دولتی‌ها، برندگان سوخت ارزان هواپیما/ عدم‌النفع ۹۳ همتی از یارانه سوخت هوایی

به گزارش خبرنگار اقتصاد معاصر؛  طبق آمار، روزانه ۴.۵ میلیون لیتر سوخت جت در کشور مصرف می‌شود که این میزان در سال به حدود ۱ میلیارد و ۶۴۰ میلیون لیتر می‌رسد. بر اساس صورت‌ حساب مالی سالانه پالایشگاه اصفهان، قیمت تمام‌شده هر لیتر سوخت هواپیما برای پالایشگاه برابر با ۲۱،۱۲۷ تومان و قیمت فروش آن به دولت، ۲۱،۲۸۷ تومان است. با این حال دولت هر لیتر سوخت را به مبلغ ۶۰۰ تومان به شرکت‌های هواپیمایی می‌فروشد که درآمد دولت از فروش سوخت را به حدود ۱ هزار میلیارد تومان و هزینه خرید این سوخت از پالایشگاه‌ها را به حدود ۳۴ هزار میلیارد تومان می‌رساند. به عبارتی، دولت سالانه حدود ۳۳ هزار میلیارد تومان یارانه سوخت به خطوط هوایی کشور اختصاص می‌دهد.

طبق گزارش اندیشکده حکمرانی شریف، حدود ۳ تا ۴ درصد جمعیت کشور از این یارانه بهره‌مند می‌شوند که عمدتا جزو دهک‌های پردرآمد جامعه هستند و بخش زیادی از آن نیز به مسافرت‌های کاری و دولتی ختم می‌شود. این نوع اعطای یارانه هیچ انگیزه‌ای برای افزایش بهره‌وری ناوگان هوایی در حوزه مصرف انرژی ایجاد نمی‌کند.

از ۱.۶۴۰ میلیارد لیتر سوخت مصرفی، حدود ۷ درصد به شرکت‌های هواپیمایی خارجی تخصیص می‌یابد و سهم شرکت‌های داخلی برای پروازهای داخلی و خارجی به ترتیب ۵۶ درصد و ۳۷ درصد است. بر این اساس، بخش اعظم این یارانه مربوط به پروازهای داخلی است. 

یارانه هر فرد در پرواز 

طبق گزارش مندرج در سایت هواپیمایی کشور، مصرف سوخت یک هواپیما برحسب ساعت محاسبه می‌شود. یک جامبو جت حدود ۱۵،۰۰۰ لیتر سوخت در ساعت مصرف می‌کند، در حالی که مصرف سوخت یک هواپیمای جت مانند بوئینگ ۷۲۷ حدود ۵،۰۰۰ لیتر در ساعت است. ظرفیت باک بنزین یک جامبو جت ۱۷۸،۰۰۰ لیتر است که با این مقدار سوخت، یک ماشین می‌تواند پنج بار دور دنیا بچرخد.

فرض کنید حدود ۱۲۰ نفر برای پرواز کیش-تهران بلیط خریداری کرده‌اند. طبق سایت‌های فروش بلیط هواپیمایی، گران‌ترین بلیط حدود ۳ میلیون تومان قیمت داشته و این پرواز حدود ۱.۵ ساعت طول می‌کشد و به حدود ۷،۵۰۰ لیتر سوخت نیاز دارد.

اگر نرخ خرید دولت از پالایشگاه را ملاک قرار دهیم، یارانه سوخت برای هر فرد ۱ میلیون و ۲۰۰ هزار تومان و اگر نرخ را قیمت جهانی در نظر بگیریم، یارانه سوختی هر یک از مسافران، ۲ میلیون و ۲۱۲ هزار تومان خواهد بود.

با توجه به اینکه ۴ درصد از مردم کشور از این خدمات بهره‌مند می‌شوند و عمده پروازها نیز مربوط به کارکنان دولتی است، می‌توان گفت حدود ۳ میلیون و ۶۰۰ هزار نفر سالانه حدود ۹ میلیون و ۱۶۷ هزار تومان بیشتر از مابقی مردم کشور یارانه دریافت می‌کنند.

عدم‌النفع دولت از صادرات و فروش به قیمت واقعی

همان‌طور که بیان شد، دولت حدود ۳۳ همت یارانه سوخت به خطوط هوایی کشور پرداخت می‌کند اما اگر به جای قیمت ۶۰۰ تومان، دولت اقدام به صادرات سوخت می‌کرد یا آن را به قیمت واقعی به خطوط هواپیمایی می‌فروخت، به جای پرداخت ۳۳ همت یارانه سوختی، ۵۹ همت درآمد کسب می‌کرد. اکنون اما یارانه سوخت هواپیما سبب شده تا کشور، ۹۳ همت عدم‌النفع داشته باشد. 

گفتنی است که برای ساخت یک فرودگاه حدود ۱۰ میلیارد دلار اعتبار و ۵ الی ۱۰ سال زمان لازم است؛ بنابراین اگر یارانه پرداختی توسط دولت صرف ساخت یک فرودگاه بین‌المللی می‌شد، در بازه ۶ الی ۷ ساله یک فرودگاه جدید با امکانات ویژه در کشور به بهره‌برداری می‌رسید.