تهدید ایمنی با تاخیر در هوشمندسازی معادن؛ ایمیدرو تعلل می‌کند

به گزارش خبرنگار اقتصاد معاصر؛ آغاز حادثه معدن معدنجوی طبس، ساعت ۲۱ روز شنبه ۳۱ شهریورماه بود. طبق اطلاعات منتشر شده، در زمان وقوع انفجار ۶۹ کارگر در بلوک C و B این معدن مشغول کار بودند. در پی این حادثه، ۵۲ نفر از کارگران، جان خود را از دست دادند و ۹ نفر از ۱۶ نفر کارگرانی که مصدوم شده بودند، تحت درمان هستند.

بنا بر اطلاعات به دست آمده، این معدن دارای تجهیزات ایمنی لازم از جمله سنسور تشخیص گاز نبوده و در روز حادثه، آخرین پایش پخش گاز در ساعت ۱۲ ظهر همان روز توسط مهندس ناظر شیفت دوم معدن صورت گرفته است. البته اظهار نظر‌های متفاوتی در این بین، از سوی مسؤولان مختلف ارائه شده است.

در همین راستا زهرا سعیدی، سخنگوی کمیسیون صنایع و معادن مجلس شورای اسلامی با تایید عدم ایمنی لازم معدن طبس گفت: «ابعاد مختلف این حادثه ناگوار مورد بررسی قرار گرفته و مشخص شد، متاسفانه اصول ایمنی HSE (به‌معنای ایمنی بهداشت و محیط زیست و صنعت که شامل یک سیستم مدیریتی با هدف شناسایی و کنترل ریسک‌های بهداشت جسمانی، بهداشت روانی و ایمنی است) و اصول ارگونومی (Ergonomics) و همچنین دیگر استاندارد‌ها مانند وجود آژیر خطر در این معدن، رعایت نشده است.»

با این اوصاف مقرر شده است تا گزارشات مسؤولان مرتبط، تجمیع و کمیته‌ای برای بررسی دقیق‌تر حادثه شامل تمامی دستگاه‌های مرتبط تشکیل شود. در نهایت نیز مسببان اصلی این حادثه به دستگاه قضا معرفی خواهند شد.

در همین راستا سعید صمدی، دبیر انجمن زغال سنگ ایران بیان کرد: «باوجود تعهدات ایمیدرو در جهت تامین تجهیزات ایمنی معادن و احداث پایگاه‌های امداد و نجات، در چند سال اخیر اقداماتی انجام نشده و تمام اقدامات صورت گرفته و تامین تجهیزات مورد نیاز، توسط معدنکاران صورت گرفته است. در واقع ایمیدرو و دولت در این راه سنگ‌اندازی کرده‌اند و سنگی را از میان برنداشتند.»

اجرانشدن الزامات ایمنی در برخی معادن کشور

همچنین علی بابایی کارنامی، رئیس فراکسیون کارگری مجلس شورای اسلامی، انتقادات شدیدی به مسؤولان ذی‌ربط و وزارتخانه‌های صمت و تعاون، کار و رفاه اجتماعی وارد کرد و خواستار ریشه‌یابی این حادثه شد. 

به گفته وی، این حادثه نشان‌دهنده سوءمدیریت‌ها و ناکارآمدی‌ها در بخش خصوصی است و خواستار برخورد جدی با کسانی شد که در این زمینه ترک فعل کرده‌اند.

از طرفی، رئیس قوه قضاییه در واکنش به حادثه معدن طبس گفت: «مسؤولان ذی‌ربط باید موضوع را آسیب‌شناسی کنند تا از این‌گونه حوادث جلوگیری شود. ساده نیست جمعی انسان شریف و زحمتکش احیانا به خاطر برخی سهل‌انگاری‌ها، جانشان را از دست بدهند. همه مسؤول هستند.»

همچنین سمیه گلپور، رئیس کانون عالی انجمن‌های صنفی کارگران ایران با انتقاد از عدم توجه به مساله ایمن‌سازی در معادن حادثه‌خیر اظهار کرد: «این فاجعه دردناک حاصل اهمال در استانداردسازی و سالم‌سازی محیط کار از سوی مسؤولان مربوطه در وزارت صمت، کار و بهداشت قلمداد می‌شود.»

از سوی دیگر، شهباز حسن پور بیگلری، نماینده کرمان در مجلس اظهار کرد: «وضعیت معادن زغال‌سنگ کرمان صد برابر بدتر از معدن طبس است و حتی دو شب قبل حادثه، به وزرای کار و صنعت پیام دادم که به داد این معادن برسید.

در این راستا، سعید صمدی، دبیر انجمن زغال سنگ ایران نیز صحبت‌های این نماینده را تایید کرد.

به گفته محمدرضا بهرامن، رئیس خانه معدن ایران، وضعیت ایمنی و سلامت کارگران در معدن زغال‌سنگ کشور در بدترین حالت خود قرار گرفته است.

وی با تاکید بر نوسازی تجهیزات و ماشین‌آلات معادن زغال‌سنگ گفت: «فرسوده و قدیمی بودن تجهیزات و ماشین آلات معادن زغال‌سنگ از یک‌سو مشکلاتی را ایجاد کرده و از طرف دیگر، تجهیزات ایمنی معادن زغال نظیر دستگاه‌های هشداردهنده گاز‌های خطرناک، سیستم‌های ضدجرقه، تهویه مطلوب و امکانات مربوط به نگهداری از سقف و دیواره‌های معادن به شدت ناکارا هستند.»

از طرفی، سعید عسکرزاده، دبیرکل انجمن سنگ آهن ایران معتقد است، شاید اگر دولت نقش خود را پررنگ‌تر و بهتر انجام می‌داد، همچین اتفاقی رخ نمی‌داد.

همچنین وی از اجرانشدن الزامات ایمنی در برخی معادن کشور انتقاد کرد.

مجلس و وزارت صمت در انظارت بر جرای قوانین ایمنی معادن عملکرد ضعیفی داشته‌اند

به عقیده کارشناسان و اهل فن، مجلس شورای اسلامی و وزارت صمت در نظارت بر اجرای قوانین مربوط به ایمنی معادن، عملکرد ضعیفی داشته‌اند. عدم نظارت کافی بر اجرای قوانین ایمنی و ضعف در اعمال مقررات، باعث شده تا شرایط کاری در معادن کشور بهبود نیابد و مشکلات ایمنی همچنان پا برجا بماند. این بی‌توجهی‌ها منجر به وقوع حوادث جدی در معادن و خسارات جانی و مالی شده که نیازمند تجدید نظر اساسی در سیاست‌گذاری‌ها است.

کارشناسان معتقدند ایمیدرو با توجه به اتفاقات پیش آمده، در زمینه هوشمندسازی ماشین‌آلات معدنی کم‌توجه بوده و این بی‌توجهی، به‌ویژه در دوران تحولات فناوری و افزایش نیاز به بهره‌وری، موجب کاهش کارآیی و افزایش ریسک حوادث کار در معادن شده است. نبود تجهیزات هوشمند و نظارت خودکار موجب شده است ایمنی کارگران به خطر بیفتد و عملکرد معادن کاهش یابد.

با وجود اینکه در برنامه هفتم توسعه بر هوشمندسازی تجهیزات و ماشین‌آلات معدنی تاکید شده است اما بررسی‌ها نشان می‌دهد ایمیدرو تاکنون اقدام قابل‌ توجهی در این زمینه انجام نداده است. این عدم توجه به اجرای عملی هوشمندسازی در معادن، موجب کاهش بهره‌وری و افزایش خطرات جانی در محیط‌های کاری معادن شده است.

هوشمندسازی می‌تواند نظارت دقیق‌تری بر عملکرد ماشین‌آلات و ایمنی کارگران فراهم کند اما همچنان در حد طرح‌های برنامه‌ریزی، باقی مانده و به مرحله اجرا نرسیده‌ است، . این موضوع نشان‌دهنده شکاف بین سیاست‌های توسعه‌ای و عملکرد نهاد‌های مسؤولی مانند ایمیدرو است.