رئیس سازمان بورس چه تاثیری بر روند بازار دارد؟

به گزارش خبرنگار اقتصاد معاصر؛ بورس در سه سال گذشته با ریزش‌های پی‌درپی روبه‌رو بود، به طوری که شاخص در این مدت زمانی، بازدهی ۵۰ درصدی را کسب کرد اما بسیاری از نماد‌ها در وضعیت ریزشی قرار گرفتند. همین امر نیز عاملی بود تا موجب عقب‌ ماندن بازار سرمایه از بازار‌های موازی شود. 

کاهش نرخ بهره در سال ۱۳۹۷ باعث رشد چشمگیر بورس شد 

بسیاری از فعالان بازار سرمایه خاطرات رشد بورس در سال‌های اخیر را به یاد دارند. روزهایی که به دلیل کاهش نرخ بهره بانکی، بسیاری از نمادهای این بازار با رشد‌های بیش از ۱۰۰ درصد مواجه شدند. 

در آذر ماه سال ۱۳۹۷، عبدالناصر همتی، رئیس‌کل بانک مرکزی وقت در جلسه خود با مدیران عامل بانک‌ها به نوعی به موضوع عدم رعایت نرخ سود‌های بانکی ابلاغ شده توسط بانک مرکزی اشاره و بر سیاست کاهش نرخ سود بانکی تاکید کرده بود.

در این جلسه که در نوزدهم آذر ماه ۱۳۹۷ برگزار شد، رئیس کل بانک مرکزی گفته بود: «بانک مرکزی از این به بعد با افتتاح حساب با سپرده یک‌ساله با نرخ سود سپرده بالای ۲۰ درصد به شدت برخورد خواهد کرد. از نظر ما نرخ سود همانی است که شورای پول و اعتبار تصویب کرده (۱۵ درصد نرخ سود سپرده یک‌ساله) ولی چون تعداد تخلفات از مصوبه شورا زیاد است، گام به گام به سمت مصوبه شورا حرکت می‌کنیم. همان طور که برای کاهش نرخ ارز گام به گام حرکت کردیم، برای نرخ سود بانکی هم از این روش استفاده می‌کنیم.» 

کاهش نرخ بهره، سیاست انبساطی دولت در سال ۱۳۹۷ بود که به مدت ۲ سال اجرا و موجب هموار شدن منابع بانکی به سمت بازار سرمایه و رشد شدید شاخص کل این بازار شد. البته شاپور محمدی، ریاست وقت سازمان بورس در سال ۱۳۹۸ به رشد شدید بورس معترض بود، زیرا معتقد بود که رشد‌های شدید، ریزش‌های شدید را به دنبال دارند. با این حال دولت کار خود را انجام داد و پس از تغییر سیاست انبساطی به انقباضی، ریزش چشمگیر شاخص کل بازار سرمایه را رقم زد.
 

سیاست کلان اقتصادی دولت مهم است، نه ریاست سازمان بورس!

برخی از فعالان بازار سرمایه در ماه‌های گذشته، مجید عشقی، ریاست سابق سازمان بورس را مسؤول ریزش بورس دانسته و برکناری یا استعفای وی را خواستار بودند. اگر چه نقد‌های اساسی به مدیریت عشقی وارد است اما نمی‌توان، وی را مسؤول روند‌های اصلی بازار سرمایه دانست.

از زمان استعفای مجید عشقی از ریاست سازمان بورس و اوراق بهادار، تقریبا ۱۰ روز می‌گذرد اما هنوز هم شاخص کل این بازار، روند مطلوبی نداشته است. این مساله نشان ‌می‌دهد که شخص رئیس سازمان، آن چنان که باید، در روند‌های کلان بازار سرمایه تاثیرگذار نیست.

در همین راستا علی فراقی، کارشناس بازار سرمایه در گفت‌وگو با اقتصاد معاصر بیان کرد: «بازار سرمایه طی روز‌های گذشته، با نوساناتی روبه‌رو بوده و نمی‌توان روند اصلی بازار برای ماه‌های آتی را پیش‌بینی کرد.»

فراقی با بیان این که هنوز سیاست کلان اقتصادی دولت چهاردهم مشخص نیست، گفت: «اگر رویه فعلی در اقتصاد کلان ادامه‌دار باشد، سیاست اقتصادی دولت همچنان انقباضی خواهد بود و در صورت تغییر به سیاست انبساطی، این بازار می‌تواند تغییرات بسیار مثبتی را تجربه کند.»

وی همچنین افزود: «با این حال اما در صورت ادامه دار بودن سیاست انقباضی دولت در اقتصاد، این بازار همچنان ریزشی خواهد بود.» 

ریسک‌های سیستماتیک باعث ریزش بورس شد 

بهنام علیخانی، کارشناس بازار سرمایه نیز در گفت‌وگو با اقتصاد معاصر بیان کرد: «در چهار ماه اخیر، سخت‌ترین ریسک‌ها اعم از شهادت رئیس جمهور، درگیری مستقیم ایران و اسرائیل، ترور اسماعیل هنیه در تهران، محدود شدن دامنه نوسان و کاهش ارزش معاملات بر بازار سرمایه وارد شده است.»

همچنین وی نرخ بهره بالا صندوق‌های با درآمد ثابت را یکی دیگر از عوامل ریزش بورس در یک سال اخیر دانسته و اظهار کرد: «یکی از دلایل عدم ورود پول حقیقی زیاد به بازار سرمایه، سود‌های با نرخ بالای صندوق‌های با درآمد ثابت است و سرمایه‌گذار به علت سود خوب این صندوق‌ها و ریسک‌گریزی، تلاش دارد تا پول خود را در این نوع صندوق‌ها نگه دارد. این عامل باعث شده تا ارزش معاملات خرد بورس به شدت کاهش یابد و سهم‌ها با کمبود نقدینگی برای رشد مواجه شوند.»

سازمان بورس و اوراق بهادار در زمان مدیریت مجید عشقی، برای مقابله با ریسک‌های سیستماتیک اقداماتی همچون افزایش ضریب اعتباری کارگزاری‌ها، کاهش دامنه نوسان و مذاکره با بانک مرکزی برای کاهش نرخ بهره را انجام داده بود اما ریسک‌ها به قدری چشمگیر بودند که این نوع اقدامات سازمان بورس نتوانست جلوی ریزش بورس را بگیرد.