امین‌فر:کارت‌ بازرگانی اجاره‌ای معضل تولید است

به گزارش اقتصاد معاصر؛ صنعت نورد یکی از بخش‌های مهم و پایه‌ای در صنعت فلزات به حساب می‌آید. در این صنعت، فلزات با عبور از میان غلتک‌ها تحت فشار قرار می‌گیرند تا به شکل‌ها و ابعاد مورد نظر تبدیل شوند. محصولات حاصل از نورد، مانند ورق‌ها، میلگردها و مقاطع فولادی، نقش مهمی در صنایع ساختمانی، خودروسازی و تولید تجهیزات صنعتی دارند. به طور کلی، صنعت نورد حلقه‌ای اساسی در زنجیره تولید فلزات محسوب می‌شود و بدون آن بسیاری از صنایع وابسته با مشکل روبه‌رو خواهند شد.

سرمایه‌گذاری 4 میلیارد دلاری در صنعت نورد

احمد امین‌فر، دبیر انجمن صنعت نوردکاران، با اشاره به وضعیت صنعت نورد کشور گفت: حدود 100 واحد تولیدی فولاد به روش‌های نورد سرد و گرم فعال هستند که بر اساس آمار، حدود 84 هزار نفر اشتغال مستقیم ایجاد کرده‌اند. همچنین بیش از 4 میلیارد دلار سرمایه‌گذاری در صنعت نوردی کشور طی سال‌های پس از انقلاب انجام شده است. این سرمایه‌گذاری عظیم، ظرفیت تولیدی نزدیک به دو برابر ظرفیت فعلی ایجاد کرده، اما به دلیل مشکلات و قوانین داخلی، این واحدها به‌طور متوسط تنها با حدود 40 درصد ظرفیت خود فعالیت می‌کنند و متأسفانه وضعیت مناسبی ندارند.

کاهش مصرف داخلی نورد

وی افزود:به دلیل رکود اقتصادی، مصرف فولاد در بازار داخلی نه‌تنها رشد نداشته بلکه در برخی مقاطع کاهش نیز یافته است؛ از این رو صنعت نورد به‌شدت به صادرات وابسته شده است. اگرچه بازارهای صادراتی و توان صادرات وجود دارد، اما به دلیل مشکلات داخلی و عدم پیگیری مؤثر از سوی مسئولان دولتی، در بسیاری از موارد بازارهای صادراتی از دست تولیدکنندگان خارج شده و خود تولیدکننده امکان صادرات محصولش را ندارد.

کارت‌های بازرگانی یکبار مصرف معضلی برای تولید

امین‌فر با اشاره به بخشنامه‌های ارزی تصریح کرد:در پایان سال 1402 بخشنامه‌ای صادر شد که متأسفانه بعداً لغو گردید و واحدهای نوردی نزدیک به دو سال درگیر پیگیری و حل مشکلات ناشی از آن بودند. اخیراً مشکل تسویه ارز حاصل از صادرات تا حدی برطرف شده، اما همچنان این مسئله به‌طور کامل حل نشده است. یکی از چالش‌های جدی صنعت نورد، مجاز بودن صادرات با کارت‌های بازرگانی یکبار مصرف است.

وی افزود: این کارت‌ها محصولات نهایی را از بازار داخلی جمع‌آوری و صادر می‌کنند و پس از صادرات، یا ارزی وارد کشور نمی‌شود یا در صورت واردات ارز، کالاهایی وارد می‌شود که قیمت آن‌ها تحت نظارت نیست؛ مانند تلفن همراه، قطعات یدکی خودروهای خارجی و یا خودروهای مونتاژی. در این شرایط، واردکننده با ارز بازار آزاد که امروز حدود 138 هزار تومان است، قیمت‌گذاری می‌کند و عملاً ارزش ارز برای او به حدود 150 هزار تومان می‌رسد. به همین دلیل سود واردات به‌قدری بالاست که توجیه اقتصادی پیدا می‌کند؛ به‌طوری‌که برخی حاضرند محصولات فولادی مانند میلگرد، نبشی و ناودانی را حتی با ضرر صادر کنند. برای مثال محصولی که قیمت کارخانه آن 420 دلار است، با نرخ 405 دلار صادر می‌شود؛ یعنی تولیدکننده یا صادرکننده حاضر است 15 دلار در صادرات ضرر کند، اما در مقابل از محل واردات بیش از 100 دلار سود ببرد. همین مسئله باعث شده کارت‌های بازرگانی یکبار مصرف، بازارهای صادراتی شرکت‌های تولیدی را از دست خود تولیدکننده خارج کنند.

از دست رفتن بازار‌های صادراتی

امین فر افزود: وقتی یک کارخانه محصول خود را با نرخ واقعی به مشتری خارجی عرضه می‌کند، اما همان محصول از بازار داخلی جمع‌آوری شده و توسط واسطه با قیمتی پایین‌تر از نرخ کارخانه صادر می‌شود، طبیعی است که مشتری خارجی گزینه ارزان‌تر را انتخاب کند. نتیجه این روند، از دست رفتن بازارهای صادراتی تولیدکنندگان واقعی است. راهکار این مسئله روشن است؛ هر تولیدکننده باید مجاز باشد محصول خود را مستقیماً یا از طریق نماینده رسمی خود صادر کند. اگر این سیاست به‌موقع توسط دولت اتخاذ می‌شد، نه‌تنها بازارهای صادراتی از دست نمی‌رفت بلکه ارزآوری کشور نیز افزایش می‌یافت، زیرا تولیدکننده حاضر نیست محصول خود را با ضرر بفروشد؛ به‌ویژه در شرایطی که ملزم به بازگرداندن ارز صادراتی به دولت است.

چالش‌های اساسی صنعت نورد

وی در ادامه با اشاره به سایر مشکلات صنعت نورد گفت:عدم رشد مصرف بازار داخلی، ظرفیت بالای نصب‌شده و سرمایه‌گذاری انجام‌شده در صنعت نورد، نبود سیاست‌های حمایتی مؤثر برای صادرات محصولات فولادی، مشکلات قیمت‌گذاری در بورس کالا و همچنین محدودیت‌های انرژی از جمله چالش‌های اساسی این صنعت هستند. محدودیت‌های گاز و برق طی دو سال اخیر به‌شدت بر تولید واحدهای نوردی تأثیر گذاشته و باعث کاهش تولید شده است.

دبیر انجمن صنعت نوردکاران چهار عامل اصلی مشکلات این صنعت را چنین برشمرد: نخست، عدم رشد بازار مصرف داخلی به دلیل رکود اقتصادی؛ دوم، سیاست‌های قیمت‌گذاری و شکل‌گیری قیمت‌های غیرمنطقی در بورس کالا؛ سوم، عدم اتخاذ سیاست‌های مفید و منطقی برای صادرات محصولات نهایی فولادی؛ و چهارم، محدودیت‌های انرژی شامل برق و گاز که مستقیماً منجر به کاهش تولید شده‌اند.

مطالبه انجمن نوردکاران 

وی در پایان تأکید کرد:اصلاح قوانین قیمت‌گذاری در بورس کالا یکی از مطالبات اصلی انجمن است و پیشنهادهای مشخصی نیز در این زمینه ارائه شده، اما متأسفانه بورس کالا به دلیل منافع سهامداران خود و برخی دستورالعمل‌های بیرونی، حاضر به اجرای دستورالعمل‌های مورد توافق سه انجمن زنجیره فولاد نیست./تسنیم