نتانیاهو پیشنهاد کار شهروندان سوری در اسرائیل را با چه هدفی مطرح کرد؟

به گزارش خبرنگار اقتصاد معاصر؛ گزارش‌های رسانه‌ها حاکی از آن است که ارتش اشغالگر اسرائیل به برخی از ساکنان جنوب سوریه پیشنهاد کار داده است تا مانند نوار غزه، صبح وارد اسرائیل شوند و شب به سوریه برگردند. 

ارتش اسرائیل گفته مایل است برای ورود کسانی  به اسرائیل که به آنها پیشنهاد کار می‌دهد، مجوز ورود صادر کرد و آنها را قادر سازد تا وارد اسرائیل شوند و در آنجا کار کنند؛ همانطور که به فلسطینی‌ها اجازه کار در سرزمین‌های اشغالی فلسطین  را می‌داد اما از ابتدای جنگ غزه مجوز کارگران فلسطینی برای کار در اسرائیل لغو شده است.

اسرائیلی‌ها قول دادند که هر کارگر سوری روزانه بین ۷۵ تا ۱۰۰ دلار دستمزد دریافت کند. به نظر می‌رسد که این رژیم سعی‌ دارد از وضعیت رو به وخامت اقتصادی در سوریه، در بحبوحه فقدان طرح واقعی برای رویارویی با آن توسط دولت جدید سوریه، بهره‌برداری کند، در شرایطی که الجولانی می‌گوید کشوری ویران شده در همه سطوح را از رژیم بشار اسد تحویل گرفته است. به هر روی، چند روزی است که گزارش‌هایی درباره پیشنهادات وسوسه‌انگیز ارتش اسرائیل به ساکنان برخی مناطق در جنوب سوریه که در دسامبر گذشته پس از سقوط بشار اسد، رئیس‌ جمهور پیشین این رژیم ارائه شده، منتشر شده است. 

ارتش اسرائیل کنترل ارتفاعات جبل الشیخ (کوه هرمون)، استان قنیطره و روستاها و شهرهای واقع در حومه استان قنیطره را به دست گرفته و تا مرزهای دو استان همجوار امتداد دارد. آیا واقعا اسرائیل به ساکنان این مناطق جنوب سوریه وعده‌های اقتصادی داده است؟ به گفته منابع قنیطره، اگرچه هیچ اطلاعیه رسمی از سوی اسرائیل در این مورد منتشر نشده اما  نیروهای اسرائیلی که در جنوب سوریه مستقر شده‌اند و پایگاه‌های نظامی تقریبا دائمی ایجاد کرده‌اند، به ویژه با ساختن ساختمان‌های مسکونی برای نیروهای خود، به ساکنان جنوب پیشنهادهای اقتصادی ارائه کرده‌اند.

منابعی از قنیطره به العربیه توضیح دادند که ارتش اسرائیل در پایان هفته گذشته تعداد ساکنان مناطقی را که در جنوب سوریه مستقر بود، شمارش کرده تا از تعداد آنها و تعداد کسانی که می‌توانند کار کنند، حرفه، سن و سطح تحصیلاتشان مطلع شود اما به گفته منابع محلی، این وعده تا مرز استخدام سوری‌ها در اسرائیل پیش نرفته است؛ در واقع اسرائیل نمی‌خواهد سوری‌ها را برای کار در داخل خاک اسرائیل استخدام کند اما به برخی از ساکنان جنوب سوریه پیشنهاد کار داده تا آنها بتوانند صبح وارد اسرائیل شوند و شب‌ها به سوریه برگردند، همانطور که در خصوص اهالی نوار غزه انجام می‌شد. 

طرف اسرائیلی قول داده که هر کارگر روزانه دستمزدی بین ۷۵ تا ۱۰۰ دلار آمریکا دریافت کند که در حقیقت به معنای حقوق چند ماهه یک کارمند سوری است که با بحران اقتصادی ناشی از تحریم‌های غربی طی ۱۴ سال اخیر روبه‌رو بوده است. این دستمزد روزانه که در مقایسه با درآمد در کشور سوریه زیاد است، احتمالا بسیاری از مردم سوریه را وسوسه می‌کند، در حالی که برخی دیگر این پیشنهادها را به این دلیل که تل آویو در حال اشغال زمین‌های آنها است، رد می‌کنند. 

شایان ذکر است که ساکنان برخی روستاها و شهرک‌های جنوب سوریه پیش از این، کمک‌های بشردوستانه ارتش اسرائیل را رد کرده بودند. در حالی که اسرائیل با همه ابزارهای نظامی و اقتصادی تلاش می‌کند تا حضور خود را در جنوب سوریه تثبیت کند و تاکنون حداقل ۷ سایت نظامی ایجاد کرده است. از زمان سقوط اسد در ۸ دسامبر، ارتش اسرائیل اعلام کرده که در منطقه حائل (بیش از ۱۰ سایت) در بلندی‌های جولان اشغالی که مناطق تحت کنترل اسرائیل و سوریه را از سال ۱۹۷۴ جدا می‌کند، موضع گرفته است. نیروهای اسرائیل بعد از آن به چندین منطقه و نقاط اطراف منطقه حائل نفوذ کردند. 

اسرائیل همچنین سمت شرقی جبل‌الشیخ را تحت کنترل گرفته است. بنیامین نتانیاهو، نخست وزیر رژیم صهیونیستی مدعی شد که این اقدام موقتی و ماهیت دفاعی دارد و هدف آن مهار تهدیدهای احتمالی برای کشورش از طرف سوریه است. اما نتانیاهو گفته تا زمانی که اسرائیل تضمین‌های امنیتی در مرز دریافت نکند، نیروهایش در جنوب سوریه خواهند ماند. وی هفته گذشته بار دیگر بر لزوم باقی ماندن جنوب سوریه به عنوان یک منطقه غیرنظامی تاکید کرد. 

در سال‌های اخیر، اسرائیل با ارائه فرصت‌های شغلی با حقوق خوب به شهروندان جنوب سوریه، تلاش کرده تا آنها را برای کار به خاک خود جذب کند. این سیاست، علاوه بر تاثیرات اقتصادی، ممکن است اهداف سیاسی و امنیتی را نیز دنبال کند. یکی از اهداف اصلی اسرائیل از جذب کارگران سوری، تقویت حضور خود در جنوب سوریه و اعمال فشار بر دولت سوریه است. 

اسرائیل با جذب کارگران سوری از مناطق مرزی  می‌تواند روابط غیررسمی با این افراد برقرار کرده و به نوعی دولت سوریه را تحت فشار قرار دهد. این اقدام ممکن است نوعی اقدام برای تقویت نفوذ اسرائیل در مناطق مرزی و در عین حال کاهش ظرفیت دولت سوریه برای کنترل کامل مرزها باشد. همچنین این کار می‌تواند به اسرائیل این امکان را بدهد که در صورت نیاز، از کارگران سوری به عنوان منابع انسانی برای فعالیت‌های خاص استفاده کند، بدون اینکه مستقیما وارد جنگ یا آشوب در این منطقه شود. 

به کارگیری شهروندان سوری در پروژه‌های مختلف در اسرائیل می‌تواند باعث ایجاد وابستگی اقتصادی به اسرائیل در بین برخی از گروه‌های سوری شود که ممکن است منجر به کاهش پشتیبانی آنها از دولت سوریه و تقویت تمایلات ضد دولتی در این منطقه گردد. 

حضور کارگران فلسطینی در اسرائیل طی سال‌ها یک روند رایج بوده است. کارگران فلسطینی به دلایل اقتصادی، به ویژه به دلیل اشتغال در پروژه‌های ساختمانی و سایر صنایع، به اسرائیل مهاجرت کرده‌اند. مشابهت‌های بسیاری بین جذب کارگران فلسطینی و جذب کارگران سوری وجود دارد. همانطور که کارگران فلسطینی در اسرائیل به‌ طور سنتی وابسته به بازار کار اسرائیل بوده‌اند، کارگران سوری نیز ممکن است در آینده به این وابستگی دچار شوند. اسرائیل با جذب کارگران سوری می‌تواند بازار کار خود را به شکلی مدیریت کند که حتی در شرایط ناپایدار امنیتی، نیازی به کارگران داخلی نداشته باشد. 

همچنین کارگران فلسطینی به عنوان نیروی کار ارزان در اسرائیل شناخته می‌شوند و این رویه ممکن است در مورد کارگران سوری نیز تکرار شود. یکی از سوالات مهم این است که آیا اسرائیل قصد دارد کارگران سوری را جایگزین کارگران فلسطینی کند؟ به نظر می‌رسد که این امکان وجود دارد اما به دلایلی این کار ممکن است دشوار باشد. کارگران فلسطینی به دلیل داشتن زبان و فرهنگ مشترک با اسرائیل، برای مشاغل مختلف ترجیح داده می‌شوند. از سوی دیگر، کارگران سوری ممکن است با مشکلاتی در این زمینه مواجه شوند، افزون بر اینکه روابط اسرائیل با فلسطینی‌ها پیچیده است و ممکن بوده استفاده از کارگران فلسطینی همچنان راه‌حل مناسب‌تری باشد تا جذب کارگران سوری. با این حال، در صورتی که فشارهای سیاسی و امنیتی افزایش یابد، اسرائیل ممکن است به تدریج به دنبال استفاده بیشتر از کارگران سوری به عنوان نیروی جایگزین باشد. 

نقشه اسرائیل ممکن است فراتر از جذب کارگران به‌ عنوان نیروی کار ارزان باشد. اهداف بلندمدت اسرائیل در این زمینه شامل این باشد که به اسرائیل کمک کند تا در مناطق مرزی جنوبی، جایی که احتمالا به دنبال نفوذ بیشتری است، حضور خود را مستحکم‌تر کند. از آنجایی که سوریه منابع آبی قابل توجهی در مرزهای جنوبی خود دارد، اسرائیل ممکن است به دنبال نفوذ بیشتر در این مناطق، به‌ ویژه در زمینه‌های اقتصادی و منابع آبی باشد. ایجاد وابستگی اقتصادی به اسرائیل توسط کارگران سوری می‌تواند بخشی از نقشه‌ای باشد که به تدریج این نفوذ را تقویت کند. 

بنابراین اگر دولت سوریه به این سیاست واکنش‌های شدید نشان دهد، ممکن است اسرائیل در پی تغییرات ناخواسته‌ای در رابطه با امنیت مرزی خود باشد. جامعه بین‌المللی نیز ممکن است به این سیاست واکنش نشان دهد و این می‌تواند بر نتایج بلندمدت آن تاثیر بگذارد.