درد دل‌هایی از جنس بودجه‌ریزی؛ به همتا و آزمون استخدامی هم بودجه می‌‌‌دهیم

فتح‌الله توسلی، عضو کمیسیون تلفیق بودجه مجلس شورای اسلامی در گفت‌و‌گو با خبرنگار اقتصاد معاصر پس از اتمام لایحه بودجه ۱۴۰۵ توسط مجلس، در همان صحن به گفت‌وگویی صمیمانه با اقتصاد معاصر پرداخت و درد دل‌های خود را درباره بودجه مطرح کرد.

توسلی می‌گوید: به این نتیجه رسیده‌ام که اساسا روند بودجه‌ریزی در کشور دچار اشکال است؛ چه در سازمان برنامه و بودجه و چه در مجلس هنگام تصویب قوانین. دلیل اصلی این ایراد، نبود سامانه‌ها و آمار دقیق و مستند درباره موضوعات داخل در بودجه است. وقتی قرار است درباره یک ردیف بودجه‌ای تصمیم بگیریم، حتی مشخص نیست کدام ردیف پشتوانه قانون دائمی دارد و کدام ندارد. بعضا گفته می‌شود ردیف‌ها مستند به قانون دائمی هستند، اما در همان قانون هیچ اشاره‌ای به این موارد نشده است.

وی ادامه می‌دهد: مثلا برای سامانه همتا ۵۰۰ میلیارد تومان بودجه در نظر گرفته می‌شود؛ در حالی که مشخص نیست این هزینه دقیقا بابت چه خدماتی پرداخت می‌شود. آیا ارسال پیامک ثبت گوشی در کشور باید هر سال چنین هزینه‌ای داشته باشد؟ یا برای تملک دارایی‌ها و مولدسازی، منابع دریافت می‌کنند، مثلا سال گذشته ۷۰ میلیارد تومان مولدسازی داشتیم، اما چند صد میلیارد تومان بودجه تخصیص دادیم و همچنان برای اجرا بودجه‌های جدید مطالبه می‌شود، بدون آن که گزارش شفافی از عملکرد ارائه شود.

توسلی معتقد است دستگاه‌ها باید بر اساس عملکرد خود بودجه بگیرند و نظام نظارتی و حسابرسی شفاف وجود داشته باشد. این منابع، منابع عمومی و متعلق به مردم است. معتقدم بودجه سال ۱۴۰۵ به‌خوبی بسته نشده است؛ البته همکاران زحمت کشیدند، اما اولویت‌ها آن‌گونه که باید دیده نشده است. اختلاف‌نظر‌های ما نیز بر سر همین اولویت‌ها بود؛ برای مثال، کمک به موسسه گام، چرا باید فقط به یک موسسه کمک شود و سایر موسسات مشابه سهمی نداشته باشند؟ همچنین ردیف‌هایی مانند مدیریت پایدار زاگرس با ارقام بسیار بالا در بودجه آمده، بدون آن که مشخص باشد دقیقا چه اقدام عملی انجام شده یا قرار است انجام شود. انتظار داریم دستگاه‌هایی که سال‌ها بودجه دریافت کرده‌اند، گزارش دهند این منابع صرف چه پروژه‌هایی شده است.

عضو کمیسیون تلفیق بودجه گفت: در مواردی مانند شورای اطلاع‌رسانی دولت، ۲۰۰ میلیارد تومان بودجه تخصیص پیدا کرده است. خروجی این هزینه‌ها چیست؟ یا در ردیفی تحت عنوان «کمک به اجرای برش استانی نقشه مهندسی فرهنگی کشور» رقم قابل توجه ۷۰۰ میلیارد تومان اختصاص یافته، در حالی که این موضوع سال‌ها قبل مصوبه داشته و عمدتا ماهیت پژوهشی دارد و مشخص نیست چرا باید هر سال مبالغ سنگین جدیدی برای آن تخصیص یابد یا مثلا برای هزینه‌های پیش‌بینی‌نشده ۱۰۰ میلیارد تومان.

توسلی گفت: این را دقت کنید، «افزایش سرمایه صندوق حمایت از تحقیق و توسعه صنایع پیشرفته»؛ این صندوق برای اسقاط خودرو‌های فرسوده و جایگزینی با خودرو‌های جدید است. ۱۰ همت در حساب دارد و ۴۷۰ همت نیز بودجه برای آن در نظر گرفته شده است و ۲ هزار میلیاردتومان برای آن مالیات در نظر گرفته‌اند. در عین حال خودرو هم از رده خارج نمی‌شود. پس چرا به این صندوق کمک شده است؟ یا برای تامین هزینه‌های ضروری و اجتناب‌ناپذیر ۱۸۲۰ میلیارد تومان و هزاران نمونه دیگر؛ مثلا برگزاری آزمون‌های استخدامی دستگاه‌های اجرایی. مگر برای برگزاری آزمون از داوطلب هزینه دریافت نمی‌کنید؟ پس بودجه برای چیست؟

این عضو کمیسیون تلفیق می‌گوید: احساس می‌کنم برخی موارد باید در این جدول باشد، اما جای خالی‌ست یا بودجه کمتری برای آنها در نظر گرفته شده است. مثلا یه صنعت فرش با ۲.۵ میلیون ذی‌نفع که در تنگنای معیشتی هستند، چرا توجه بودجه‌ای نمی‌شود؟

به گفته توسلی این شیوه بودجه‌ریزی، بیشتر شبیه یک مراسم تشریفاتی است تا یک فرآیند دقیق برنامه‌ریزی مالی. برخی دستگاه‌ها مانند معاونت علمی ریاست جمهوری (۳۹ همت) ارقام سنگینی دریافت می‌کنند، اما مشخص نیست دقیقا چه خدمتی ارائه داده‌اند. در حالی که مراکز فنی، دانشگاه‌ها و پارک‌های علم و فناوری که نقش مستقیم در تولید دانش و مهارت دارند، به اندازه کافی مورد حمایت قرار نمی‌گیرند.