتر، همچنین پنج مرکز بهره‌برداری ساری، پشتیبانی کیاسر، ارسنجان، یزد و ایلام و ایستگاه کنترل فشار سمنان در این بازه زمانی محقق شده است.

همچنین آغاز عملیات اجرایی خط لوله پل‌کله - تیران - دهق به طول 154 کیلومتر و با قطر 56 اینچ، کاهش زمان تعمیرات ایستگاه‌های تقویت فشار، رشد بیش از 21 درصدی کارکرد توربین‌های ایستگاه‌های تقویت فشار نسبت به مدت مشابه پارسال، بهره‌برداری از ایستگاه تقویت فشار خورموج 6 (باقری) و برازجان 6 (اخلاقی) و ابلاغ اجرای ادامه خط لوله نهم سراسری در محدوده عجب‌شیر تا مرند به طول 260 کیلومتر از دیگر اقدام‌های انجام‌شده در این دوره به شمار می‌رود.

تمرکز صنعت گاز بر اجرای برنامه هفتم پیشرفت

شرکت ملی گاز ایران اقدام‌های مرتبط با برنامه هفتم پیشرفت را با تمرکز بر کلان‌پروژه‌های ابلاغی آغاز کرد. این برنامه مجموعه‌ای از محورهای راهبردی را دربرمی‌گیرد که از جمله آنها می‌توان به دیپلماسی انرژی و گاز، طرح‌های مرتبط با حساب سرمایه‌گذاری نفت و گاز، توسعه ظرفیت ذخیره‌سازی گاز، مدیریت و بهینه‌سازی مصرف گاز طبیعی و اصلاح ساختارهای اداری، مالی و سازمانی و سایر محورهای مرتبط اشاره کرد.

در همین چارچوب، مدیریت گازهای مشعل در پالایشگاه‌های پارس جنوبی به‌عنوان یکی از اولویت‌های اجرایی در دستور کار قرار گرفته است؛ به‌گونه‌ای که کاهش حداقل 65 درصدی گازهای ارسالی به مشعل تا پایان سال 1404 به‌عنوان هدف تعیین شده است.

همچنین، طرح‌های کوتاه‌مدت و زودبازده کاهش گازهای مشعل با هدف کاهش روزانه 3.4 میلیون مترمکعب مشعل‌سوزی در حال اجراست؛ طرح‌هایی که نقش مؤثری در کاهش اتلاف منابع گازی و بهبود شاخص‌های زیست‌محیطی ایفا می‌کنند.

افزون بر این، مدیریت گازهای مشعل در پالایشگاه‌های ایلام، پارسیان و بیدبلند نیز در دستور کار قرار دارد که بر اساس برنامه‌ریزی انجام‌شده، کاهش حداقل 0.56 میلیون مترمکعب گازهای ارسالی به مشعل تا پایان سال 1404 برای این پالایشگاه‌ها پیش‌بینی شده است.

عملکرد صنعت گاز در دولت چهاردهم

عملکرد شرکت ملی گاز ایران در دولت چهاردهم تا پایان آذر 1404، بیانگر تداوم اجرای طرح‌های زیرساختی و توسعه‌ای در بخش‌های مختلف زنجیره گاز کشور است. بر اساس آمارهای ارائه‌شده، در این بازه زمانی 748 کیلومتر خطوط انتقال جدید، 2 واحد تأسیسات تقویت فشار و حدود 15 هزار کیلومتر شبکه گازرسانی در سطح کشور اجرا شده است.

در همین مدت، گازرسانی به 1,247 واحد صنعتی، 4 نیروگاه، 1149 روستا و سه شهر انجام شده و بیش از یک میلیون و 100 هزار مشترک جدید به شبکه گاز کشور افزوده شده‌اند. همچنین حدود 400 هزار انشعاب گاز در این بازه زمانی نصب شده است.

در این مدت، پنج مرکز بهره‌برداری ساری، پشتیبانی کیاسر، ارسنجان، یزد و ایلام به بهره‌برداری رسیده و ایستگاه کنترل فشار سمنان نیز عملیاتی شده است. افزون بر این، شتاب در توسعه قطعه دوم ذخیره‌سازی در مخازن شوریجه و سراجه و همچنین مطالعات ذخیره‌سازی گاز در گنبد نمکی نصرآباد کاشان در دستور کار قرار گرفته است.

همچنین اجرای ادامه خط لوله نهم سراسری در محدوده عجب‌شیر تا مرند به طول 260 کیلومتر و با قطر 48 و 50 اینچ ابلاغ شده است./تسنیم