اروپا با میسترال به جنگ غول‌های هوش مصنوعی آمریکا رفت

به گزارش خبرنگار اقتصاد معاصر؛ در شرایطی که رقابت جهانی بر سر توسعه هوش مصنوعی هر روز ابعاد تازه‌ای پیدا می‌کند و کشورهای مختلف به دنبال کاهش وابستگی خود به فناوری‌های آمریکایی هستند، نام شرکت فرانسوی Mistral AI بیش از هر زمان دیگری بر سر زبان‌ها افتاده است. این استارتاپ که در مدت کوتاهی به یکی از ارزشمندترین شرکت‌های فناوری اروپا تبدیل شده، اکنون نه‌ فقط به عنوان یکی از بازیگران اصلی حوزه مدل‌های زبانی بزرگ (LLM) شناخته می‌شود، بلکه به دنبال ایجاد زیرساختی مستقل برای توسعه و استقرار هوش مصنوعی در اروپا است.

افزایش توجه به میسترال پس از تحولات اخیر بازار هوش مصنوعی، از جمله محدود شدن برخی مدل‌های شرکت Anthropic در آمریکا و افزایش درخواست‌ها برای توسعه فناوری‌های مستقل اروپایی، بیش از گذشته نمایان شد. با این حال، کارشناسان معتقدند این شرکت فرانسوی هنوز هم تا حد زیادی به اشتباه درک می‌شود؛ زیرا بسیاری آن را صرفا نسخه اروپایی OpenAI می‌دانند، در حالی که استراتژی و مدل کسب‌وکار این شرکت تفاوت‌های قابل توجهی با رقبای آمریکایی دارد. 

برخلاف OpenAI که بیشتر با چت جی‌پی‌تی شناخته می‌شود، محصول گفت‌وگومحور میسترال که اکنون با نام Vibe فعالیت می‌کند و پیش‌تر با نام Le Chat شناخته می‌شد، هنوز نتوانسته محبوبیت گسترده‌ای در میان کاربران عمومی به دست آورد. حتی در اکوسیستم استارتاپی فرانسه نیز بسیاری از توسعه‌دهندگان همچنان از مدل‌های Claude متعلق به Anthropic استفاده می‌کنند. با این وجود، تمرکز اصلی میسترال بر بازار سازمانی و ارائه زیرساخت‌های هوش مصنوعی برای دولت‌ها، صنایع و شرکت‌های بزرگ است؛ رویکردی که شباهت زیادی به استراتژی شرکت Palantir دارد. 

این شرکت علاوه بر توسعه مدل‌های زبانی، به مشتریان سازمانی کمک می‌کند تا مدل‌های اختصاصی خود را روی داده‌های داخلی آموزش دهند، آن‌ها را روی زیرساخت اختصاصی مستقر کنند و سامانه‌های هوشمند متناسب با نیازهای خود بسازند. پلتفرم Forge نیز با همین هدف طراحی شده و امکان آموزش مدل‌های سفارشی با استفاده از داده‌های اختصاصی سازمان‌ها را فراهم می‌کند.

رشد چشمگیر درآمد و ارزش‌گذاری

میسترال طی کمتر از سه سال فعالیت، رشد مالی خیره‌کننده‌ای را تجربه کرده است. بر اساس اطلاعات منتشرشده، درآمد سالانه این شرکت از حدود ۲۰ میلیون دلار در سال ۲۰۲۵ به بیش از ۴۰۰ میلیون دلار در سال ۲۰۲۶ رسیده و مدیران آن اعلام کرده‌اند که احتمال عبور از مرز یک میلیارد دلار درآمد سالانه تا پایان سال وجود دارد.

هم‌زمان گزارش‌هایی نیز درباره برنامه جذب حدود ۳.۵ میلیارد دلار سرمایه جدید با ارزش‌گذاری نزدیک به ۲۳ میلیارد دلار منتشر شده است. اگرچه این رقم هنوز فاصله قابل توجهی با غول‌های آمریکایی مانند OpenAI یا Anthropic دارد اما برای یک شرکت اروپایی دستاوردی کم‌سابقه محسوب می‌شود و جایگاه میسترال را به عنوان ارزشمندترین استارتاپ حوزه هوش مصنوعی اروپا تثبیت می‌کند.

ماموریتی فراتر از توسعه یک چت‌بات

آرتور منش، مدیرعامل و یکی از بنیان‌گذاران میسترال، بارها تاکید کرده است که هدف این شرکت صرفا رقابت با ChatGPT نیست. وی معتقد است فناوری هوش مصنوعی باید به‌عنوان زیرساختی عمومی، امن و در دسترس همه کشورها و سازمان‌ها توسعه یابد و نباید کنترل آن فقط در اختیار چند شرکت یا دولت محدود باشد.

به گفته منش، ماموریت اصلی Mistral این است که بهترین فناوری‌های هوش مصنوعی را بدون وابستگی انحصاری به بازیگران آمریکایی در اختیار کسب‌وکارها، دولت‌ها و کاربران قرار دهد. همین دیدگاه باعث شده این شرکت علاوه بر سرمایه‌گذاری روی توسعه مدل‌های جدید، توجه ویژه‌ای نیز به ساخت زیرساخت‌های پردازشی و مراکز داده مستقل در اروپا داشته باشد.

رقابت فنی با غول‌های آمریکایی

مدیرعامل میسترال اذعان کرده که این شرکت هنوز بهترین مدل زبانی جهان را در اختیار ندارد اما فاصله خود با رهبران بازار را به سرعت کاهش داده است. وی اعلام کرده نسخه جدید و قدرتمند مدل متن‌باز میسترال در تابستان ۲۰۲۶ منتشر خواهد شد و دسترسی اولیه آن از ماه ژوئیه آغاز می‌شود.

به گفته منش، در حوزه‌هایی مانند پردازش تصویر، صوت، اسناد و فناوری OCR، میسترال هم‌اکنون نیز راهکارهایی در سطح پیشرفته ارائه می‌دهد و در برخی کاربردهای سازمانی عملکردی هم‌سطح یا حتی بهتر از رقبا دارد.

بنیان‌گذاران با سابقه فعالیت در گوگل و متا

Mistral AI در سال ۲۰۲۳ توسط سه پژوهشگر برجسته حوزه هوش مصنوعی تاسیس شد. آرتور منش پیش از این در آزمایشگاه DeepMind گوگل فعالیت می‌کرد و تیموتی لاکروا و گیوم لمپل نیز سابقه تحقیقاتی در Meta داشتند.

این شرکت از همان ابتدای فعالیت، حمایت مدیران و کارآفرینان شناخته‌شده اکوسیستم فناوری فرانسه را نیز به دست آورد و بعدها مدیران ارشد جدیدی را برای توسعه مالی، بازاریابی و همکاری‌های بین‌المللی به تیم مدیریتی خود اضافه کرد.

توسعه مجموعه‌ای گسترده از مدل‌های هوش مصنوعی

برخلاف تصور رایج، فعالیت میسترال فقط به مدل‌های زبانی محدود نمی‌شود. این شرکت مجموعه متنوعی از مدل‌های هوش مصنوعی را توسعه داده که شامل مدل‌های زبانی، مدل‌های چندوجهی، مدل‌های استدلالی، مدل‌های صوتی، سامانه‌های OCR و همچنین مدل‌های سبک مخصوص اجرا روی دستگاه‌های لبه‌ای مانند تلفن‌های هوشمند می‌شود.

برخی از مدل‌های این شرکت به صورت متن‌باز منتشر شده‌اند و میسترال همچنین عامل برنامه‌نویسی Leanstral را نیز به شکل متن‌باز در اختیار توسعه‌دهندگان قرار داده است؛ اقدامی که جایگاه این شرکت را در جامعه متن‌باز هوش مصنوعی تقویت کرده است.

همکاری با بزرگ‌ترین شرکت‌های جهان

میسترال طی دو سال گذشته همکاری‌های استراتژیک متعددی با شرکت‌های بزرگ فناوری و صنایع مختلف منعقد کرده است. یکی از مهم‌ترین این همکاری‌ها، توافق با مایکروسافت در سال ۲۰۲۴ بود که علاوه بر سرمایه‌گذاری ۱۵ میلیون یورویی، امکان عرضه مدل‌های میسترال از طریق سرویس Azure را فراهم کرد.

در ادامه، این شرکت با مشارکت NVIDIA، صندوق سرمایه‌گذاری اماراتی MGX و بانک سرمایه‌گذاری دولتی فرانسه Bpifrance پروژه احداث پردیس بزرگ هوش مصنوعی در منطقه پاریس را آغاز کرد. همچنین از پروژه Mistral Compute رونمایی شد؛ پلتفرمی اروپایی برای ارائه توان پردازشی هوش مصنوعی که قرار است با استفاده از پردازنده‌های پیشرفته NVIDIA فعالیت خود را آغاز کند.

این پروژه با حمایت مستقیم دولت فرانسه همراه شد و امانوئل مکرون آن را گامی تاریخی در مسیر استقلال فناوری اروپا توصیف کرد.

علاوه بر این، میسترال همکاری‌هایی با شرکت‌های بزرگی همچون IBM، ASML، Orange، Accenture، Stellantis، CMA CGM، خبرگزاری فرانسه، ارتش فرانسه، آژانس کاریابی فرانسه و شرکت فناوری دفاعی Helsing برقرار کرده است.

جذب میلیاردها دلار سرمایه

رشد سریع میسترال بدون حمایت سرمایه‌گذاران بزرگ امکان‌پذیر نبود. این شرکت یک ماه پس از تاسیس موفق شد در دور نخست سرمایه‌گذاری، ۱۱۳ میلیون دلار جذب کند؛ رقمی که در آن زمان رکورد بزرگ‌ترین سرمایه‌گذاری اولیه در تاریخ استارتاپ‌های اروپایی محسوب می‌شد.

شش ماه بعد، دور سرمایه‌گذاری سری A با جذب حدود ۴۱۵ میلیون دلار و ارزش‌گذاری دو میلیارد دلاری به پایان رسید. در ادامه نیز سرمایه‌گذاری مایکروسافت، دور ۶۴۰ میلیون دلاری در سال ۲۰۲۴ و سپس دور عظیم سری C در سال ۲۰۲۵ با جذب حدود دو میلیارد دلار، ارزش این شرکت را به حدود ۱۳.۸ میلیارد دلار رساند.

در میان سرمایه‌گذاران میسترال نام شرکت‌ها و صندوق‌های مطرحی همچون Andreessen Horowitz، General Catalyst، Lightspeed، Nvidia، IBM، Samsung Ventures، Cisco، Salesforce، Bpifrance و ASML دیده می‌شود.

توسعه زیرساخت و خرید شرکت‌های تخصصی

میسترال برای تقویت توان زیرساختی خود، استارتاپ ابری Koyeb را خریداری کرد تا پروژه ایجاد «ابر واقعی هوش مصنوعی اروپا» را سرعت ببخشد. این شرکت همچنین استارتاپ اتریشی Emmi را که در حوزه هوش مصنوعی فیزیکی فعالیت می‌کند، به مجموعه خود افزود تا خدمات تخصصی‌تری به صنایع تولیدی و کارخانه‌ها ارائه دهد.

هم‌زمان، برنامه سرمایه‌گذاری چهار میلیارد یورویی برای احداث مراکز داده در فرانسه و سوئد نیز نشان می‌دهد که این شرکت قصد دارد علاوه بر توسعه مدل‌های هوش مصنوعی، زیرساخت پردازشی مستقل اروپا را نیز ایجاد کند.

آیا میسترال تراشه اختصاصی خواهد ساخت؟

در حال حاضر میسترال برای آموزش و اجرای مدل‌های خود از پردازنده‌های NVIDIA استفاده می‌کند اما مدیرعامل این شرکت احتمال ورود به حوزه طراحی تراشه‌های اختصاصی را رد نکرده است. به گفته آرتور منش، مالکیت فناوری تراشه در آینده می‌تواند بخشی از مسیر توسعه شرکت باشد، هرچند در شرایط فعلی همکاری نزدیک با NVIDIA همچنان ادامه خواهد داشت.

برنامه عرضه اولیه سهام

با وجود گمانه‌زنی‌های متعدد درباره احتمال خرید میسترال توسط شرکت‌هایی مانند اپل، مدیرعامل این شرکت بارها تاکید کرده که Mistral برای فروش ایجاد نشده است. به گفته وی، هدف نهایی شرکت ورود به بازار بورس از طریق عرضه اولیه سهام (IPO) است.

با توجه به میلیاردها دلار سرمایه جذب‌شده و ارزش‌گذاری چند ده میلیارد دلاری، بسیاری از تحلیلگران نیز عرضه اولیه سهام را منطقی‌ترین مسیر پیش روی این استارتاپ می‌دانند؛ شرکتی که اکنون به نماد تلاش اروپا برای دستیابی به استقلال در حوزه هوش مصنوعی تبدیل شده و می‌تواند طی سال‌های آینده نقش پررنگ‌تری در رقابت جهانی این صنعت ایفا کند.

با وجود رشد سریع و ورود پرقدرت به بازار جهانی هوش مصنوعی، آینده Mistral AI همچنان به توانایی این شرکت در عبور از رقابت سنگین با غول‌های آمریکایی و تبدیل شدن به یک بازیگر مستقل و پایدار بستگی دارد. اگر برنامه‌های این استارتاپ برای توسعه مدل‌های متن‌باز، گسترش زیرساخت‌های پردازشی و جذب بازارهای سازمانی مطابق انتظار پیش برود، میسترال می‌تواند نه‌تنها جایگاه خود را در اروپا تثبیت کند، بلکه به یکی از قطب‌های اصلی شکل‌دهنده آینده هوش مصنوعی در جهان تبدیل شود.