سود کلان روسیه از جهش قیمت کود در پی جنگ علیه ایران

به گزارش خبرنگار اقتصاد معاصر؛ افزایش شدید قیمت کودهای شیمیایی در پی جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران، به سود قابل توجهی برای روسیه در بازار جهانی این محصول منجر شده است؛ وضعیتی که هم‌زمان فشار برخی کشورهای اروپایی برای کاهش محدودیت‌های اعمال‌شده بر صادرات کود روسیه را افزایش داده است.

به گزارش منابع بین‌المللی، با توقف یا کاهش تولید برخی تامین‌کنندگان بزرگ خاورمیانه و اختلال در صادرات از مسیر تنگه هرمز، قیمت کود در بازارهای جهانی جهش قابل توجهی داشته است. در این شرایط روسیه به عنوان یکی از بزرگ‌ترین تولیدکنندگان کالاهای اساسی، از جمله کود شیمیایی، از افزایش قیمت‌ها سود می‌برد.

آندری سیزوف، مدیر شرکت مشاوره کشاورزی SovEcon، در این باره گفته است: «روسیه یکی از اصلی‌ترین بهره‌برداران این وضعیت است. این مساله فقط به نفت و گاز محدود نمی‌شود؛ در بازار کود نیز صدق می‌کند. با بالا رفتن قیمت محصولات در زنجیره کشاورزی، قیمت کود هم افزایش می‌یابد و روسیه ذخایر بزرگی در اختیار دارد.»

روسیه در بازار جهانی کود جایگاه بسیار قدرتمندی دارد؛ به‌طوری‌که حدود ۲۳ درصد صادرات آمونیاک، ۱۴ درصد صادرات اوره و به همراه بلاروس حدود ۴۰ درصد صادرات پتاس جهان را در اختیار دارد. در عین حال، صادرات این کشور از انسداد احتمالی تنگه هرمز تاثیر چندانی نمی‌پذیرد.

بر اساس داده‌های بازار، قیمت اوره در خاورمیانه که به عنوان شاخص جهانی این محصول شناخته می‌شود، از آغاز جنگ حدود ۴۴ درصد افزایش یافته و به بیش از ۶۷۰ دلار در هر تن رسیده است.

هم‌زمان با افزایش قیمت کالاهای اساسی، درآمد نفتی روسیه نیز رشد داشته و گزارش‌ها حاکی از آن است که مسکو روزانه تا ۱۵۰ میلیون دلار درآمد اضافی از محل فروش نفت به دست می‌آورد.

در همین حال، کرملین این تحولات در بازارهای جهانی کالا را فرصتی برای کاهش فشار ناشی از چهار سال تحریم‌های غرب بر صادرات خود پس از جنگ اوکراین می‌داند.

روسیه اخیرا صادرات نیترات آمونیوم را به طور موقت متوقف کرده تا نیاز تولیدکنندگان داخلی را در اولویت قرار دهد؛ اقدامی که نشان‌دهنده توانایی این کشور در تاثیرگذاری بر بازارهای جهانی است.

در اروپا نیز پیامدهای این وضعیت در حال آشکار شدن است. واردات پتاس بلاروس همچنان ممنوع است و برای کودهای نیتروژنه روسیه و بلاروس تعرفه و عوارض اعمال می‌شود. با این حال، برخی کشورها خواستار بازنگری در این محدودیت‌ها شده‌اند.

دولت مجارستان که پیش‌تر نیز از مخالفان تحریم‌های اتحادیه اروپا علیه روسیه بوده، از بروکسل خواسته است محدودیت‌های واردات کود روسیه کاهش یابد. وزیر کشاورزی این کشور هشدار داده است که محدودیت دسترسی به کود ارزان‌تر می‌تواند به کاهش تولید محصولات کشاورزی و افزایش قیمت مواد غذایی، به‌ویژه در کشورهایی که به واردات فسفر و پتاس وابسته هستند، منجر شود.

در همین حال، ایالات متحده اعلام کرده است برخی تحریم‌ها علیه تولیدکنندگان بلاروسی از جمله شرکت دولتی «بلاروس‌کالی» را کاهش خواهد داد؛ اقدامی که ممکن است به افزایش صادرات این کشور کمک کند.

با وجود این، تحلیلگران می‌گویند بعید است اتحادیه اروپا در کوتاه‌مدت محدودیت‌های خود را به طور قابل توجهی کاهش دهد. همچنین کارشناسان معتقدند حتی در صورت افزایش تولید، روسیه قادر نخواهد بود به طور کامل کاهش عرضه از سوی تولیدکنندگان خاورمیانه را جبران کند.

برآوردها نشان می‌دهد روسیه در سال ۲۰۲۶ حدود ۹.۵ میلیون تن اوره صادر خواهد کرد که معادل ۱۵ تا ۱۶ درصد تجارت جهانی این محصول است؛ در حالی که تولیدکنندگان منطقه خلیج فارس نزدیک به یک‌سوم عرضه جهانی را در اختیار دارند.

با این حال، برخی کارشناسان معتقدند در میان‌مدت تحولات بازار جهانی کشاورزی می‌تواند به نفع روسیه تمام شود؛ زیرا کشورهایی که به واردات کود وابسته هستند ممکن است با کاهش تولید و افزایش قیمت مواد غذایی روبه‌رو شوند. در چنین شرایطی، نقش روسیه به عنوان یکی از تامین‌کنندگان اصلی کود در جهان پررنگ‌تر خواهد شد.