واکنش سریع بازار به گفتمان ارزی مسوولان/راهبرد رسانه‌ای دولت در ارز چیست

به گزارش خبرنگار اقتصاد معاصر؛ در هفته گذشته، بازار ارز با نوساناتی همراه بود که در نهایت با نرخ پایانی ۸۱ هزار تومان برای هر دلار آمریکا و کاهش یک درصدی نسبت به ابتدای همان هفته به کار خود پایان داد. 

بالاترین نرخ ثبت‌شده دلار غیررسمی در هفته گذشته مربوط به روز شنبه با ۸۱ هزار و ۸۰۰ تومان و پایین‌ترین نرخ متعلق به روز پنج‌شنبه با همان ۸۱ هزار تومان بود. در همین حال، نرخ اسکناس مرکز مبادله ارز و طلا با ۲ درصد افزایش به ۶۷ هزار و ۷۶۰ تومان رسید. 

مروری بر اظهارات ارزی مسؤولان و اثرپذیری قیمت دلار

به طور کلی یکی از عوامل کلیدی در روند بازار ارز، اظهارات مسؤولان اقتصادی است که در ادامه، به تحلیل و بررسی آن‌ها می‌پردازیم.

یکشنبه ۹ دی ۱۴۰۳: رئیس کل بانک مرکزی در جلسه‌ای با پتروشیمی‌ها از «پیش‌بینی معامله ۸۰ میلیارد دلار در بازار ارز تجاری و انتشار اوراق ارزی» خبر داد و گفت که «سرورهای کانالی که هر روز ساعت ۹ صبح نرخ دلار را اعلام می‌کند، در آمریکا قرار دارد.»

این اظهارات واکنش‌های بسیاری را در فضای رسانه‌ای و میان فعالان بازار به همراه داشت. 

سه‌شنبه ۱۱ دی ۱۴۰۳: رئیس مجلس در نطق پیش از دستور خود در جلسه علنی مجلس، با انتقاد از اقداماتی همچون استیضاح در شرایط بحرانی قیمت ارز، تاکید کرد که «دولت هیچ خلاء قانونی برای مدیریت بازار ارز ندارد و بی‌ثباتی موجود در بازار نیز قابل‌ حل است».

همچنین، معاون اول رئیس‌ جمهور به تجربه موفق تک‌نرخی کردن ارز در دولت اصلاحات اشاره کرد و گفت: «دولت به‌ طور جدی تک‌نرخی شدن ارز را دنبال می‌کند.»

وی همچنین اذعان داشت که زمان اجرای این سیاست در آستانه سال نو و افزایش سفرها مناسب نبود و این امر موجب جهش نرخ ارز نیمایی و تاثیرات منفی در بازار شده است. 

تحلیل اقتصادی اظهارات ارزی مسؤولان 

بررسی اظهارات مسؤولان اقتصادی در هفته گذشته نشان می‌دهد که بخش عمده این اظهارات معطوف به توجیه شرایط بازار و تبیین سیاست‌های جدید ارزی دولت بوده است. در این میان، رئیس کل بانک مرکزی و معاون اول رئیس‌ جمهور بیشترین نقش را در توضیح این سیاست‌ها ایفا کردند. از سوی دیگر، رئیس مجلس نیز در تلاش بود تا با حمایت از سیاست‌های دولت، مانع اقدامات تقابلی شود. 

با این حال، چند نکته مهم در اظهارات مسؤولان اقتصادی به چشم می‌خورد که نیازمند توجه جدی است:

اویل مورد قابل اشاره درباره اثرپذیری قیمت ارز از صحبت‌های مسوولان، ادعای همتی وزیر اقتصاد درباره قیمت دلار و اعلام عدد غیرمنطقی ۷۳ هزار تومان بود که بازار به سرعت سیگنال‌گیری کرد و تلاطمات ارزی آغاز شد.

اظهارات رئیس کل بانک مرکزی درباره کانال‌های تلگرامی: بخشی از سخنان محمدرضا فرزین، رئیس کل بانک مرکزی که نوسانات نرخ ارز را به کانال‌های تلگرامی نسبت می‌داد، واکنش‌های گسترده‌ای را به همراه داشت. این اظهارات نه‌ تنها به کاهش تاثیر این کانال‌ها منجر نشد، بلکه تعداد کاربران یکی از این کانال‌ها در کمتر از سه روز به بیش از دو برابر افزایش یافت. چنین اظهاراتی نشان‌دهنده ضعف جدی در تدوین راهبرد رسانه‌ای برای مدیریت افکار عمومی است. 

زمان‌بندی اجرای سیاست‌های ارزی: معاون اول رئیس‌ جمهور به درستی به عدم تناسب زمان اجرای سیاست تک‌نرخی شدن ارز اشاره کرد. اما این سوال مطرح می‌شود که چرا این ملاحظه پیش از اجرای سیاست و در هماهنگی با معاون اول مورد توجه قرار نگرفته است؟ این عدم هماهنگی، نشان از ضعف در فرآیند تصمیم‌گیری و اجرای سیاست‌های اقتصادی در دولت دارد. 

مقایسه شرایط فعلی با دهه ۸۰: شرایط اقتصادی کلان ایران در سال ۱۴۰۳ با اوایل دهه ۸۰ تفاوت‌های بنیادینی دارد. از جمله این تفاوت‌ها می‌توان به تحریم‌های اقتصادی، تغییرات ساختاری در تجارت خارجی و افزایش وابستگی به واردات اشاره کرد. بنابراین، انتظار دستیابی به نتایج مشابه با همان سیاست‌ها، نگاهی ساده‌انگارانه به مساله است که می‌تواند تبعات جدی برای اقتصاد کشور داشته باشد. 

راهکارهایی برای بهبود سیاست‌گذاری ارزی و مدیریت رسانه‌ای 

برای جلوگیری از تکرار اشتباهات و بهبود عملکرد در مدیریت بازار ارز، پیشنهاد می‌شود تا مسؤولان اقتصادی دولت به نکات زیر توجه کنند: 

تدوین راهبرد رسانه‌ای: هر سیاست اقتصادی، به‌ ویژه در حوزه حساس ارز، نیازمند یک برنامه رسانه‌ای جامع است. پیش از اجرای هر سیاست، باید پیام‌رسانی دقیق و شفاف به افکار عمومی انجام شود تا از سوءبرداشت‌ها و ایجاد فضای روانی منفی جلوگیری گردد. 

هماهنگی بین دستگاه‌ها: تصمیم‌گیری و اجرای سیاست‌های اقتصادی نیازمند هماهنگی کامل بین دولت، بانک مرکزی و سایر نهادهای مرتبط است. این هماهنگی باید در تمام مراحل، از طراحی تا اجرا، حفظ شود. 

توجه به شرایط اقتصادی فعلی: سیاست‌گذاری‌های اقتصادی باید بر اساس واقعیت‌های موجود و شرایط خاص کشور صورت گیرد. مقایسه با دوره‌های گذشته بدون در نظر گرفتن تفاوت‌های ساختاری، می‌تواند منجر به تصمیمات اشتباه شود. 

تقویت نظارت بر بازار: برای کنترل نوسانات بازار ارز، نظارت دقیق‌تر و جدی‌تری بر فعالیت‌های سوداگرانه و شبکه‌های غیررسمی صورت گیرد. این نظارت باید همراه با شفافیت در ارائه اطلاعات باشد. 

آموزش و اطلاع‌رسانی: دولت باید از طریق رسانه‌ها و ابزارهای ارتباطی، اطلاعات دقیق و قابل‌ فهمی را در اختیار مردم و فعالان اقتصادی قرار دهد تا از ایجاد شایعات و اخبار جعلی جلوگیری شود. 

در نهایت، اگر دولت قصد دارد سیاست‌های ارزی جدیدی را اجرایی کند، باید بداند که موفقیت این سیاست‌ها تنها به تصمیمات اقتصادی وابسته نیست؛ بلکه مدیریت افکار عمومی و همراه کردن جامعه از طریق برنامه‌ریزی رسانه‌ای و اطلاع‌رسانی شفاف، نقش کلیدی در تحقق اهداف دارد.