به لحاظ اکتشاف سنگ آهن کار جدی صورت نگرفته است

به گزارش اقتصاد معاصر؛ سعید عسگرزاده، دبیر انجمن سنگ آهن ایران درباره آخرین وضعیت اکتشاف و استخراج سنگ آهن در کشور افزود: به لحاظ استخراجی، متناسب با میزان نیاز زنجیره، استخراج انجام می‌شود، اما معنایش این نیست که این روند تداوم خواهد داشت، در نهایت به جایی می‌رسیم که ناچاریم بگوییم این انتهای داستان حداقلِ سنگ‌آهن‌های در دسترس ماست.

وی با بیان اینکه نمی توان گفت ماده معدنی تمام می‌شود، اضافه کرد: ما در معدن چنین بحثی را نداریم بلکه در معدن نقطه‌ای به نام «عیار حد» داریم، یعنی آن عیار حد مشخص می کند که به لحاظ اقتصادی می‌توان ماده معدنی را استخراج کرد یا خیر. البته پایین‌تر از عیار حد هم وجود دارد که استخراج آن به طور کامل به موضوع صرفه اقتصادی وابسته است. 

عسگرزاده ادامه داد: یعنی اگر درآمد مربوط به بخش معدن افزایش پیدا کند، مثلاً قیمت سنگ‌آهن تغییر کند، یک‌دفعه کل داستان متفاوت می‌شود؛ یعنی می‌بینید در محاسبات، عیار حد پایین‌تر می‌آید، بنابراین به میزان ذخایر به شکل قابل‌توجهی افزوده می‌شود.

وضعیت مجوزهای زنجیره آهن و فولاد

دبیر انجمن سنگ آهن درباره صدور مجوزهای آهن و فولاد متناسب با ذخایر سنگ آهن کشور افزود: مجوزهای بخش زنجیره آهن و فولاد هیچ تفاوتی با بقیه صنایع کشور ندارد و در فرآیندی که در وزارت صنعت، معدن و تجارت تعریف شده این مجوزها صادر می‌شود. 

وی افزود: مهم‌ترین نکته این است که در مقطعی قرار بود مجوزها الزاماً با رصد کردن زیرساخت‌ها داده شود؛ یعنی کسی که مجوز می‌خواهد باید مشخص کند ماده معدنی، برق، گاز و آب را از کجا تأمین می‌کند و باید مجوزی مبنی بر اینکه در تامین این موارد با وزارت نیرو و وزارت نفت تعامل کرده تهیه می کرد.

عسگرزاده گفت: این قاعده در یک مقطعی به‌هم ریخت و یک‌دفعه با حجم بسیار بالایی از مجوزها مواجه شدیم. این حجم بالای مجوز اکنون هزینه ای بر دوش دولت است و برای رهایی از آن باید تدبیری اندیشیده شود. 

وی افزود: به طور تقریبی در سال ۱۴۰۷ حدود 70 میلیون تن ظرفیت خواهیم داشت، اما چقدر می‌توانیم تولید کنیم؟ بنده معتقدم که بیشتر از 35 میلیون تن نمی‌توانیم تولید کنیم؛ در هیچ مقطعی ما نمی‌توانیم بالای 35 میلیون تن تولید کنیم، چون نهاده‌های مربوط به انرژی در کشور به سمت بهبود نمی‌رود، به سمت بدتر شدن می‌رود.

دبیر انجمن سنگ آهن کشور گفت: با وضعیت فعلی، سقف تولید ما 32 تا 33 میلیون تن است و طبیعی است که از این شرایط بهتر نخواهیم شد. مگر در زمانی که مثلاً 32 میلیون تن تولید کردیم، ظرفیت نداشتیم؟ در همان زمان هم حدود 50 میلیون تن ظرفیت داشتیم. بنابراین تولید وابسته به ظرفیت نیست؛ محدودکننده تولید چیز دیگری است. اما از طرفی ما ظرفیت اضافه می‌کنیم که این مجوزها در حال تبدیل شدن به یک داستان دیگر است.

پیشنهاد برای ساماندهی مجوزها

وی افزود: پیشنهاد کردم مجوزهای که عملیات اجرایی آن صفر تا 20 درصد است یعنی در عمل کار خاصی روی آن‌ها انجام نشده است مجوز فعالیت آنها تمدید نشود، مگر این‌که همه موضوعات مربوط به برق، گاز، آب و مواد معدنی آن تامین شود.

 عسگرزاده گفت: آن دسته از مجوزهای که 20 تا 50 درصد عملیاتی اجرایی داشته اند باید برنامه‌ریزی صورت گیرد و با کار فرهنگی به صاحبان مجوزها و نمایندگان شان گفته شود که صدور این مجوزها باعث آبادانی شهر شما نخواهد شد و ادامه فعالیت این طرح ها هزینه بر است در واقع این طرح ها عده‌ای را جذب می‌کند، امیدوار می‌کند و بعد تعطیل می‌شود. 

وی افزود: برای این بخش از مجوزها باید تعریف دیگری داشته باشیم؛ قبل از آن که عملیاتی شود باید مطالعاتی انجام شود و یک سری کالاهایی که برای کشور لازم است و اتفاقاً کالاهای خوبی هم هستند به این سرمایه‌گذاران معرفی شود.

دبیر انجمن سنگ آهن کشور گفت: برای 50 تا 70 درصد، در بخش های دیگر همین زنجیره باید فکری کرد، چون آنها سوله‌های متناسب با خودشان را نصب کرده اند و کارهایی انجام شده است، بنابراین در این بخش ها باید دید چطور می‌شود این مجوزها را تغییر داد؛ به طور مثال باید بررسی شود که چه کالاهایی وارداتی هستند، متناسب با آن تغییری در مجوزهای تولید صورت گیرد تا به‌جای فعالیت ساده در زنجیره فولاد، به یک کالای ارزشمند که هم اکنون وارداتی است تولید شود.

وی افزود: مجوزهای که از 70 درصد به بالا عملیات اجرایی انجام داده اند دیگر نمی‌شود کاری کرد؛ آن‌ها به طور قطع به نقطه‌ای رسیده‌اند که باید وارد مدار شوند. برای آن‌ها نیز باید اجماعی در وزارت صنعت، معدن و تجارت صورت بگیرد؛ معاونت معدنی با سازمان توسعه تجارت کارگروه مشترک تشکیل دهند و به سمت کسب سهم مناسب از بازار جهانی حرکت کنند و تحریک تقاضای خارجی توسط سازمان توسعه تجارت انجام شود. 

عسگرزاده ادامه داد: به نظر می رسد ما در داخل نتوانیم کار خاصی انجام دهیم اما در خارج از کشور می شود کاری انجام داد؛ مثلاً بخش یا سهمی از بازار فولادهای آلیاژی و فولادهای خاص را بگیریم، این کار برای بخش‌هایی که کنار دریا هستند باعث می‌شود به لحاظ ارزش افزوده، ماندن در مدار ارزش داشته باشد.

وی درباره اینکه صدور مجوزهای مازاد بر نیاز کشور یک نوع هدررفت سرمایه محسوب می‌شود زیرا سرمایه‌گذاری صورت می گیرد اما بازدهی ندارد گفت: طبیعی است اگر این اتفاق بیفتد و ادامه پیدا کند، تنها چیزی که می‌توان به آن اطلاق کرد، هدر رفت سرمایه است؛ سرمایه‌ای که می‌توانست مولد باشد و در شرایطی که کشور از حیث سرمایه رنج می‌برد، در بخش دیگری به کارخانه‌ای ارزشمند تبدیل شود که سودآور است، اشتغال پایدار دارد و می‌تواند محصولش را هم برای داخل و هم در سطح بین‌الملل عرضه کند.

وضعیت مازاد مواد اولیه و صادرات

دبیرانجمن سنگ آهن کشور درباره صادرات مازاد بر نیاز داخل مواد اولیه زنجیره سنگ آهن افزود: بهترین کاری که در شرایطی کسری انرژی می شود انجام داد این است به‌جای اینکه روی تولید محصول نهایی و صادرات تمرکز کنیم، بگوییم مازادها را در بخش بالادست، قبل از ورود به بخش پرمصرف انرژی، صادر کنیم. 

وی ادامه داد: چون بیشترین انرژی گاز ما در آهن اسفنجی مصرف می‌شود و بیشترین مصرف برق نیز در مرحله بعدی یعنی فولاد سازی است. بنابراین اگر ما می‌توانستیم بگونه ای برنامه‌ریزی کنیم که با شرایط پیش آمده، زنجیره بالادست  ما از دست نرود، یعنی بتوانیم حدود 10 تا 12 میلیون تن از گندله تولیدی و یا مازاد کنسانتره را صادر کنیم، چرخ این صنعت کماکان می‌چرخد، امیدواریم با این برنامه ریزی، مسئله انرژی حل شود و بتوان کار ارزشمندی در داخل انجام داد و فولادهای آلیاژی خاص و پربازده را در کشور تولید و به دنیا صادر کرد.

عسگرزاده گفت: ما باید این اتفاق را در شرایط غیرجنگی و غیرتحریمی رقم می‌زدیم. اکنون طبیعی است که کشتی‌هایی که روی آب هستند دچار مسئله‌ اند، نمی‌توانند خارج شوند و بلاتکلیف مانده اند کماکان وضعیت صادراتی ما اصلاً خوب نیست. 

وی افزود: در صادرات به کشورهای دیگر، مثلا کشوری مثل ترکیه، خواهان محصولات بالادست مانیست و بیشتر روی شمش و این دست محصولات نظر دارد. در کشورهای شمالی هزینه‌های حمل دوبرابر هزنیه خود محصول است، به طور نمونه اگر بخواهیم سنگ‌آهن صادر کنیم، هزینه حمل آن بیش از قیمت آن است و اصلاً به‌صرفه نخواهد بود و ضمن اینکه خریداری برای آن وجود ندارد.

دبیر انجمن سنگ آهن کشور گفت: در رابطه با شمش هم کارهایی در حال انجام است و بازرگانان مسیرهایی را  باز کرده‌اند، اما برای اینکه کسب و کارها آسیب نبینند ترجیح می دهیم وارد جزییات آن نشویم؛ اما در هر حال اصلاً در حد و اندازه میزان مازاد ما نیست و این می‌تواند در درازمدت به تولید آسیب بزند.

وی افزود: اول تعطیلی ها از واحدهای دارای تاب‌آوری پایین شروع می‌شود و در نهایت امکان دارد به واحدهای بزرگ هم تسریع پیدا کند. امیدوارم که شرایط صادرات باز شود و بتوانیم راهی برای فروش و عرضه کالای صادراتی‌مان به دنیا پیدا کنیم./صداوسیما