حرکت بازار خودرو به سمت تعدیل قیمت ها با تقویت زنجیره تأمین

به گزارش اقتصاد معاصر؛ در هفته‌های اخیر برخی روایت‌ها تلاش داشتند این تصور را در فضای عمومی ایجاد کنند که زنجیره تولید کشور با کمبود مواد اولیه روبه‌رو شده و صنایع در آستانه کاهش تولید قرار گرفته‌اند. اما بررسی داده‌های واقعی بازار و اظهارات فعالان صنعتی نشان می‌دهد تصویر واقعی اقتصاد تولیدی کشور متفاوت از این برداشت‌هاست. جریان تأمین مواد اولیه در بخش‌های کلیدی همچنان ادامه دارد و صنایع بزرگ از فولاد و پتروشیمی گرفته تا قطعه‌سازی و خودروسازی در حال حفظ تولید هستند و برنامه دشمن در ضربه زدن به صنعت کشور با شکست روبه رو شده است.

نمونه روشن این موضوع در معاملات اخیر بورس کالا دیده می‌شود؛ جایی که در بخش مواد پتروشیمی مورد نیاز صنایع پایین‌دستی، به‌ویژه تولیدکنندگان محصولات شوینده، مجموعاً 9563 تن مواد اولیه شامل الکیل‌بنزن خطی، مونو اتانول آمین، دی اتانول آمین، تری اتانول آمین و سولفات سدیم به ارزش حدود 1410 میلیارد تومان معامله شد. این معاملات عملاً تمام تقاضای موجود را جذب کرد و نشان داد مواد اولیه اصلی این صنایع بدون وقفه در حال عرضه است. چنین معاملاتی پیام مهمی برای بازار دارد: زنجیره تأمین مواد شیمیایی مورد نیاز صنایع مصرفی کشور فعال است و نگرانی از بابت کمبود گسترده در این بخش وجود ندارد.

در بخش فولاد نیز وضعیت مشابهی قابل مشاهده است. عرضه گسترده ورق گرم فولاد مبارکه در بورس کالا، که در سال 1405 به حدود 160 هزار تن رسیده، عملاً بسیاری از بهانه‌های مطرح‌شده درباره کمبود مواد اولیه صنایع پایین‌دستی را از بین برده است. ورق فولادی یکی از اصلی‌ترین مواد اولیه در صنایع بزرگی مانند خودروسازی، لوازم خانگی و تجهیزات صنعتی است و افزایش عرضه آن به معنای تقویت جریان تولید در طیف وسیعی از کارخانه‌هاست. تجربه سال‌های گذشته نیز نشان داده هر زمان عرضه ورق فولادی در بورس کالا افزایش یافته، فاصله قیمت بازار آزاد با قیمت‌های واقعی کاهش پیدا کرده و امکان فعالیت سوداگرانه در بازار محدود شده است.

همین روند اکنون نیز در حال شکل‌گیری است. افزایش عرضه مواد اولیه در بورس کالا به تدریج باعث می‌شود قیمت‌های هیجانی در بازارهای پایین‌دستی تعدیل شود و حباب‌هایی که در برخی کالاها شکل گرفته‌اند، تخلیه شوند. در چنین شرایطی، سازوکار عرضه رسمی و شفاف بورس کالا نقش مهمی در بازگرداندن تعادل به بازار ایفا می‌کند؛ زیرا با افزایش عرضه واقعی، فضای مانور برای واسطه‌ها و دلالانی که از کمبود مصنوعی برای افزایش قیمت‌ها استفاده می‌کنند، به شکل محسوسی محدود می‌شود.

بازار خودرو یکی از نمونه‌های بارز چنین وضعیتی است. محمدرضا نجفی‌منش، رئیس انجمن قطعه‌سازان کشور، در همین زمینه تأکید کرده است که بخش مهمی از قیمت‌های موجود در بازار خودرو کاذب است و ریشه آن در کمبود عرضه و رفتارهای سوداگرانه است نه توقف تولید. او به عنوان نمونه اشاره می‌کند که در برخی موارد خودرویی که در کارخانه با قیمت حدود 3.6 میلیارد تومان عرضه می‌شود، در بازار تا 5.6 میلیارد تومان معامله می‌شود؛ فاصله‌ای که به‌وضوح نشان‌دهنده وجود حباب قیمتی در بازار است.

به گفته نجفی‌منش، با افزایش تولید و بهبود جریان عرضه، این فاصله به تدریج کاهش خواهد یافت و حباب قیمتی نیز شکسته می‌شود. او همچنین به اقدامات وزارت صنعت، معدن و تجارت برای مدیریت شرایط موجود اشاره کرده و گفته است که تأمین مواد اولیه مورد نیاز قطعه‌سازان از جمله ورق فولادی، مواد پلیمری و مواد شیمیایی در اولویت قرار گرفته است. علاوه بر این، در حوزه تأمین ارز، ثبت سفارش و فرآیندهای گمرکی نیز تلاش شده مسیرهای تأمین مواد اولیه برای صنایع تسهیل شود تا هیچ مانعی در برابر ادامه تولید ایجاد نشود.

البته فعالان این صنعت تأکید دارند که در کنار تأمین مواد اولیه، مسئله نقدینگی نیز یکی از عوامل تعیین‌کننده در تداوم تولید است.

به گفته رئیس انجمن قطعه‌سازان، بخشی از مشکلات این صنعت به تأخیر در پرداخت مطالبات قطعه‌سازان از سوی خودروسازان بازمی‌گردد. اگر این پرداخت‌ها منظم و در بازه‌ای کوتاه مثلاً حداکثر یک‌ماهه انجام شود، قطعه‌سازان قادر خواهند بود هم بدهی‌های گذشته خود را تسویه کنند و هم با ظرفیت بیشتری به تولید ادامه دهند. در چنین شرایطی نه‌تنها نگرانی‌ها درباره کاهش تولید از بین می‌رود بلکه امکان افزایش ظرفیت تولید نیز فراهم خواهد شد.

 به گفته او، هرچند در برخی واحدها به دلیل ابهام در چشم‌انداز تولید یا مشکلات نقدینگی تعدیل‌هایی رخ داده، اما در صورت تثبیت شرایط تأمین مواد اولیه و نقدینگی، روند تعدیل متوقف می‌شود و حتی با افزایش تولید، نیاز به نیروی کار جدید نیز ایجاد خواهد شد.

 در مجموع مجموعه داده‌های موجود معاملات بورس کالا گرفته تا اظهارات فعالان صنعتی نشان می‌دهد تصویر واقعی اقتصاد تولیدی کشور با آنچه گاهی در فضای روانی بازار القا می‌شود فاصله دارد. عرضه مواد اولیه در بخش‌های کلیدی در حال انجام است، کارخانه‌ها با تأمین ورق فولادی و سایر مواد مورد نیاز تا حد توان در حال تولید هستند و محصولات به‌طور مستمر وارد بازار می‌شود. ادامه این روند به‌تدریج موجب افزایش عرضه واقعی در بازار خودرو و سایر صنایع خواهد شد و با افزایش عرضه، فضا برای قیمت‌سازی و فعالیت‌های سوداگرانه نیز محدودتر می‌شود.

بر همین اساس انتظار می‌رود در ماه‌های پیش رو با تداوم عرضه مواد اولیه در بورس کالا، مدیریت بهتر جریان نقدینگی در زنجیره تولید و افزایش تولید کارخانه‌ها، بازار به سمت ثبات بیشتر حرکت کند. در چنین شرایطی قیمت‌ها نیز به تدریج مدیریت شده و فاصله میان نرخ‌های واقعی و قیمت‌های هیجانی کاهش خواهد یافت. نتیجه این فرآیند محدود شدن فعالیت دلالان، بازگشت آرامش به بازار و تقویت اعتماد مصرف‌کنندگان خواهد بود؛ روندی که در نهایت نشان می‌دهد برخلاف برخی نگرانی‌ها، چرخ تولید همچنان در حال حرکت است و صنایع کشور با اتکا به تأمین مواد اولیه و ظرفیت‌های موجود، مسیر خود را ادامه می‌دهند./تسنیم