گزارش تحلیلی آمار اولیه عملکرد سال ۱۴۰۳ بازار بیمه کشور

به گزارش اقتصاد معاصر؛ گزارش آمار عملکرد سال ۱۴۰۳ بازار بیمه بر اساس ارقام خود اظهاری توسط شرکت‌های بیمه که در سامانه سنهاب بارگذاری شده، توسط اداره مدل‌سازی آماری، بهره‌وری و ارزیابی عملکرد بیمه مرکزی منتشر شد.
به گزارش اداره کل روابط عمومی و امور بین الملل بیمه مرکزی، در سال ۱۴۰۳ حق بیمه تولیدی و خسارت پرداختی به ترتیب حدود ۴۴۰ و ۲۵۸ همت (هزار میلیارد تومان) اعلام شده است.

بر همین اساس مبالغ حق بیمه تولیدی و خسارت پرداختی نسبت به سال گذشته به ترتیب ۵۷.۲ و ۵۸.۱ درصد رشد دارد؛ و حق بیمه تولیدی رشته‌های بیمه درمان و زندگی به ترتیب با ۳۴.۸ و ۱۴.۴ درصد سهم از حق بیمه و رشد حق بیمه معادل ۸۱.۴ و ۶۰ درصد، موجبات رشد ۵۷.۲ درصدی حق بیمه تولیدی بازار در این مدت را فراهم آورده‌اند.

این گزارش می‌افزاید، رشد ۵۷.۲ درصدی حق بیمه تولیدی بازار بیشتر متأثر از عملکرد شرکت‌های بیمه دی، کوثر، ملت، معلم و سامان به ترتیب با ۷.۴، ۵.۶، ۴.۷، ۳.۲ و ۲.۹ درصد سهم از حق بیمه و رشد حق بیمه آنها بین ۸۳.۶ تا ۳۱۱.۲ درصد بوده است.

علاوه بر این، رشد بالای ۵۸.۱ درصدی خسارت پرداختی بیشتر ناشی از عملکرد رشته‌های بیمه درمان و زندگی با سهم عمده در بازار (به ترتیب ۴۰ و ۱۱.۱ درصد) و رشد بالای خسارت پرداختی در آنها به ترتیب معادل ۶۵.۹ و ۱۱۳.۴ درصد بوده است.

همچنین، شرکت‌های بیمه دی، البرز، کوثر، سینا، ملت، معلم و سامان با سهم عمده از خسارت پرداختی بازار بیمه (از ۸.۴ تا ۲.۵ درصد و در مجموع با ۳۱.۶ درصد سهم) و برخورداری از رشد بالای خسارت پرداختی (بین ۵۹.۴ تا ۲۱۹.۹ درصد)، موجبات اصلی رشد ۵۸.۱ درصدی خسارت پرداختی در بازار بیمه را فراهم آورده‌اند.

در بخش دیگر این گزارش آمده، نسبت خسارت بازار بیمه با ۰.۳ واحد افزایش در مقایسه با سال قبل به ۵۸.۶ درصد رسیده‌است. البته در محاسبه این نسبت (حاصل تقسیم خسارت پرداختی به حق‌بیمه تولیدی ضربدر ۱۰۰)، مبالغ خسارت‌های معوق، ذخایر حق‌بیمه، کارمزد شبکه فروش و هزینه‌های اداری- عمومی شرکت‌های بیمه در نظر گرفته نمی‌شود.

ضمن اینکه ۴ رشته اعتبار (با ۱۰۱.۱%)، بدنه اتومبیل (با ۷۴.۷%)، درمان (با ۶۷.۴%) و شخص ثالث و مازاد (با ۶۶.۶%) نسبت خسارتی بالاتر از بازار بیمه (با ۵۸.۶ %) داشتند.

در همین رابطه به طور ویژه، نسبت خسارت ۱۰ شرکت بیمه: زندگی باران (۸۶.۶%)، سینا (۷۸.۱%)، زندگی کاریزما (۷۷.۵%)، حکمت صبا (۷۶.۷%)، موسسه متقابل اطمینان متحد قشم (۷۳.۳%)، پارسیان (۷۰.۲%)، دانا (۶۷.۴%)، دی (۶۶.۳%)، نوین (۶۶.۲%) و ایران (۶۳.۷%) به مراتب بالاتر از سطح بازار بیمه (با ۵۸.۶%) می‌باشد.

در این گزارش سهم شرکت‌ها و رشته‌های بیمه در بازار نیز به شرح زیر اعلام شده است، سهم بخش غیردولتی از حق بیمه تولیدی و خسارت پرداختی صنعت بیمه، به ترتیب ۷۷ و ۷۵ درصد است.

 در ادامه بررسی‌ها سهم شرکت‌های بیمه در بازار، ۱۰ شرکت بیمه ایران (با ۲۳%)، آسیا (با ۱۰.۴%)، دانا (با ۹.۱%)، دی (با ۷.۴%)، البرز (با ۶.۹%)، کوثر (با ۵.۶%)، ملت (با ۴.۷%)، پاسارگاد (با ۴.۲%) پارسیان (با ۴%) و معلم (با ۳.۲%) در مجموع ۷۸.۵ درصد از حق بیمه تولیدی بازار را به خود اختصاص داده و ۲۱.۵ درصد مابقی حق بیمه، توسط ۲۴ شرکت بیمه دیگر تولید شده است.

این گزارش اعلام می‌دارد، سهم شرکت‌های بیمه از خسارت پرداختی بازار به طور عمده به ۱۰ شرکت بیمه، ایران (با ۲۵%)، دانا (با ۱۰.۵%)، آسیا (با ۱۰.۱%)، دی (با ۸.۴%)، البرز (با ۵.۸%)، کوثر (با ۵.۱%)، پارسیان (با ۴.۷%)، سینا (با ۳.۸%)، پاسارگاد (با ۳.۲%) و ملت (با ۳.۱%) در مجموع با ۷۹.۶ درصد تعلق دارد و ۲۰.۴ درصد خسارت‌ها نیز توسط ۲۴ شرکت بیمه دیگر پرداخت شده است.

شایان ذکر است، سهم ۵ رشته بیمه درمان، شخص ثالث و مازاد، زندگی، بدنه اتومبیل و مسئولیت به ترتیب ۳۴.۸، ۲۶، ۱۴.۴، ۶.۴ و ۴.۲ درصد (در مجموع حدود ۸۶%) از پرتفوی حق بیمه تولیدی در بازار است (۱۴ درصد مابقی حق بیمه به ۱۱ رشته دیگر اختصاص دارد). یادآور می‌شود، افزایش سهم بیمه درمان (با پیشی گرفتن از سهم رشته شخص ثالث و مازاد) در بازار بیمه، به واسطه اجرای آیین‌نامه‌های شماره ۹۴.۱ و ۹۴.۲ با تشکیل کمیته نرخ‌گذاری و بررسی شرایط قرارداد‌های درمان گروهی بزرگ، همچنین دریافت حق بیمه بابت تمدید قرارداد‌های بزرگ درمان گروهی در شرکت‌های بیمه دی، دانا و ملت به ترتیب با سازمان بنیاد شهید و امور ایثارگران (در اردیبهشت)، وزارت آموزش و پرورش (در خرداد) و صندوق بازنشستگی کشوری (در خرداد) می‌باشد.

گفتنی است بر اساس این گزارش، بیشترین سهم از خسارت پرداختی در بازار بیمه همچنان به ۴ رشته درمان، شخص ثالث و مازاد، زندگی و بدنه اتومبیل به ترتیب با ۴۰، ۲۹.۶، ۱۱.۱ و ۸.۱ درصد (در مجموع ۸۸.۷%) اختصاص دارد (۱۱.۳ درصد مابقی خسارت در ۱۲ رشته دیگر پرداخت شده است).

در ادامه با اشاره به پوشش ریسک‌های مرتبط با وسایل نقلیه (با صدور بیمه نامه‌های شحص ثالث و مازاد، بدنه اتومبیل و حوادث راننده) موجبات اختصاص ۳۶.۳ درصد از حق بیمه تولیدی و ۴۱.۴ درصد از خسارت پرداختی بازار را فراهم آورده است.

بر اساس این گزارش، تعداد بیمه نامه صادره و تعداد (موارد) خسارت پرداختی نیز اعلام شد؛ بنابراین در سال ۱۴۰۳ بیش از ۸۶ میلیون بیمه نامه صادر و بالغ بر ۹۲ میلیون مورد خسارت پرداخت شده است.

علاوه بر این، تعداد بیمه نامه‌های صادره و تعداد موارد خسارت پرداختی نسبت به سال گذشته، به ترتیب ۷.۹ و ۲۴.۶ درصد رشد داشته است.

این گزارش علت اصلی رشد ۷.۹ درصدی تعداد بیمه نامه‌های صادره در بازار را متأثر از رشد این تعداد در ۳ رشته درمان، حوادث و مسئولیت در مجموع با ۱۲.۱ درصد سهم (هر یک به ترتیب با سهم ۵، ۴/۴ و ۲.۷ درصد) از کل بیمه نامه‌ها و نرخ رشد ۹۶ درصدی در رشته درمان، ۳۳.۶ درصدی در رشته حوادث و ۹.۳ درصدی در رشته مسئولیت بوده است.

این گزارش اضافه می‌کند، رشد ۲۴.۶ درصدی تعداد خسارت‌های پرداختی بازار، در اصل به دلیل افزایش ۲۴.۸ درصدی این تعداد در رشته درمان با سهم ۹۲.۹ درصد و رشد ۵۲ درصدی رشته بیمه زندگی با سهم ۳.۷ درصدی از کل تعداد خسارات پرداختی بازار است.

در رشته درمان نیز بیشتر متأثر از فعالیت بیمه دی (با سهم ۳۹.۴ درصدی از تعداد موارد خسارت بیمه درمان) است، به نحوی که رشته درمان این شرکت با ۹۹.۷ درصد سهم از کل تعداد موارد خسارت، در مقایسه با سال قبل، ۱۳.۲ درصد رشد داشته است.

بر همین اساس در رشته‌های بیمه اشخاص (شامل حوادث، درمان و زندگی)، بیمه نامه هم به صورت گروهی و هم به صورت انفرادی صادر می‌شود ولی تعداد بیمه شدگان تحت پوشش این گونه بیمه نامه‌ها در محاسبات دخالت داده نمی‌شوند و فقط تعداد بیمه‌نامه‌های صادره ملاک عمل قرار می‌گیرد. براین اساس، تعداد بیمه‌نامه صادره (تعداد قرارداد‌های بیمه) در مقایسه با حق بیمه تولیدی به مراتب کمتر است و این شاخص برای سه رشته مذکور، شاخص معناداری نیست. با این وجود، از آنجا که در تمام رشته‌های بیمه (به جز سه رشته مذکور)، از تعداد بیمه نامه صادره استفاده می‌شود، طبق رویه قبل برای رشته‌های گروهی نیز از تعداد بیمه نامه صادره استفاده شده است. وفق توضیحات فوق، در سال ۱۴۰۳، با وجود آن که حق بیمه تولیدی رشته‌های بیمه درمان، زندگی و حوادث به ترتیب ۸۱.۴، ۶۰ و ۲۱.۷ درصد رشد داشته‌اند، تعداد بیمه نامه صادره درمان و حوادث با ۹۶ و ۳۳.۶ درصد رشد و در رشته زندگی با ۵ درصد کاهش مواجه بوده است. از طرف دیگر تورم نیز می‌تواند نقش اساسی در افزایش حق بیمه ایفا نماید.

علاوه بر این با توجه به رشد ۶۵.۹ درصدی خسارت پرداختی درمان نسبت به مدت مشابه سال قبل، تعداد موارد خسارت این رشته، ۲۴.۸ درصد افزایش داشته است که علت عمده رشد کم در تعداد موارد خسارت درمان نسبت به مبلغ خسارت پرداختی، برداشت نادرست شرکت‌های بیمه در ثبت تعداد پرونده‌های خسارت درمان به جای تعداد حواله‌های پرداختی در این رشته است. 

گفتنی است، «ارزش بیمه نامه» عبارت است از: نسبت حق بیمه تولیدی به تعداد بیمه نامه صادره که نشانگر متوسط حق بیمه تولیدی در هر بیمه نامه است. در سال ۱۴۰۳، این میزان به نحو کلی در بازار بیمه ۵۱.۲ میلیون ریال است که در مقایسه با سال گذشته ۴۵.۸ درصد رشد نشان می‌دهد. همچنین طی این دوره، "ارزش بیمه نامه" در رشته‌های بیمه هواپیما، نفت و انرژی، کشتی و اعتبار به ترتیب حدود ۱۸.۳، ۱۴.۲، ۶.۹ و ۲.۹ میلیارد ریال و در سایر رشته‌ها به مراتب کمتر می‌باشد.

«سرانه خسارت پرداختی» که حاصل تقسیم خسارت پرداختی به تعداد موارد خسارت است، حاکی از متوسط مبلغ پرداختی در هر مورد خسارت می‌باشد. این نسبت در سال ۱۴۰۳، معادل ۲۸ میلیون ریال است که ۲۶.۹ درصد در مقایسه با سال گذشته افزایش نشان می‌دهد. به علاوه در این مدت، "سرانه خسارت پرداختی" در رشته‌های بیمه کشتی، نفت و انرژی، هواپیما، باربری، حوادث راننده و آتش سوزی به ترتیب حدود ۳۰.۲، ۱۴.۸، ۱۰.۷، ۵.۱، ۱.۴ و ۱.۲ میلیارد ریال و در سایر رشته‌ها به مراتب پایین‌تر است.

در پایان این گزارش به «سرانه تعداد خسارت» که از نسبت تعداد موارد خسارت به تعداد بیمه نامه صادره بدست می‌آید اشاره شده که مبیّن آن است که به طور متوسط در هر بیمه نامه چه تعداد خسارت پرداخت شده است. طی سال ۱۴۰۳، این نسبت در بازار بیمه معادل ۱/۱ واحد است (نسبت به سال قبل ۰.۱ واحد افزایش داشته است). اما در رشته‌های بیمه درمان و اعتبار به ترتیب حدود ۲۰ و ۵.۸ واحد بوده و در سایر رشته‌های بیمه به مراتب کمتر از یک واحد است.