علی‌اف: کریدور زنگه‌زور و اتصال ریلی به ایران در اولویت باکو است

به گزارش اقتصاد معاصر؛ الهام علی‌اف، رئیس‌جمهور آذربایجان در جریان سفر به جمهوری خودمختار نخجوان، در مصاحبه‌ای تفصیلی با تلویزیون دولتی این کشور به تشریح دستاوردها، برنامه‌های توسعه‌ای و آخرین تحولات ژئوپلیتیک مرتبط با کریدور زنگه‌زور و روابط منطقه‌ای پرداخت. متن کامل این مصاحبه به شرح زیر است:

توسعه نظامی و اقتصادی نخجوان در اولویت باکو

خبرنگار: جناب رئیس‌جمهور، این هفدهمین سفر شما به نخجوان است و شاهد رویدادهای بسیار مهمی بودیم. نتایج و دستاوردهای این سفر را چگونه ارزیابی می‌کنید؟

الهام علی‌اف: این سفر و برنامه‌هایی که در آن شرکت کردم، نشان‌دهنده توسعه همه‌جانبه جمهوری خودمختار نخجوان است. در این سال‌ها پروژه‌های مهمی اجرا شده و تصمیمات لازم برای توسعه سریع اجتماعی-اقتصادی نخجوان اتخاذ خواهد شد.

یکی از اولویت‌های اصلی ما، تقویت پتانسیل دفاعی نخجوان بوده است. امروز در مراسم اهدای پرچم، قدرت نظامی، تجهیزات مدرن و یگان‌های جدید کماندویی نخجوان بار دیگر به نمایش گذاشته شد. به دلیل شرایط جغرافیایی خاص نخجوان و عدم اتصال زمینی آن با بخش اصلی جمهوری آذربایجان، ما همواره توجه ویژه‌ای به امنیت این منطقه داشته‌ایم و پتانسیل نظامی آن روزبه‌روز تقویت خواهد شد.

در حوزه اقتصادی، امروز کلنگ احداث «پارک صنعتی نخجوان» به عنوان دومین پارک صنعتی بزرگ کشور پس از سومقاییت به زمین زده شد. همچنین یک نیروگاه حرارتی 300 مگاواتی در این منطقه احداث خواهد شد. در حال حاضر ظرفیت تولید برق نخجوان حدود 200 مگاوات است و این نیروگاه ظرفیت را 1.5 برابر افزایش می‌دهد تا هم نیاز داخلی تامین شود و هم صادرات صورت گیرد.

در زمینه امنیت انرژی، با ابتکار من، توافقنامه سوآپ گازی با ایران امضا شد. بر این اساس، خط لوله‌ای از ایران به آذربایجان کشیده شد و متقابلاً از آستارای آذربایجان به ایران گاز صادر کردیم. از طریق این سوآپ، گاز نخجوان را 100 درصد تامین کردیم و اکنون ضریب گازرسانی در این منطقه کامل است. علاوه بر این، در حال توسعه نیروگاه‌های خورشیدی هستیم و نخجوان با پتانسیل تولید صدها مگاوات برق، به یک قطب انرژی‌های تجدیدپذیر تبدیل خواهد شد.

کریدور زنگه‌زور و افق‌های جدید ترانزیتی

خبرنگار: این سفر در شرایط واقعیت‌های جدید منطقه انجام می‌شود؛ مهم‌ترین آن‌ها کریدور زنگه‌زور است که شما پس از جنگ بر قطعی بودن افتتاح آن تاکید کردید. اکنون وضعیت احداث راه‌آهن و این کریدور در چه مرحله‌ای است؟

الهام علی‌اف: ایجاد کریدور زنگه‌زور ابتکار ما بود تا بخش اصلی آذربایجان را به نخجوان متصل کنیم. با پایان جنگ دوم قره‌باغ، بیانیه سه‌جانبه‌ای امضا شد که در واقع سند تسلیم ارمنستان بود. ما بدون شلیک یک گلوله، آغدام، کلبجر و لاچین را پس گرفتیم. در مذاکرات 9 نوامبر، من قاطعانه پافشاری کردم که اتصال بخش اصلی آذربایجان به نخجوان باید در سند گنجانده شود. ارمنستان به دلیل در محاصره بودن نیروهایش چاره‌ای جز پذیرش نداشت.

با این حال، طی 5 سال گذشته هیچ گام عملی برای افتتاح این کریدور برداشته نشد و ارمنستان مدام در این روند کارشکنی می‌کرد. اما در نهایت، در اجلاس تاریخی واشنگتن در 8 آگوست 2025، این مسئله حل‌وفصل شد و اجرای پروژه TRIPP (مسیر ترامپ برای صلح و رفاه بین‌المللی) کلید خورد. اخیراً در گفتگوی تلفنی با پرزیدنت ترامپ نیز هر دو طرف بر اجرای سریع این پروژه مهم حمل‌ونقل تاکید کردیم.

ما ساخت جاده‌ها و راه‌آهن را به سرعت پیش برده‌ایم. جاده هورادیز-آغبند تقریباً آماده است. در بخش نخجوان نیز راه‌آهن به طول 194 کیلومتر نوسازی خواهد شد تا ظرفیت ترانزیت آن از 1.5 میلیون تن فعلی به حداقل 15 میلیون تن برسد. اتحادیه اروپا و برخی کشورها برای حضور در این پروژه ابراز تمایل کرده‌اند و ما از تشکیل یک کنسرسیوم بین‌المللی با حفظ سهام کنترلی برای آذربایجان استقبال می‌کنیم؛ در غیر این صورت خودمان با منابع مالی کشور آن را می‌سازیم و وقت تلف نمی‌کنیم.

این مسیر نه تنها بخشی از کریدور شرق-غرب است، بلکه شاخه‌ای از کریدور شمال-جنوب نیز خواهد بود. پس از افتتاح کریدور زنگه‌زور، دومین خط راه‌آهن ما به ایران از طریق جلفا فعال خواهد شد که می‌تواند کریدور شمال-جنوب را به سرعت به خلیج فارس و کشورهایی نظیر پاکستان متصل کند.

نخجوان؛ قطب آینده صادرات برق به اروپا

خبرنگار: در خصوص امنیت انرژی نخجوان، آیا شاهد حضور سرمایه‌گذاران خارجی در این بخش خواهیم بود؟

الهام علی‌اف: بله، قطعاً. در حال حاضر پیشنهادات زیادی دریافت می‌کنیم. پتانسیل تولید برق خورشیدی در نخجوان حداقل 500 تا 1000 مگاوات است. مسئله اصلی، صادرات این انرژی است. در حال حاضر خطوط انتقال به ترکیه و ایران وجود دارد، اما ظرفیت آن‌ها محدود است و باید گسترش یابد تا در آینده به بازارهای اروپا نیز برسیم.

پروژه خطوط انتقال برق از بخش اصلی آذربایجان به نخجوان از طریق خاک ارمنستان نیز آماده است. این امر حتی می‌تواند برای خود ارمنستان نیز مفید باشد، چرا که نیروگاه اتمی متسامور آن‌ها فرسوده و خطری برای کل منطقه است و در صورت تعطیلی، ارمنستان با بحران انرژی مواجه می‌شود. این کریدور انرژی می‌تواند سیستم انرژی آن‌ها را نیز سرپا نگه دارد.

همچنین در نشست COP29 توافق‌نامه‌ای با قزاقستان و ازبکستان برای عبور کابل برق از بستر دریای خزر امضا کردیم. آذربایجان در آینده به کشوری محوری در تولید، ترانزیت و صادرات برق در منطقه تبدیل خواهد شد.

ادغام مدیریتی قره‌باغ و نخجوان؛ چشم‌انداز توسعه یکپارچه

خبرنگار: برنامه راهبردی و رویکرد شما برای توسعه جامع نخجوان چیست؟

الهام علی‌اف: امنیت نظامی و انرژی نخجوان تامین شده است و اکنون تمرکز ما بر اشتغال‌زایی، ایجاد مجتمع‌های صنعتی، نوسازی ناوگان حمل‌ونقل عمومی با اتوبوس‌های برقی و احداث 420 کیلومتر راه روستایی است.

ما برنامه‌ریزی کرده‌ایم که نخجوان، قره‌باغ و زنگه‌زور شرقی بر اساس یک مفهوم و استراتژی واحد توسعه یابند. دستور داده‌ام طرح جامع شهر نخجوان نیز تدوین شود. قره‌باغ و زنگه‌زور شرقی به عنوان «منطقه انرژی سبز» اعلام شده‌اند و نخجوان نیز دقیقاً همین وضعیت را دارد. دستور داده‌ام سیستم‌های ذخیره‌سازی انرژی باتری با ظرفیت حداقل 100 مگاوات در نخجوان احداث شود.

فاصله زنگیلان تا اردوباد تنها 42 کیلومتر است و این منطقه از نظر تاریخی و جغرافیایی یک فضای واحد محسوب می‌شود. ما مدل موفق مدیریت جدید یعنی «نمایندگی ویژه رئیس‌جمهور» را که در قره‌باغ اجرا کردیم، در نخجوان نیز پیاده‌سازی کرده‌ایم. با حفظ وضعیت خودمختاری نخجوان، این سه منطقه را از نظر رویکرد مدیریتی یکپارچه می‌کنیم تا با اصلاحات ساختاری، شاهد رفاه، امنیت و توسعه روزافزون این دیار کهن باشیم./تسنیم