فرار مالیاتی اینفلوئنسر‌ها زیر سایه درآمدهای نجومی پنهانی

به گزارش خبرنگار اقتصاد معاصر؛ درآمد سالیانه اینفلوئنسر‌ها در سال ۱۴۰۲ حدود ۶ هزار میلیارد تومان تخمین زده می‌شود. این افزایش درآمد نشان‌دهنده رشد چشمگیری بوده که این افراد طی دو سال اخیر تجربه کرده‌اند. تغییر زمینه رشد اقتصادی، تغییرات در صنعت تبلیغات و استفاده گسترده از رسانه‌های اجتماعی توسط نسل ایکس، از جمله عواملی هستند که به این افزایش بی‌سابقه درآمد‌ها کمک کرده‌اند.

درآمد تقریبی صفحات پرمخاطب و اینفلوئنسر‌های ایرانی شبکه‌های اجتماعی، از طریق تبلیغات در سال ۱۴۰۲، طبق گزارش یکتانت مبلغ ۶ همت برآورد شده است، در صورتی که میزان این نوع درآمد در سال ۱۴۰۱ کمتر از ۲ هزار میلیارد تومان بوده و میزان درآمد بازار تبلیغات دیجیتال در ایران به حدود ۱۱ هزار میلیارد تومان می‌رسد.

در ادامه این گزارش به رفتار کاربران ایرانی در فضای آنلاین پرداخته شده و آمده است که ۸۵ درصد کاربران ایرانی پیش از خرید حضوری یا آنلاین در اینترنت تحقیق می‌کنند و بیشترین بازه زمانی استفاده از اینترنت در تمامی گروه‌های سنی بین ۲ تا ۳ ساعت در روز است که در این بازه زمانی، کاربران نسل X پرمصرف‌ترین هستند.

همچنین به طور میانگین، خرید آنلاین پوشاک، بیشترین و خرید آنلاین جواهر، کمترین سهم را در میان خرید آنلاین کالا‌ها و خدمات داشته و به طور متوسط، ۲۴ درصد پاسخ‌دهندگان، تبلیغات در هیچ‌کدام از رسانه‌ها را باورپذیر نمی‌دانند. 

رشد درآمدی نجومی 

در دو سال اخیر، درآمد اینفلوئنسر‌ها به صورت نجومی رشد کرده است. بخشی از این رشد به دلیل افزایش تعداد کاربران اینترنت و شبکه‌های اجتماعی بوده که به نوبه خود فرصت‌های بیشتری برای تبلیغات و کسب درآمد برای این افراد فراهم کرده است.

گزارش‌های موجود حاکی از آن است که اکثر اینفلوئنسر‌ها از ارائه خدمات تبلیغاتی به برند‌ها و کسب‌وکار‌ها به عنوان اصلی‌ترین منبع درآمد خود استفاده می‌کنند. افزون بر این، ظهور روش‌های جدید درآمدزایی مانند فروش محصولات دیجیتال و برگزاری کلاس‌های آموزشی آنلاین نیز به رشد درآمدی این گروه کمک کرده است. 

چالش‌های مالیاتی 

با وجود این درآمد‌های بالا، سازمان امور مالیاتی تاکنون برخورد قاطعی با فرار مالیاتی اینفلوئنسر‌ها نداشته است. دلایلی که برای این عدم اقدام قاطع مطرح می‌شود شامل عدم شفافیت کامل در درآمد‌های کسب‌شده و پیچیدگی در تدوین قوانین مالیاتی متناسب با فعالیت‌های دیجیتال است. 

عدم همکاری برخی اینفلوئنسر‌ها در شفاف‌سازی درآمد‌ها و عدم وجود ساختار مشخص برای پیگیری مالیات‌های دیجیتال، از دیگر چالش‌هایی هستند که سازمان امور مالیاتی با آنها مواجه است. 

مصادیق مالیات‌ستانی 

در مواردی، فعالیت‌های اینفلوئنسر‌های شناخته‌شده مورد بررسی قرار گرفته است. به عنوان نمونه، پرونده شهربانو منصوریان، قهرمان ورزش‌های رزمی و یکی از اینفلوئنسر‌های معروف، به عنوان یکی از مصادیق مهم در این زمینه شناخته می‌شود. 

این پرونده نشان داد که اینفلوئنسر‌ها می‌توانند محل درآمد‌های بالقوه مالیاتی باشند و نیاز به پیگیری دقیق از سوی دولت را افزایش داده است.

نمایندگان مجلس شورای اسلامی بندی را در قانون بودجه سال ۹۹ تصویب کردند که بر اساس آن، درآمد‌های کاربران دارای بیش از ۵۰۰ هزار دنبال‌کننده در رسانه‌های کاربرمحور (مانند اینستاگرام و تلگرام) از محل تبلیغات، مشمول مالیات بر درآمد خواهد بود.

در سال ۱۴۰۰، قانون‌گذار به طور خاص در مورد کاربران فضای مجازی یا همان بلاگر‌ها و اینفلوئنسر‌ها اقدام به وضع قوانین و دسته بندی‌هایی نموده است تا شروع فصل تازه‌ای از موضوعات مالیاتی این عزیزان باشد. 

نگاهی به بند (ذ) تبصره ۶ قانون بودجه ۱۴۰۰ 

در بند (ذ) تبصره ۶ قانون بودجه ۱۴۰۰ با یک دسته بندی، کاربرانی که بیش از پانصد هزار دنبال‌کننده در رسانه‌های کاربرمحور دارند و از طریق این کانال‌ها اقدام به نشر تبلیغات می‌نمایند، بابت درآمد‌های تبلیغاتی خود ملزم به پرداخت مالیات شده‌اند. همچنین سازمان امور مالیاتی موظف شده است که دستورالعمل اجرایی این بند را تهیه کرده و به تایید وزیر امور اقتصادی و دارایی برساند.

دستورالعمل اجرایی سازمان امور مالیاتی در تاریخ ۱۴۰۰/۰۴/۲۶ با شماره ۶۳۵۳۸ صادر شد و در ۶ ماده به توضیح سازوکار اجرایی و نحوه مالیات‌ستانی از بلاگر‌ها و اینفلوئنسر‌ها پرداخته که در زیر این بند‌ها را مورد بررسی اجمالی قرار می‌دهیم.

طبق آخرین اطلاعیه سازمان امور مالیاتی کشور در خصوص مساله مذکور، ۵۵۱ کاربر و فعال مجازی دارای بیش از نیم‌میلیون دنبال‌کننده وجود دارند که از این تعداد، ۱۲۳ اینفلوئنسر درآمد ۲.۳ هزار میلیارد تومانی در سال ۱۴۰۰ داشتند و تنها ۱۷ میلیارد تومان سهم مالیات تشخیص داده شد که ۲۳ نفر از آنها پذیرفته‌اند که این مالیات را بر اساس توافق ماده ۲۳۸، مالیات پرداخت کنند و مابقی شانه خالی کرده‌اند.

بر اساس آمار‌های سال گذشته، ۶۲۸ بلاگر و اینفلوئنسر مورد شناسایی قرار گرفتند که برای حدود ۳۰۰ نفر از این افراد، اظهارنامه برآوردی تولید شده است. این در حالی بوده که اینفلوئنسر‌ها به یکی از گروه‌های با درآمد بالا در کشور تبدیل شده‌اند و نیاز است که سازمان امور مالیاتی با تدوین سیاست‌های مالیاتی شفاف و قاطعانه و همچنین با همکاری مستقیم و فعال با اینفلوئنسرها، به مقابله با فرار مالیاتی در این حوزه بپردازد. تنها از این طریق می‌توان به عدالت مالیاتی و تامین منابع مالی لازم برای توسعه اقتصادی کشور دست یافت.