آنالیز استان‌های کشور در حوزه‌های گوناگون صید و آبزی‌پروری

به گزارش خبرنگار اقتصاد معاصر؛ بررسی آمار میزان انواع صید به تفکیک هر استان نشان می‌دهد که خوزستان اولین استان در صید است. مطابق آخرین آمارها، در سال ۱۴۰۱ میزان صید در استان خوزستان، مجموعا ۴۸.۶ هزارتن بوده است. از این مقدار، ۷۷ درصد معادل ۳۷.۳ هزارتن مربوط به کف‌زیان و مابقی مربوط به مجموع سطح‌زیان و همچنین میگو بود. 

دومین استان، بوشهر است. در این استان از مجموع تولید حدود ۶۴ هزار تنی، ۴۷ درصد مربوط به سطح‌زیان درشت، تقریبا همین مقدار کف‌زیان و ۶ درصد باقیمانده مربوط به مجموع سطح‌زیان ریز و میگو بوده است.

بر اساس همین آمار، سیستان و بلوچستان سومین استان بوده که در سال ۱۴۰۱ عهده‌دار صید به میزان ۲۸۵ هزار تن بوده است. از این میزان، ۷۴ درصد معادل ۲۱۰ هزار تن مربوط به سطح‌زیان درشت، حدود ۲۵ درصد مربوط به کف‌زیان و اندکی مربوط به مجموع سطح‌زیان ریز و میگو بود.

چهارمین استان هرمزگان است. در سال ۱۴۰۱ در این استان، بیش از ۳۲۱ هزار تن صید انجام شده که ۴۰ درصد سطح‌زیان ریز و میکتوفتیده، ۳۱ درصد سطح‌زیان درشت، ۲۸ درصد کف‌زیان و اندکی نیز مربوط به میگو است. 

گفتنی است که صید ر دریای خزر، درصد بسیار کمی از کل صید ایران را شامل می‌شود. صید ماهیان استخوانی و خاویاری در استان‌های حاشیه دریای خزر، رواج دارد و در دو استان گیلان و مازندران، صید کیلکا نیز جدی است. 

شرایط کل آبزی‌‏پروری کشور

از مجموع ۶۰۱ هزار تن آبزی‌پروری در کشور، بار عمده تولید بر عهده ۹ استان مازندران (۹۴ هزار تن)، خوزستان (۷۴ هزار تن)، گیلان (۵۸ هزار تن)، بوشهر (۴۱ هزار تن)، لرستان (۳۳ هزار تن)، گلستان (۳۰ هزار تن)، چهارمحال و بختیاری (هزار تن ۲۵)، کهکیلویه و بویر احمد و کرمانشاه (هریک با ۲۲ هزار تن) بوده است.

کل آبزی‌پروری کشور به تفکیک گروه‌های گونه‌‏ای 

از جمع ۶۰۱ هزار تن مجموع تولید آبزیان در کشور، چهار رقم اول شامل ماهیان گرمابی (۲۴۰ هزار تن)، ماهیان سردابی (۲۰۹ هزار تن) برداشت از منابع طبیعی و نیمه‌طبیعی (۵۶ هزار تن) و پرورش میگو (۶۱ هزار تن) را به خود اختصاص داده‌اند. همچنین برخی انواع فرعی مانند ماهیان زینتی، زالوی طبی، برخی گیاهان آبزی و کروکودیل نیز جزو دسته‌بندی تولید اقلام آبزی قرار می‌گیرند. جزئیات پرورش آبزیان در کشور در جدول زیر مشخص است. 

میزان تولید میگوی پرورشی (آب شور) به تفکیک استان 

مجموعا ۶۰ هزار تن میگوی پرورشی در پنج استان ساحلی پرورش داده می‌شود که بوشهر و هرمزگان مجموعا با ۸۹ درصد بخش اعظم تولید این گونه را برعهده دارند. 

میزان تولید تیلاپیا به تفکیک استان 

مجموع پرورش تیلاپیا در کشور ۸۴۷ تن است که در سه استان یزد، قم و سمنان تولید می‌شود. 

میزان پرورش ماهیان گرمابی (کپور ماهیان) به تفکیک استان 

جمع پرورش ماهیان کپور در کشور ۲۴۰ هزار تن است. از این میزان ۴ استان مازندران با ۷۵ هزار تن، خوزستان با ۵۹ هزار تن، گیلان با ۵۲ هزار تن و گلستان با ۲۴ هزار تن، در زمینه پرورش ماهیان گرمابی در صدر ایستاده‌اند.

میزان پرورش ماهیان سردآبی به تفکیک استان 

از ۲۰۹ هزار تن پرورش ماهیان سرآبی، هفت استان لرستان ۲۷ هزار تن، چهارمحال و بختیاری با ۲۴ هزار تن، کهکیلویه و بویراحمد با ۲۲ هزار تن، مازندران با ۱۷ هزار تن، زنجان با ۱۴ هزار تن، کرمانشاه با ۱۳ هزار تن، فارس با ۱۱ هزار تن، بیشترین سهم از پرورش ماهیان سردآبی کشور را برعهده دارند. 

میزان برداشت از منابع آبی به تفکیک استان 

میزان برداشت از منابع آبی کشور ۷۶ هزار تن بوده است. در این میان، دو استان سیستان و بلوچستان و خوزستان به ترتیب با ۱۶ و ۱۴.۶ هزار تن در جایگاه‌های بالاتری قرار داشته و استان‌های بعدی از آن‌ها فاصله معناداری دارند. 

میزان پرورش ماهیان خاویاری به تفکیک استان 

پرورش ماهیان خاویاری در کشور، مجموعا ۴۶۶۴ تن است. در میان ۲۰ استان تولیدکننده، نیمی از کل تولید در استان مازندران و گیلان با ۳۴ درصد معادل ۱۵۶۹ تن بخش اعظم تولید کشور را انجام داده‌اند. 

میزان پرورش ماهی در دریا (قفس) به تفکیک استان 

از جمع ۱۱ هزار تن پرورش ماهیان در قفس که در ۱۵ استان صورت گرفته، سه استان بوشهر (۳۶۰۰ تن)، هرمزگان (۲۳۰۰ تن)، ایلام (۱۵۰۰ تن) و چهار محال و بختیاری (۱۳۰۰ تن)، بخش اعظم تولید کشور را انجام داده‌اند. 

میزان تولید میگوی پرورشی (آب شیرین و شاه‌میگو) به تفکیک استان 

میزان تولید میگوی پرورشی در کشور، مقداری ناچیز (حدود ۸ تن) بوده که در دو استان کرمانشاه (۵ تن) و زنجان (۳ تن) انجام شده است. 

میزان تولید ماهیان زینتی به تفکیک استان 

در ایران، پرورش و توزیع ماهیان زینتی آب شیرین رو به رشد است و در سال ۲۰۱۴ بیش از ۱۵ میلیون دلار گردش مالی به دست آورده است. بیش از ۸۰۰ نفر در این حوزه فعالیت دارند و حداقل ۸۵ گونه مختلف در ایران پرورش داده می‌شود. تعداد گونه‌های این صنعت در برنامه پنجم توسعه، ۱۱۵ گونه بوده است. در سال ۱۴۰۱ در کشور مجموعا ۳۲۴ میلیون قطعه ماهیان زینتی تولید شد که از این مقدار اصفهان (۷۴ میلیون قطعه)، تهران (۴۶ میلیون قطعه)، قزوین (۳۹ میلیون قطعه) و گیلان (۳۱ میلیون قطعه) تولید انجام داده‌اند. 

میزان تولید جلبک به تفکیک استان 

در سال ۱۴۰۱، مجموعا ۳۲۱ تن جلبک در ۱۰ استان کشور تولید شده که بوشهر با ۱۰۳ تن، مرکزی با ۷۲ تن و هرمزگان و آذربایجان شرقی با ۴۸ و ۴۵ تن در رتبه‌های اول تا سوم قرار دارند. 

جمع‌بندی 

به صورت طبیعی استان‌های ساحلی، سهم قابل توجهی از تولید کشور در بخش صید و آبزی‌پروری را بر عهده دارند. درعین‌حال طی دهه‌های اخیر، با رشد آبزی‌پروری، برخی استان‌های دیگر نیز که به خصوص از منابع آبی کافی برخوردار هستند، در این زمینه رشد قابل‌توجهی داشته‌اند.