بازار ارز چطور در مواجهه با شوک‌های برون‌زای یک سال گذشته ثابت ماند؟

به گزارش خبرنگار «اقتصاد معاصر» در طول یک سال گذشته، اقتصاد ایران با شوک‌های متعدد سیاسی مواجه بوده است؛ این شوک‌ها که عموما مرتبط با تنش‌های منطقه و افزایش سطح ریسک ژئوپلتیک بوده‌اند، در شرایط عادی می‌توانستند به راحتی منجر به بی‌ثباتی شدید در بازار ارز شوند اما با این وجود، سیاست‌گذار ارزی موفق شده با اتخاذ سیاست‌های موثر و ایفای نقش فعال، از بروز جهش‌های ارزی و نوسانات شدید در این بازار جلوگیری کند و نرخ ارز را پس از هر تنش سیاسی در دامنه‌ای مشخص و قابل کنترل قرار دهد.

یکی از عوامل کلیدی در حفظ ثبات ارزی، تسلط بانک مرکزی بر بازار ارز است؛ بانک مرکزی در یک سال و نیم اخیر به طور مستمر و فعال ضمن بازارسازی، اجازه اخلال در روند تامین و تخصیص ارز در بازار رسمی را نداده است. پیشبینی‌پذیری نرخ ارز در مرکز مبادله ارز و طلا و کنترل تقاضای سفته‌بازانه در بازارغیررسمی از بروز نوسانات شدید در بازار ارز جلوگیری کرده است.

افت اثرپذیری بازار ارز از تنش‌های سیاسی منطقه

تنش‌های سیاسی منطقه‌ای به طور بالقوه می‌توانند تأثیرات شدیدی بر نرخ ارز در بازار غیررسمی داشته باشند؛ با این وجود، بانک مرکزی در یک سال و نیم اخیر با اتخاذ سیاست‌های فعال و هوشمندانه، مانع از بروز جهش‌های ارزی شده و پس از هرگونه نوسانات طبیعی ناشی از این تنش‌ها، نرخ ارز به قیمت‌های پیشین خود بازگشته است.

بررسی نمودار نرخ ارز در بازار غیررسمی در سایه رویداد‌های سیاسی مهم نشان می‌دهد که بسیاری از این وقایع می‌توانستند بازار ارز را با جهش‌های چشمگیر مواجه کنند اما ثبات نسبی نرخ ارز حفظ شده است.

در نیمه نخست سال ۱۴۰۲، نرخ ارز در دامنه ۵۰ هزار تومان قرار داشت. در نیمه دوم سال با وقوع عملیات ۷ اکتبر طوفان الاقصی، نرخ ارز در بازار غیررسمی ابتدا به صورت هیجانی دچار نوساناتی شد در حالی که در بازه میان‌مدت تغییرات قابل‌توجهی رخ نداد و افزایش شدیدی در نرخ ارز تجربه نشد.

در بازه زمانی حملات آمریکا و انگلیس به یمن و حادثه تروریستی در کرمان نیز بازار ارز با شوک‌های برونزای دیگری مواجه بود که پس از این حوادث نیز، ایران با حملات موشکی به مواضع تروریست‌ها در کشور‌های همسایه پاسخ داد. فضاسازی‌های رسانه‌ای منجر به افزایش انتظارات عمومی مبنی بر تشدید تنش‌ها با برخی کشور‌های همسایه، از جمله پاکستان شد که در نتیجه نرخ دلار به مدت کوتاهی با نوساناتی مواجه شد. حمله تروریستی رژیم صهیونیستی به ساختمان کنسولگری ایران در دمشق، نرخ دلار در کانال‌های تلگرامی را به صورت کاذب یک شبه با جهش‌هایی همراه کرد اما به سرعت پس از این حمله، ایران در عملیات وعده صادق، پاسخ قاطعی به این اقدام صهیونیست‌ها داد و برخلاف پیش‌بینی‌های مرسوم برخی رسانه‌ها مبنی بر جهش‌های شدید نرخ دلار، پس از واکنش ایران، نرخ ارز روندی نزولی را تجربه کرد. همچنین، پس از شهادت آیت‌الله رئیسی و هیئت همراه او، باوجود شوک ناشی از این حادثه غم‌انگیز، نرخ ارز همچنان در محدوده ۵۸ تا ۶۰ هزار تومان باقی ماند. ترور اسماعیل هنیه نیز شوک دیگری به بازار وارد کرد اما با وجود این حادثه، نرخ ارز تغییر چندانی نکرد و بازار همچنان در یک دالان ثابت گذشته‌نگر خود باقی ماند.

 
درتازه‌ترین رخداد غم‌انگیز، سید حسن نصرالله توسط رژیم صهیونیستی جنایتکار ترور شد؛ با وقوع این شوک سیاسی، دلالان ارزی در کانال‌های تلگرامی با نرخ‌سازی‌های موهومی تلاش می‌کنند تا با تصویرسازی یک فضای ملتهب، بازار ارز را متلاطم کنند در حالی که تجربه شوک‌های برون‌زای و تنش‌های سیاسی یک سال اخیر از جمله عملیات طوفان الاقصی، عملیات وعده صادق، حمله تروریستی کرمان، شهادت رئیس‌جمهور و ترور اسماعیل هنیه نشان داده که بازار ارز همواره در کریدور مشخصی ثبات نسبی خود را حفظ کرده است و افرادی که صرفا با موج‌سازی‌های کاذب قصد کسب عایدی از بازار ارز داشتند متضرر شده‌اند.

در مجموع، می‌توان گفت سایه جهش‌های شدید نرخ ارز در بازار غیررسمی در اثر شوک‌های برون‌زای سیاسی کم رنگ شده است؛ تجربه یک‌سال اخیر نشان داده است، رخداد‌های سیاسی و امنیتی نمی‌تواند موجب بی‌ثباتی پایدار در بازار ارز شود و فعالان اقتصادی باید از هیجانات زودگذر دوری کنند.