تهران در آستانه تنش آبی؛ سدهای پایتخت در کم‌سابقه‌ترین وضعیت

به گزارش اقتصاد معاصر؛ با وجود ورود به فصل زمستان، تهران و چند کلان‌شهر دیگر کشور همچنان در وضعیت تنش آبی قرار دارند. حتی تعدیل فشار آب در ساعات شبانه نیز موجب نارضایتی شهروندان شده است؛ موضوعی که در تضاد با انتظارات عمومی از بهبود شرایط آبی در پی بارندگی‌های زمستانه قرار دارد.

این در حالی است که اکنون پنجمین ماه از سال آبی جدید سپری شده، اما میزان بارش‌ها در استان تهران همچنان کمتر از حد نرمال است. طبق آمار رسمی، در مهر و آبان امسال عملاً بارندگی مؤثری در تهران ثبت نشده؛ رخدادی که از نظر کارشناسان در آمارهای اقلیمی کم‌سابقه ارزیابی می‌شود. متوسط بارش سالانه استان تهران حدود ۲۸۰ میلی‌متر است، اما عقب‌ماندگی بارشی امسال تأثیر مستقیم خود را بر منابع سطحی برجای گذاشته است.

بررسی وضعیت سدهای پنج‌گانه تهران نشان می‌دهد شرایط ذخایر آبی به سطحی نگران‌کننده رسیده است. در حال حاضر، موجودی سد لار به حدود ۱۰ میلیون مترمکعب رسیده که تنها یک درصد پرشدگی این سد را نشان می‌دهد؛ رقمی که نسبت به مدت مشابه سال گذشته ۲۶ درصد کاهش داشته است.

سد امیرکبیر (کرج) نیز با ذخیره‌ای در حدود ۶ میلیون مترمکعب، تنها سه درصد پرشدگی دارد و کاهش ۸۳ درصدی ذخایر آن نسبت به سال گذشته، زنگ هشدار جدی برای تأمین آب شرب پایتخت محسوب می‌شود.

مجموع ذخایر سدهای ماملو و لتیان به ۲۳ میلیون مترمکعب رسیده که بیانگر هفت درصد پرشدگی و کاهش ۴۹ درصدی نسبت به دوره مشابه سال قبل است. در این میان، سد طالقان با ۸۸ میلیون مترمکعب ذخیره و ۲۱ درصد پرشدگی، وضعیت نسبتاً بهتری دارد، اما همین سد نیز با کاهش ۵۹ درصدی ذخایر آبی نسبت به سال گذشته مواجه است.

بر اساس داده‌های تجمیعی، مجموع ذخایر سدهای تهران حدود ۱۷۰ میلیون مترمکعب برآورد می‌شود؛ رقمی که تنها حدود ۹ درصد ظرفیت اسمی سدها را شامل می‌شود و بخشی از آن نیز به دلیل رسوب، عملاً قابل بهره‌برداری نیست. این در حالی است که نسبت به سال گذشته، بیش از ۲۱۰ میلیون مترمکعب عقب‌ماندگی ذخیره آب در سدهای پایتخت ثبت شده است.

از سوی دیگر، ورودی آب به سدهای تهران در دو ماه اخیر کمتر از ۵۰ درصد متوسط بلندمدت بوده و خروجی سدها در مقیاس کشوری نیز با کاهش قابل توجه همراه شده است؛ به‌طوری‌که طبق آمار رسمی، خروجی آب از سدهای کشور به حدود ۵.۵۸ میلیارد مترمکعب رسیده که نسبت به مدت مشابه سال گذشته ۲۵ درصد کاهش نشان می‌دهد.

کارشناسان هشدار می‌دهند که در صورت تداوم این روند، تابستان پیش‌رو می‌تواند یکی از دشوارترین دوره‌ها برای تأمین آب تهران باشد؛ به‌ویژه آنکه پایتخت وارد ششمین سال خشکسالی متوالی شده و حاشیه اطمینان منابع آبی به حداقل رسیده است.

این وضعیت تنها به تأمین آب شرب محدود نمی‌شود، بلکه کاهش حجم آب سدها، تولید برق نیروگاه‌های برق‌آبی را نیز تحت تأثیر قرار داده است. در شرایطی که برخی سدها به حجم مرده نزدیک شده‌اند، عملاً امکان تولید برق از این نیروگاه‌ها نیز از بین می‌رود؛ موضوعی که می‌تواند فشار مضاعفی بر شبکه برق کشور در ماه‌های گرم سال وارد کند.

در چنین شرایطی، مسئولان حوزه آب تأکید دارند که در کنار راهکارهای فنی مانند انتقال بین‌حوضه‌ای آب، تکمیل پروژه‌های تصفیه‌خانه و کاهش نشت شبکه، مشارکت عمومی و اصلاح الگوی مصرف نقشی تعیین‌کننده دارد.

تهران اکنون در آستانه یک آزمون جدی در مدیریت منابع حیاتی خود قرار گرفته است. اگرچه بخش مهمی از بحران، ریشه در تغییرات اقلیمی دارد، اما رفتار مصرفی شهروندان و تصمیم‌گیری به‌موقع مدیران در ماه‌های پیش‌رو مشخص خواهد کرد که پایتخت تابستانی کم‌تنش را تجربه می‌کند یا با یکی از دشوارترین دوره‌های تأمین آب و برق خود روبه‌رو خواهد شد./مهر