جنگ کود کشاورزان آمریکا را هم گران کرد؛ آمریکایی‌ها غیراز بنزین منتظر گرانی غذا باشند

به گزارش خبرنگار اقتصاد معاصر؛ در حالی که نگاه‌ها عمدتا به پیامدهای مستقیم تنش‌های نظامی در خاورمیانه و اختلال در تجارت جهانی دوخته شده، یک بحران عمیق‌تر و کمتر دیده‌شده در حال شکل‌گیری است؛ بحرانی که این‌بار نه در بازارهای مالی یا بنادر، بلکه در مزارع کشاورزی ایالات متحده ریشه دوانده است. 

گزارش‌های تازه از وضعیت کشاورزان آمریکایی نشان می‌دهد که شوک ناشی از افزایش هزینه نهاده‌ها، به ‌ویژه کود و سوخت، به مرحله‌ای رسیده که می‌تواند بنیان تولید غذا را در یکی از بزرگ‌ترین تولیدکنندگان جهان متزلزل کند.

بر اساس داده‌های منتشرشده از سوی فدراسیون اداره کشاورزی آمریکا، بخش قابل توجهی از کشاورزان این کشور دیگر توان تامین نهاده‌های اساسی را ندارند. افزایش ناگهانی قیمت‌ها که به ‌دنبال اختلال در عرضه انرژی و به ‌ویژه جهش قیمت گاز طبیعی رخ داده، زنجیره‌ای از فشارها را به کشاورزی منتقل کرده است. در این میان، بسته شدن یکی از حیاتی‌ترین گلوگاه‌های انرژی جهان، یعنی تنگه هرمز، نقش تعیین‌کننده‌ای در این روند داشته است؛ چرا که قیمت سوخت و نهاده‌های وابسته به انرژی را به ‌شدت افزایش داده است.

کاهش مصرف کود؛ آغاز یک بحران پنهان

آنچه اکنون در مزارع آمریکا در حال رخ دادن است، بیش از آنکه یک بحران آنی باشد، یک تهدید میان‌مدت با پیامدهای گسترده است. وقتی کشاورزان به دلیل افزایش هزینه‌ها، مصرف کود را کاهش می‌دهند، اثر این تصمیم بلافاصله در بازار دیده نمی‌شود اما در فصل برداشت، خود را به شکل کاهش عملکرد و افت تولید نشان خواهد داد.

آمارها نشان می‌دهد در برخی مناطق، به ‌ویژه ایالت‌های جنوبی آمریکا، تا ۸۰ درصد کشاورزان ناچار شده‌اند از کوددهی کامل صرف‌ نظر کنند. این تصمیم، هرچند در کوتاه‌مدت به کاهش هزینه‌ها کمک می‌کند اما در واقع به معنای کاهش مستقیم بهره‌وری زمین‌های کشاورزی است. تجربه‌های پیشین نیز نشان داده که کاهش مصرف کودهای شیمیایی می‌تواند بین ۱۰ تا ۳۰ درصد از عملکرد محصولات بکاهد؛ رقمی که در مقیاس ملی، به معنای میلیون‌ها تن کاهش تولید خواهد بود.

فشار هزینه‌ای و فرسایش توان مالی کشاورزان

بحران فعلی فقط به افزایش قیمت نهاده‌ها محدود نمی‌شود، بلکه به یک فرسایش تدریجی در توان مالی کشاورزان تبدیل شده است. هنگامی که ۹۴ درصد تولیدکنندگان وضعیت مالی خود را بدتر از سال گذشته ارزیابی می‌کنند، این نشان‌دهنده یک بحران ساختاری است. 

این در حالی است که کشاورزی در آمریکا، با دلیل صنعتی بودن، به ‌شدت به قیمت نهاده‌ها و شرایط اعتباری وابسته است. افزایش هزینه سوخت، کود، حمل‌ونقل و حتی نرخ بهره، به ‌طور هم‌زمان فشار مضاعفی بر تولیدکنندگان وارد کرده است. در چنین شرایطی، بسیاری از کشاورزان ناچار به کاهش سطح زیر کشت یا تغییر الگوی کشت به محصولات کم‌هزینه‌تر شده‌اند؛ تصمیمی که خود می‌تواند تنوع و حجم تولید را در بازار کاهش دهد.

پیوند بحران انرژی و امنیت غذایی

یکی از نکات کلیدی در تحلیل وضعیت فعلی، درک پیوند عمیق میان بازار انرژی و امنیت غذایی است. تولید کودهای شیمیایی، به ‌ویژه اوره به ‌شدت وابسته به گاز طبیعی است. بنابراین، هرگونه اختلال در عرضه انرژی یا افزایش قیمت آن، به ‌سرعت به بازار نهاده‌های کشاورزی منتقل می‌شود. 

در بحران اخیر، افزایش حدود ۴۹ درصدی قیمت اوره و ۴۶ درصدی قیمت گازوئیل کشاورزی، نمونه‌ای روشن از این وابستگی است. این ارقام نشان می‌دهد که کشاورزی، حتی در پیشرفته‌ترین اقتصادهای جهان، همچنان به ‌شدت در برابر شوک‌های انرژی آسیب‌پذیر است. از این منظر، آنچه در مزارع آمریکا رخ می‌دهد، فقط یک مساله داخلی نیست، بلکه بخشی از یک بحران گسترده‌تر در نظام غذایی جهانی است.

شوک قیمتی در راه بازارهای جهانی

با توجه به کاهش مصرف نهاده‌ها و احتمال افت تولید، بسیاری از تحلیلگران هشدار می‌دهند که بازارهای جهانی مواد غذایی در ماه‌های آینده با یک شوک قیمتی مواجه خواهند شد. این شوک، برخلاف افزایش‌های قبلی که عمدتا ناشی از اختلال در زنجیره تامین بود، این‌بار از سمت تولید و عرضه نشات می‌گیرد.

این در حالی است که ایالات متحده به‌ عنوان یکی از بزرگ‌ترین صادرکنندگان محصولات کشاورزی، نقش مهمی در تامین غذای جهان دارد و هرگونه کاهش در تولید این کشور، می‌تواند به افزایش قیمت‌ها در بازارهای جهانی منجر شود؛ به ‌ویژه در شرایطی که بسیاری از کشورها همچنان با پیامدهای تغییرات اقلیمی، کمبود آب و بی‌ثباتی اقتصادی دست‌وپنجه نرم می‌کنند.

در چنین فضایی، کشورهای واردکننده مواد غذایی بیش از پیش در معرض ریسک قرار خواهند گرفت. افزایش قیمت‌ها می‌تواند به تشدید تورم غذایی، کاهش قدرت خرید خانوارها و حتی بروز ناآرامی‌های اجتماعی در برخی مناطق منجر شود.

در مجموع، آنچه امروز در مزارع آمریکا در حال وقوع است، یک «شوک خاموش» است؛ بحرانی که هنوز به ‌طور کامل در قیمت‌های خُرده‌فروشی منعکس نشده اما نشانه‌های آن به ‌وضوح در حال شکل‌گیری است. کاهش مصرف کود، افزایش هزینه‌ها و افت توان مالی کشاورزان، همگی عواملی هستند که می‌توانند در ماه‌های آینده به یک بحران غذایی تمام‌عیار مخصوصا در آمریکا تبدیل شوند.