بلاتکلیفی سهامداران در ریزش‌های بورس و بی‌برنامگی دولت

به گزارش خبرنگار اقتصاد معاصر؛ بازار سرمایه امروز شاهد یکی از سنگین‌ترین ریزش‌های خود بود. شاخص کل بورس تهران با کاهش ۷۷ هزار واحدی به سطح ۲ میلیون و ۸۴۴ هزار واحد رسید و شاخص هم‌وزن نیز با افت ۲.۱۳ درصدی به عدد ۸۸۸،۸۳۶ واحد سقوط کرد. این ریزش گسترده با خروج ۱۹۱۰ میلیارد تومان نقدینگی و ثبت ارزش معاملات خرد پایین در سطح ۳۳۸۶ میلیارد تومان همراه بود.

امروز، ۹۸ درصد نمادهای بورسی منفی بودند و صف‌های فروش به ارزش ۲۳ هزار میلیارد تومان را شاهد بودیم. این حجم از صف‌های فروش، به‌ ویژه در غیاب برخی نمادها که در مجامع به سر می‌برند، تحلیل تکنیکال بازار را دشوار کرده و چارتیست‌ها پیش‌بینی عقب‌نشینی شاخص کل تا محدوده ۲ میلیون و ۷۵۰ هزار واحد را مطرح کرده‌اند. 

به نظر می‌رسد که فشار فروش سنگین امروز را بیش از هر چیز می‌توان در نتیجه رفتار احساسی سرمایه‌گذاران و کاهش نقدشوندگی بازار دید. تعطیلی چندروزه بازار به دلیل تنش‌های اخیر، ترس از کاهش نقدشوندگی را تشدید کرد و بسیاری از سهامداران خرد، برای تامین نقدینگی فوری، اقدام به فروش سهام کردند. این رفتار، همراه با تاثیرات اخبار سیاسی و نظامی، به ریزش بازار دامن زد. همچنین تنش‌های اخیر، انتظارات سرمایه‌گذاران را از فضای توافق به فضای تنش نظامی تغییر داد و ریسک سیستماتیک بازار را افزایش داد. 

بازار ارز، به دلیل ماهیت هوشمندتر خود، زودتر به این تحولات واکنش نشان داد. دلار که در اوج تنش‌ها تا ۹۶ هزار تومان افزایش یافته بود، با کاهش تنش‌ها و اعلام آتش‌بس به کانال ۸۳ هزار تومان بازگشت. بازارهای طلا و صندوق‌های درآمد ثابت نیز پس از چند روز هیجان، به سطوح پیش از تنش بازگشتند. این روند نشان‌دهنده آن است که بازار سرمایه نیز می‌تواند با مدیریت صحیح، در میان‌مدت به تعادل بازگردد. با این حال، خروج ۳۰۳ میلیارد تومان از صندوق‌های درآمد ثابت و تشکیل صف‌های فروش ۲۳ هزار میلیارد تومانی، نشان‌دهنده عمق فشار فروش در بازار است. 

بازگشایی زودهنگام بازار پس از تنش‌های اخیر، انتقادات گسترده‌ای را به دنبال داشت. برخی معتقدند که سازمان بورس با این تصمیم، پیام معکوسی به فعالان بازار و حتی بازارهای جهانی مخابره کرده است. در این شرایط، افت شدید بازار سرمایه می‌تواند نشانه‌ای از ضعف مدیریت اقتصادی تلقی شود و ناهماهنگی میان نهادهای بازار در اجرای حمایت‌های وعده‌ داده‌ شده نیز اعتماد سهامداران را تضعیف کرد. بسیاری از فعالان بازار به امید حمایت‌های اعلام‌ شده در صف‌های فروش باقی ماندند اما عدم تحقق این وعده‌ها به تشدید فشار فروش منجر شد. شاید در این شرایط  بدون تزریق حداقل ۵۰ هزار میلیارد تومان نقدینگی، بازگشت بازار به تعادل دشوار به نظر برسد.

برای مدیریت این بحران، سازمان بورس باید از شرکت‌های فعال در بازار سرمایه بخواهد تا تاثیر تنش‌های اخیر بر فعالیت‌هایشان را به‌ صورت شفاف گزارش کنند تا اعتماد سهامداران تقویت شود. همچنین، حمایت‌های بازارگردانی و صندوق‌های تثبیت بازار باید به‌ صورت هوشمندانه و بلندمدت اجرا شوند. در همین راستا گروه مدیریت سرمایه‌گذاری امید اعلام کرده که با بهره‌گیری از ظرفیت‌های قانونی، حمایت مستمری از سهام شرکت‌های زیرمجموعه خواهد داشت. این رویکرد می‌تواند به جلب اعتماد سهامداران خرد و ایجاد تعادل در بازار کمک کند. مدیریت نقدشوندگی نیز در اولویت قرار دارد. اگر صف‌های فروش به حال خود رها شوند، ممکن است در روزهای آینده به بیش از ۵۰ هزار میلیارد تومان برسد که مدیریت آن بسیار دشوار خواهد بود. برگزاری جلسات هماهنگی میان نهادهای بازار و دولت برای مدیریت هیجانات و تصمیم‌گیری دقیق نیز از ضرورت‌های کنونی است. 

با وجود فشار فروش سنگین و خروج نقدینگی، با تخلیه هیجانات کوتاه‌مدت و اجرای حمایت‌های برنامه‌ریزی‌ شده، بازار سرمایه می‌تواند ظرف یک هفته تا ۱۰ روز به تعادل بازگردد. تجربه تاریخی نشان می‌دهد که بازارهای مالی ایران در مواجهه با شوک‌های مشابه، پس از دوره‌ای از نوسانات، به ثبات رسیده‌اند. افت شاخص هم‌وزن به عدد ۸۸۸،۸۳۶ نشان‌دهنده فشار فروش یکنواخت در کل بازار است اما اصلاح قیمت سهام و ایجاد ارزندگی می‌تواند جذابیت بازار را برای سرمایه‌گذاران افزایش دهد. موفقیت این روند به مدیریت صحیح هیجانات، حمایت‌های موثر دولت و سازمان بورس و بهبود انتظارات سرمایه‌گذاران بستگی دارد. 

بازار سرمایه امروز روز سختی را پشت سر گذاشت. ریزش شدید شاخص‌ها، خروج نقدینگی و فشار فروش سنگین، نتیجه ترکیبی از عوامل سیاسی، نظامی و رفتار احساسی سرمایه‌گذاران بود. با این حال، تجربه بازگشت بازارهای دیگر به تعادل پس از تنش‌های اخیر، نشان‌دهنده امکان بهبود وضعیت بورس در آینده نزدیک است. اجرای حمایت‌های تدریجی، شفاف‌سازی شرکت‌ها و مدیریت نقدشوندگی، از مهم‌ترین اقداماتی هستند که می‌توانند بازار را به مسیر تعادل و رشد پایدار هدایت کنند. همچنین سرمایه‌گذاران نیز باید از رفتارهای هیجانی پرهیز کرده و با صبر و تحلیل تصمیم‌گیری کنند.