دو شرکت بزرگ صادرکننده چطور در عرضه ارز تعلل کردند؟

به گزارش خبرنگار اقتصاد معاصر، یکی از الزامات کنترل نرخ ارز تقویت جانب عرضه ارز در اقتصاد است، به همین منظور همه صادرکنندگان موظف به رفع تعهد ارزی هستند. صادرکنندگانی که بخشی نیازهای تولیدی خود را با واردات تامین می کنند، می توانند از درآمد حاصل از صادرات خود استفاده کنند.

در صورتی که صادرکننده تسهیلات ارزی دریافت کرده باشد، می تواند برای بازپرداخت تسهیلات خود از منابع ارزی استفاده کند، صادرکننده، مازاد بر نیاز ارزی خود را باید از مسیر بازار رسمی به فروش برساند.

براساس مقررات بانک مرکزی، یک صادرکننده حداکثر ۴ ماه پس از صدور کالا، باید ارز خود را از مسیر مرکز مبادله ارز و طلا به فروش برساند و در غیر این صورت تعهدات ارزی صادرکننده ایفا نشده است.

واکاوی صورت‌های مالی دو شرکت صادرکننده داخلی اما چیز دیگری می‌گوید.

وضعیت ارزی گروه شرکت ملی صنایع مس ایران در پایان شهریور ۱۴۰۴ نشان می‌دهد این شرکت در ۶ ماه اول سال ۱۴۰۴ رقمی بالغ بر ۴۹۰ میلیون و ۱۴۰ هزار و ۹۲۶ یورو صادرات داشته است و در این مدت ۹۳ میلیون و ۹۸۹ هزار و ۲۷۱ یورو را صرف واردات ماشین آلات و تجهیزات کرده و ۴ میلیون و ۶۵۶ هزار و ۱۰۴ یورو را به بازپرداخت تسهیلات ارزی اختصاص داده است و علاوه بر این ۸۸ میلیون یورو را در مرکز مبادله ارز و طلا عرضه کرده است.

گروه شرکت ملی صنایع مس ایران تا پایان شهریور ماه ۳۰۳ میلیون و ۴۹۵ هزار و ۵۵۳ یورو درآمد ارزی داشته که آن را نه به فروش رسانده و نه برای تامین نیاز‌های ارزی خود استفاده کرده است. این مبلغ باقی مانده معادل ۶۷ درصد از کل درآمد‌های ارزی این شرکت در دوره بررسی شده است.

در توضیحات یادداشت ۴۱ نوشته شده «وصول بخشی از درآمد حاصل از صادرات شرکت باتوجه به محدودیت‌ها یبین المللی با روش‌های مدیریت صورت می‌پذیرد. براساس دستورالعمل بانک مرکزی درخصوص نحوه بازگشت ارز حاصل از صادرات به چرخه اقتصادی کشور و در راستای اجرای مصوبه شورای عالی هماهنگی اقتصادی، این شرکت جهت تطبیق ملکرد  ارزی خود در سال مالی مورد گزارش با بانک مرکزی اقدام نموده که گزارش رفع تعهدات ارزی این شرکت در سامانه بانک مرکزی ۹۲.۴ درصد می‌باشد.»

در اینجا مشخص نیست چگونه وقتی از ۴۹۰ میلیون یورو درآمد ارزی یک شرکت، ۳۰۳ میلیون یورو آن در چرخه واردات در برابر صادرات قرار نگرفته، بابت بازپرداخت تسهیلات ارزی استفاده نشده و به فروش نرسیده، می‌تواند نسبت رفع تعهد ارزی ۹۲.۴ درصدی را برای شرکت به دست بیاورد.

شرکت بررسی شده دیگر در این گزارش، فولاد مبارکه اصفهان است. براساس صورت مالی پایان سال ۱۴۰۳ این شرکت، مجموع درآمد ارزی گروه فولاد مبارکه ۸۴ میلیون و ۱۸۱ هزار دلار، ۲۴۶ میلیون و ۵۹۱ هزار یورو و یک میلیارد و ۸۹۰ میلیون و ۴۳۰ هزار درهم بوده است. اما این شرکت در پایان دوره ۱۴ میلیون و ۵۵۷ هزار دلار، ۶۰ میلیون و ۴۹ هزار یورو و ۶۶۱ میلیون و ۹۱۲ هزار دلار از منابع ارزی خود که حاصل از صادرات بوده است را نه صرف واردات در برابر صادرات کرده، نه بابت تسهیلات ارزی مصرف کرده و نه به فروش رسانده است.

بنابراین در پایان سال ۱۴۰۳ شرکت فولاد مبارکه اصفهان ۲۲۶ میلیون و ۶۷ هزار یورو از درآمد‌های ارزی خود را نزد خود نگه داشته و رفع تعهد ارزی نکرده است.

شرکت ملی صنایع مس ایران هم در پایان شهریور ماه ۱۴۰۴ رقم ۳۰۳ میلیون و ۴۹۵ هزار یورو درآمد ارزی خود را تعیین تکلیف نکرده است. مجموع منابع ارزی رفع تعهد نشده این دو شرکت به در مجموع به ۵۳۰ میلیون یورو می‌رسد.

بسیاری از صادرکنندگان بزرگ تا پیش از حذف تالار اول مرکز مبادله ارزی، منابع ارزی خود را باید در این تالار و با قیمت ۷۰ تا ۸۰ هزار تومان عرضه می‌کردند و در روز‌های اخیر که تالار اول حذف شده است، طبق اعلام رسمی بانک مرکزی و مرکز مبادله ارز و طلا، میزان عرضه‌های ارز در این تالار رشد قابل توجهی داشته است.

این مستندات نشان می‌دهد برخی صادرکنندگان باوجود در اختیار داشتن ارز، با هدف فروش ارز در قیمت‌های بالاتر، در عرضه ارز تعلل کرده‌اند.