از تغییرات الگوی خرید کالا تا بررسی نحوه هزینه‌کرد مالیات

به گزارش خبرنگار اقتصاد معاصر؛ روزنامه‌های مهم کشور در گزارش‌های امروز خود به موضوعاتی از جمله قدرت خرید خانوار، قیمت مواد غذایی، مالیات، تاب‌آوری امنیت غذایی در شرایط جنگ و تاب‌آوری شبکه حمل‌ونقل در شرایط جنگ پرداخته‌اند.

روزنامه دنیای اقتصاد در گزارش ویژه خود با عنوان «تغییرات الگوی خرید کالا» به کاهش قدرت خرید خانوارهای ایرانی و افت تقاضا برای کالاهای بادوام، به‌ویژه خودرو و لوازم خانگی و پیامدهای اقتصادی و صنعتی آن پرداخته و نوشته است: «بررسی آمارهای اقتصادی نشان می‌دهد قدرت خرید خانوارهای ایرانی برای تهیه کالاهای بادوام، به‌ویژه خودرو و لوازم خانگی، طی بیش از یک دهه به‌شدت کاهش یافته است. سهم خانوارهای خریدار خودروی نو از ۲.۳ درصد در سال ۱۳۹۰ به ۰.۴۴ درصد در سال ۱۴۰۳ رسیده و خرید یخچال‌فریزر و ماشین لباس‌شویی یا ظرف‌شویی نیز افت چشمگیری داشته است. این روند از سال ۱۳۹۸ شدت بیشتری گرفته و حاصل هم‌زمان تحریم‌ها، کاهش درآمدهای ارزی، افزایش هزینه تولید، افت دستمزد واقعی و تورم است. کاهش قدرت خرید و دشواری تامین ارز، صنایع خودرو و لوازم خانگی را که به واردات قطعات و تقاضای داخلی وابسته‌اند، تضعیف کرده و در مقابل، سهم صنایع مبتنی بر منابع طبیعی افزایش یافته است. ادامه این وضعیت علاوه بر کاهش رفاه خانوار، موجب فرسودگی خودروها، کاهش اشتغال تخصصی و تضعیف توان فناورانه صنعت می‌شود. بهبود تجارت خارجی، ثبات اقتصادی، اصلاح بودجه و نظام بانکی، کنترل تورم و افزایش رقابت در بازار از مهم‌ترین راهکارهای پیشنهادی برای خروج از این وضعیت است.»

روزنامه شرق با عنوان «آنالیز گرانی غذا» در گزارش اقتصادی خود به افزایش شدید قیمت مواد غذایی در ایران و کاهش مصرف کالاهای اساسی به‌دلیل تورم، جنگ و افزایش هزینه‌های تولید و حمل‌ونقل پرداخته و نوشته است: «بازار مواد غذایی ایران با تورم نقطه‌به‌نقطه ۱۲۸.۱ درصدی در تیر ۱۴۰۵، با کاهش محسوس قدرت خرید و مصرف خانوارها روبه‌رو شده است. گزارش تشکل‌های تولیدکنندگان نشان می‌دهد مصرف گوشت قرمز و سفید و تخم‌مرغ بین ۲۵ تا ۵۰ درصد کاهش یافته و سرانه مصرف مرغ از حدود ۳۲ کیلوگرم در سال ۱۳۹۹ به ۲۵ تا ۲۷ کیلوگرم رسیده است. مصرف لبنیات نیز از بیش از ۱۰۰ کیلوگرم در ابتدای دهه ۹۰ به کمتر از ۴۰ کیلوگرم کاهش یافته است. تولیدکنندگان معتقدند افت تقاضا حتی نیاز به واردات برخی کالاها را کاهش داده و برنامه‌های افزایش تولید را متوقف کرده است. هم‌زمان، وزارت کشاورزی افزایش قیمت مواد غذایی را علاوه بر تورم، ناشی از پیامدهای جنگ می‌داند؛ از جمله افزایش ۱۰ تا ۲۰ درصدی قیمت جهانی کالاهای اساسی، رشد ۱۲۰ تا ۲۰۰ درصدی هزینه حمل‌ونقل بین‌المللی، افزایش هزینه‌های بیمه و ریسک تجارت، رشد هزینه تامین مالی واردات و افزایش حدود ۳۰ درصدی حمل‌ونقل داخلی بوده است. این عوامل در کنار افزایش هزینه نهاده‌ها، تولید و قیمت مواد غذایی را به‌شدت گران کرده‌اند.»

روزنامه فرهیختگان در گزارش اقتصادی خود با عنوان «پول مالیات مردم کجا خرج می‌شود؟» به نحوه هزینه‌کرد مالیات و عوارض ارزش افزوده و میزان افزایش منابع اختصاص‌یافته به خدمات عمومی پرداخته و نوشته است: «طی سال‌های اخیر منابع حاصل از مالیات بر ارزش افزوده که به شهرداری‌ها، دهیاری‌ها، فرمانداری‌ها، امور عشایر و وزارت کشور اختصاص یافته، رشد چشمگیری داشته است. این رقم از حدود ۲۱ هزار میلیارد تومان در سال ۱۳۹۸ به ۳۵۶ هزار میلیارد تومان در سال ۱۴۰۴ رسیده و حدود ۱۷ برابر شده است. بیشترین جهش در سال ۱۴۰۱ رخ داده و پس از آن نیز روند افزایشی ادامه یافته است. در سال ۱۴۰۴، حدود ۲۵۳ هزار میلیارد تومان به مدیریت شهری و روستایی، ۹۳ هزار میلیارد تومان به وزارت بهداشت و ۸ هزار میلیارد تومان برای ورزش و آموزش اختصاص یافته است. همچنین در سه‌ماهه نخست ۱۴۰۵، حدود ۲۷ هزار میلیارد تومان به حوزه سلامت و بیش از ۶۷ هزار میلیارد تومان به شهرها و روستاها واریز شده است. افزایش اسمی این منابع، با توجه به تورم و رشد هزینه‌ها، به‌تنهایی نشان‌دهنده افزایش واقعی توان مالی نیست؛ معیار اصلی، میزان تبدیل این منابع به خدمات عمومی، زیرساخت، درمان، آموزش و پروژه‌های عمرانی ملموس برای مردم است.»

روزنامه جوان با عنوان «دنیا به تاب‌آوری امنیت غذایی ایران اقرار می‌کند» در گزارش اقتصادی خود به تاب‌آوری و حفظ امنیت غذایی ایران در شرایط جنگ و محاصره است؛ همچنین به افزایش هزینه و قیمت مواد غذایی، تامین نهاده‌ها و ادعاهای مربوط به کاهش مصرف مواد غذایی پرداخته و نوشته است: «وزیر جهاد کشاورزی با تاکید بر تاب‌آوری امنیت غذایی ایران در جنگ‌های اخیر گفت با وجود محاصره دریایی، محدودیت بنادر و افزایش هزینه‌های حمل‌ونقل و بیمه، تامین مواد غذایی کشور بدون وقفه ادامه یافته است. به گفته نوری‌قزلجه، پیش از جنگ نهاده‌های مورد نیاز تولیدکنندگان و سهمیه‌های گندم و آرد ذخیره و توزیع شده بود و در جریان جنگ نیز حدود ۳ میلیون تن نهاده از بنادر شمالی ترخیص شد. وی افزایش قیمت مواد غذایی را ناشی از ترکیبی از آثار جنگ، رشد هزینه‌های تولید و عوامل داخلی دانست و تاکید کرد نباید افزایش هزینه تمام‌شده را با گران‌فروشی یکسان دانست. وزیر همچنین ادعاهای مربوط به کاهش شدید سرانه مصرف برخی مواد غذایی را قابل اتکا ندانست و گفت این آمار باید در کنار تولید، واردات و صادرات بررسی شود. وی از افزایش مصرف پروتئین در دهک‌های پایین پس از اجرای کالابرگ خبر داد و کاهش تولید گندم بر اثر خشکسالی را نیز با وجود افزایش میزان خرید تضمینی، نشانه بهبود تاب‌آوری کشاورزی دانست.»

روزنامه ایران در گزارش اقتصادی خود با عنوان «رشد عملکرد بنادر در دوره جنگ» به عملکرد و تاب‌آوری شبکه حمل‌ونقل و زیرساخت‌های ایران در دوران جنگ پرداخته و نوشته است: «وزیر راه و شهرسازی با تشریح وضعیت حمل‌ونقل در جریان جنگ، تاکید کرد که با وجود حملات به زیرساخت‌ها، تحریم‌ها و کمبود منابع، زنجیره لجستیک کشور حفظ شده است. به گفته وی، در برخی روزهای جنگ، عملکرد بنادر جنوبی افزایش چشمگیری داشت و تخلیه و بارگیری در بندر امام خمینی بیش از ۱۰۰ درصد رشد کرد؛ همچنین خروج کالا از بندر چابهار به بیش از هزار کامیون در روز رسید. در این مدت، بیش از ۹۸ نقطه جاده‌ای و ۱۱ هدف ریلی آسیب دیدند اما بازسازی زیرساخت‌ها به پس از جنگ موکول نشد. صادق همچنین از آسیب به بخش هوایی و از دست رفتن حدود ۱۰۰ فروند پرنده خبر داد. در بخش مسکن نیز بیش از ۴۰۰ شهر و روستا در ۲۵ استان آسیب دیدند و بیش از ۱۰۰ هزار واحد مسکونی و تجاری خسارت دید. همچنین وی از پایان قریب‌الوقوع ریل‌گذاری مسیر ۴۸۰ کیلومتری زاهدان–چابهار و پیشرفت فرآیند اجرای خط ریلی رشت–آستارا خبر داد.»