واکنش طالبان به موضع تهران درباره حق آبه هلمند

به گزارش اقتصاد معاصر؛ پس از گذشت چهار سال از بازگشت طالبان به قدرت در افغانستان، دولت این کشور با اعلام آغاز گسترده پروژه‌های ساخت سد از منابع بودجه ملی، تلاش دارد بحران خشکسالی و کم‌آبی را مدیریت کند. ملا عبد اللطیف منصور، وزیر انرژی و آب افغانستان، در گفت‌وگوی اختصاصی با الجزیره، ضمن اعلام ساخت بیش از ۴۰۰ سد کوچک و برنامه‌ریزی برای احداث سدهای بزرگ‌تر، تأکید کرد که هیچ‌گونه سرمایه‌گذاری یا فشار خارجی، به ویژه از سوی چین یا ترکیه، در این پروژه‌ها وجود ندارد و از بازرگانان افغان برای سرمایه‌گذاری دعوت شده است.
وزیر افغانستان با اشاره به کاهش شدید حجم آب رودخانه‌ها به دلیل خشکسالی، اظهار داشت: «قاره آسیا و کشورهای همسایه با موجی از خشکسالی مواجه شده‌اند و این وضعیت به افغانستان نیز رسیده است.» وی همچنین از ساخت چهار سد بزرگ با ظرفیت مجموع ۵۴ میلیون مترمکعب آب خبر داد و افزود که بودجه این پروژه‌ها عمدتاً از منابع ملی تأمین شده است.
اما در موضوع حق‌آبه ایران از رودخانه هلمند، اختلافات جدی وجود دارد. بر اساس اظهارات محمد جوان‌بخت، معاون وزیر نیرو ایران، طالبان امسال تنها حدود ۱۰۰ میلیون مترمکعب آب به ایران رها کرده‌اند که بسیار کمتر از میزان ۸۲۰ میلیون مترمکعب حق‌آبه تعیین شده در معاهده ۱۳۵۱ است. این موضوع موجب نگرانی جدی در ایران شده و مقامات ایرانی از عدم پایبندی افغانستان به این توافق گلایه دارند.
در پاسخ به این اظهارات، ملا عبد اللطیف منصور تأکید کرد: «ما تنها با ایران در مورد رود هلمند توافق‌نامه داریم و با دیگر کشورها هیچ توافقی نداریم. در شرایط خشکسالی شدید، حتی تأمین نیازهای آب مردم نیمروز و هلمند هم برای ما دشوار است.» وی افزود که رود هلمند پس از سد کمال‌خان به سمت ایران جریان دارد اما آب اغلب تبخیر می‌شود یا در شن‌ها فرو می‌رود و «وقتی سیلاب وجود دارد، سهم ایران طبق توافق تأمین می‌شود و امسال نیز آب کافی به ایران رسید.»
وزیر انرژی و آب افغانستان با اشاره به دیدار هیأتی از ایران به مناطق آسیب‌دیده گفت که طرف ایرانی با شرایط خشکسالی و کم‌آبی در افغانستان آشنا شده و پذیرفته است که افغانستان نیز تحت فشار است. 
او تصریح کرد که افغانستان تمایل ندارد مسائل جزئی در زمینه آب باعث آسیب به روابط دو کشور شود و یادآور شد که در زمان محمد ظاهر شاه، ایران پیشنهاد سرمایه‌گذاری در ساخت سدها را برای کنترل سیلاب‌ها مطرح کرده بود.
در خصوص ادعای مخالفت پاکستان با ساخت سد روی رودخانه کنر، ملا منصور گفت: «رسماً هیچ اعتراضی دریافت نکرده‌ایم و حتی دولت قبلی پاکستان اعلام کرده بود که از این پروژه متضرر نمی‌شود.»
وزیر افغانستان همچنین هرگونه دخالت یا سرمایه‌گذاری ترکیه در پروژه‌های سدسازی را رد کرد و تأکید نمود که برنامه‌های سدسازی براساس نیازهای داخلی و بدون فشار خارجی انجام می‌شود.
با وجود بحران شدید خشکسالی در منطقه، دولت افغانستان به بهانه مشکلات داخلی و محدودیت‌های خشکسالی، در رعایت حق‌آبه معاهده ۱۳۵۱ با ایران ناتوان بوده است. ادعای وزیر افغان مبنی بر رهاسازی آب کافی به ایران، با اظهارات مسئولان ایرانی در تضاد است و نگرانی‌ها درباره نقض حقوق آبی ایران همچنان پابرجاست. این وضعیت نیازمند پیگیری جدی و دیپلماسی مؤثر برای حفظ حق‌آبه قانونی و پایدار ایران در رودخانه هلمند است./فارس