همه چیز درباره اوراق گواهی مولد؛ تامین مالی بدون فشار به نظام بانکی

به گزارش خبرنگار اقتصاد معاصر؛ اوراق گواهی اعتبار مولد، که به اختصار گام نامیده می‌شوند، ابزاری نوین در حوزه تامین مالی بنگاه‌های اقتصادی هستند که با هدف رفع موانع نقدینگی و تقویت چرخه تولید مولد طراحی شده‌اند. این اوراق به واحدهای تولیدی امکان می‌دهند تا به‌جای دریافت تسهیلات مستقیم بانکی، با بهره‌گیری از اعتبار و ضمانت بانک‌ها، نیازهای مالی خود را برای خرید مواد اولیه تامین کنند. این ابزار به‌ویژه برای بنگاه‌هایی که با کمبود نقدینگی مواجه هستند، راه‌حلی موثر ارائه می‌دهد و با قابلیت نقل‌وانتقال در بازارهای پول و سرمایه، انعطاف‌پذیری قابل‌توجهی در معاملات ایجاد می‌کند.

مکانیزم و فرآیند اجرایی اوراق گام

اوراق گام بر اساس فاکتور خرید مواد اولیه توسط تولیدکنندگان از بانک درخواست می‌شوند. بانک به‌عنوان واسطه، این اوراق را صادر کرده و در اختیار بنگاه تولیدی قرار می‌دهد. این اوراق دارای سررسید یک‌ساله هستند و دارنده آن می‌تواند تا زمان سررسید، اوراق را نزد خود نگه دارد یا به‌جای پول نقد برای خرید مواد اولیه به فروشنده تحویل دهد. در زمان سررسید، بانک موظف به پرداخت مبلغ اسمی اوراق است که در حال حاضر برای هر برگه، یک میلیون ریال معادل ۱۰۰ هزار تومان تعیین شده و در فرابورس قیمت‌گذاری می‌شود. پس از کشف قیمت، مبلغ اسمی از ارزش هر برگه کسر شده و معامله با قیمت نهایی انجام می‌شود. سامانه گام، بستری کلیدی برای مدیریت و نقل‌وانتقال این اوراق، امکان ثبت و انتقال آن‌ها را بر اساس قیمت اسمی فراهم می‌کند.

فرآیند دریافت اوراق گام شامل مراحل مشخصی است. ابتدا، بنگاه تولیدی یا همان بنگاه متعهد درخواست خود را به بانک ارائه می‌دهد و بانک پس از اعتبارسنجی، سقف مجاز اوراق قابل دریافت را تعیین می‌کند. سپس، بنگاه متعهد، فروشنده مواد اولیه یعنی بنگاه متقاضی را به بانک معرفی می‌کند. برای مثال، یک شرکت خودروسازی که برای خرید قطعات نیازمند نقدینگی است، شرکت تامین‌کننده قطعات را معرفی می‌کند. در مرحله بعد، فروشنده با ارائه اسناد تجاری و فاکتور دریافتی از بنگاه متعهد، درخواست صدور اوراق را مطرح می‌کند. در نهایت، بانک بر اساس اعتبارسنجی، اوراق را صادر و به متقاضی تحویل می‌دهد. 

کاربردها و معاملات اوراق گام

اوراق گام توسط موسسات اعتباری دارای مجوز صادر می‌شوند و این موسسات موظف به پرداخت مبلغ اسمی در سررسید هستند. بنگاه متعهد، که خریدار کالا یا خدمات است، باید حداقل یک سال سابقه فعالیت داشته باشد تا واجد شرایط دریافت اوراق باشد. بنگاه متقاضی، معمولا فروشنده مواد اولیه، با ارائه اسناد تجاری می‌تواند اوراق را دریافت کند. این اوراق با سررسید یک‌ساله از طریق فرابورس، بورس کالا و سامانه گام قابل معامله هستند. دارنده اوراق می‌تواند آن‌ها را تا سررسید نگه دارد، برای تسویه خرید مواد اولیه به سایر بنگاه‌ها منتقل کند یا به‌صورت رقابتی در سامانه‌های بورسی به فروش برساند. در بورس کالا، این اوراق به‌عنوان جایگزین پول نقد برای خرید کالا استفاده می‌شوند. همچنین، امکان انتقال بلوکی اوراق به سایر بنگاه‌های تولیدی وجود دارد و این بنگاه‌ها می‌توانند اوراق را نگه دارند یا به دیگران منتقل کنند.

بانک مرکزی هر سال سقف ضمانت اوراق گام را تعیین و به بانک‌ها و موسسات اعتباری ابلاغ می‌کند. سررسید اوراق بر اساس زمان مندرج در فاکتور ارائه‌شده توسط بنگاه متعهد تعیین می‌شود. در صورت نکول بنگاه‌ها در ایفای تعهدات، آن‌ها از دریافت مجدد اوراق محروم خواهند شد. سقف اعتباری هر بنگاه متعهد معادل ۱۲۰ درصد فروش سال آخر آن، پس از کسر مانده تسهیلات مرتبط با تامین مالی سرمایه در گردش و تعهدات ناشی از اوراق گام قبلی، محاسبه می‌شود. اوراق گام با ایجاد سازوکاری منعطف و کارآمد، گامی موثر در جهت تامین مالی پایدار و تقویت تولید مولد برداشته و به بنگاه‌های اقتصادی امکان می‌دهد تا چرخه تولید خود را با نقدینگی کافی حفظ کنند.