تصمیم جنجالی بانک مرکزی؛ انتشار اوراق سکه در مسیری مبهم

به گزارش خبرنگار اقتصاد معاصر؛ در یک اقدام قابل توجه، بانک مرکزی  اعلام کرده که برای کنترل نقدینگی، اقدام به فروش اوراق گواهی سکه  خواهد کرد. این اقدام، در حالی صورت گرفته که بورس کالای ایران طی یک دهه گذشته، به‌ عنوان بستر رسمی  برای عرضه این اوراق فعالیت می‌کرده است. ورود بانک مرکزی و شروع دور تازه‌ای از موازی کاری به این حوزه، سوال‌های زیادی در میان فعالان بازار و کارشناسان اقتصادی برانگیخته است. 

بورس کالا؛ بستر موجود عرضه اوراق گواهی سکه   

از حدود یک دهه قبل، بورس کالای ایران به‌ عنوان نهادی شفاف و سازمان‌یافته، مسؤولیت عرضه اوراق گواهی سکه را بر عهده داشته است. این اوراق، به‌ عنوان ابزاری برای سرمایه‌گذاری و محافظت در برابر نوسانات قیمتی، به‌ ویژه در دوره‌های تورم‌زا، محبوبیت زیادی یافته‌اند. 

ورود بانک مرکزی به عرضه اوراق گواهی طلا

اما اخیرا بانک مرکزی اعلام کرد که برای کنترل نقدینگی، اقدام به انتشار و فروش اوراق گواهی سکه خواهد کرد. این تصمیم که به‌ نظر می‌رسد به دنباله کنترل بیشتر بر بازار سکه و ارز است، باعث شده که موضوع مورد توجه عموم قرار گیرد. 

چرا بانک مرکزی وارد این حوزه شد؟   

کنترل بیشتر بر بازار سکه و ارز: بانک مرکزی به‌ عنوان نهاد مسؤول مدیریت امور ارزی و نقدینگی کشور، باید کنترل کاملی بر بازار سکه و ارز داشته باشد. این اقدام، به نظر می‌رسد به دنباله مدیریت بهتر نوسانات موجود در بازار سکه و ارز است. 

کاهش نقدینگی: همچنین بانک مرکزی معتقد است که انتشار اوراق گواهی سکه می‌تواند به کاهش نقدینگی در بازار کمک کند. با جلب سرمایه‌گذاران به این نوع اوراق، امید است که نقدینگی در بازار کاهش یابد و تورم تحت کنترل قرار گیرد. 

انتقادها به موازی‌کاری در عرضه اوراق   

ورود بانک مرکزی به بازار عرضه اوراق گواهی سکه، شروع موازی کاری در این حوزه با وجود دلایل اعلام‌شده، با انتقادات متعددی روبه‌رو شده است: 

کاهش شفافیت: کارشناسان اقتصادی معتقدند که موازی‌کاری بین بانک مرکزی و بورس کالا می‌تواند به کاهش شفافیت در بازار منجر شود. حضور دو نهاد برای عرضه یک محصول مشابه، باعث ایجاد ابهامات در ذهن سرمایه‌گذاران می‌شود و می‌تواند به بی‌ثباتی  در بازار منجر شود. 

عدم هماهنگی با قوانین: حمید میر معینی، کارشناس بازار سرمایه اظهار داشت: «نحوه و مکانیزم اجرای سیاست انتشار اوراق گواهی طلا باید در شورای عالی بورس  تصمیم‌گیری شود، زیرا طبق قانون اوراق بهادار، انتشار هر گونه اوراق باید زیر نظر سازمان بورس انجام شود.» این انتقاد نشان می‌دهد که اقدام بانک مرکزی، ممکن است با قوانین موجود در تضاد باشد. 

کاهش اعتماد عمومی  بعد از موازی کاری در حوزه اوراق گواهی: بهروز محبی نجم آبادی، عضو کمیسیون برنامه و بودجه مجلس شورای اسلامی افزود: «انتشار اوراق گواهی طلا از بستر بانک مرکزی به شکل‌گیری چرخه‌ای از معاملات نامتعارف منجر می‌شود و می‌تواند اعتماد عمومی به سازوکارهای بازار سرمایه  را کاهش دهد.»

وی همچنین تاکید کرد که این اقدام، در صورت عدم هماهنگی می‌تواند به ضربه‌ زندن ساختار بازار منجر شود. 

توقف عرضه در بورس کالا یا هماهنگی کامل   

اگر بانک مرکزی به دنبال کنترل کامل بازار سکه و ارز است، باید یکی از دو راه زیر را انتخاب کند: 

توقف کامل عرضه اوراق گواهی سکه در بورس کالا: در این صورت، همه عرضه اوراق گواهی سکه به بانک مرکزی واگذار می‌شود و بستر بورس کالا از این فعالیت حذف می‌شود. 

هماهنگی کامل با بورس کالا: اگر بانک مرکزی قصد دارد که ادامه دهد، باید سیاست‌های خود را با سازوکار بورس کالا هماهنگ کند و از این بستر برای مدیریت بازار استفاده نماید. 

بدون اینکه یکی از این راه‌حل‌ها اجرا شود، ادامه روند فعلی می‌تواند به تشتت در بازار و کاهش اعتماد سرمایه‌گذاران منجر شود.