پشت پرده چالش‌های تک‌نرخی شدن ارز

فردین آقابزرگی، کارشناس مسائل اقتصادی در گفت‌و‌گو با خبرنگار اقتصاد معاصر در ارتباط با برنامه وزیر اقتصاد برای تک‌نرخی کردن ارز اظهار داشت: از گذشته دولت‌های مختلف بار‌ها ادعا کرده‌اند که برنامه‌ای برای تک‌نرخی کردن ارز دارند تا رانت و مفاسد اقتصادی کاهش یابد. 

وی افزود: توجیه ایجاد چندنرخی در بازار برای دولت، حمایت از اقشار کم‌درآمد و کمک به معیشت مردم است اما همزمان با ایجاد این رانت، فضایی گسترده برای سوءاستفاده سودجویان فراهم می‌شود. این مساله وجاهت ظاهری و مثبتی ایجاد می‌کند اما در واقع شکافی عمیق بین مردم و فرصت‌طلبانی به وجود آورده که در ماجرای ارز ۴۲۰۰ تومانی برای کالای اساسی، خودرو، موبایل و لوازم تزئیناتی استفاده کردند. 

آقابزرگی تصریح کرد: از سوی دیگر، با توجه به سازوکار موجود، شاهد تضعیف بخش خصوصی و صادرکنندگان هستیم. ارز بازار آزاد مبنای خرید مدیران تولید و صنعت است اما درآمد دولت باید به طور دستوری با نرخ ارز ترجیحی یا ارز تالار مبادلات ارز و طلا باشد.

وی تاکید کرد: مشکلاتی مانند رانت، اختلاس، شکاف درآمد و ثروت و... نتایج اقتصاد دستوری هستند که مبتنی بر واقعیت‌ها و عرضه و تقاضا در جامعه نیستند و در نهایت وجاهت مثبتی برای دولت و حاکمیت باقی نمی‌گذارند.

این کارشناس اقتصادی تصریح کرد: برای تک‌نرخی کردن ارز، باید ابزار‌های پوشش ریسک نوسان نرخ ارز را داشته باشیم. برخلاف دنیا، ما مجبوریم ریسک دستورات دولت را تحمل کنیم، زیرا امکان پوشش ریسک نداریم. مانع دیگر، بزرگ‌ترین مصرف‌کننده کشور یعنی دولت است که همواره تلاش می‌کند با عنوان حفظ معیشت مردم، کالا را با ارز بسیار پایین از صادرکننده خریداری کند، امری که ضربه بزرگی به صادرات وارد می‌کند. همچنین تحریم‌ها باعث شده‌اند مراودات اقتصادی با دنیا به‌ راحتی انجام نشود.

وی افزود: عواملی که ذکر شد، نشان می‌دهند هر مدیری که به مقامی می‌رسد، در ابتدای کار برنامه‌ای تبلیغاتی دارد تا پروژه‌هایش سنگین‌تر به نظر برسند. این اتفاق در دوران مدیریت آقای همتی نیز رخ داد. صرفا با تزریق ارز در بازار نمی‌توان آن را کنترل کرد. مسائل تاثیرگذار بر ارز متنوع‌اند؛ از جمله نرخ بهره، نرخ سود بدون ریسک، نرخ تورم و سایر متغیر‌های کلان اقتصادی که باید به آنها توجه شود.

آقابزرگی گفت: وزارت اقتصاد و بانک مرکزی نیز می‌دانند که گزینه خاصی برای مدیریت بازار در اختیار ندارند و صرفا با امنیتی کردن بازار، تاثیرات موقتی ایجاد می‌کنند تا با شوک کوتاه، سرعت رشد بازار کاهش یابد.