رکوردشکنی طلا در بحران اعتماد به دلار؛ آمریکا چطور بازتولید بی‌ثباتی جهانی کرد؟

به گزارش خبرنگار اقتصاد معاصر؛ قیمت جهانی طلا طی معاملات اخیر بازارهای بین‌المللی با جهشی کم‌سابقه، برای نخستین بار در مرز ۵۳۰۰ دلار قرار گرفت سطحی که تا همین چند سال پیش حتی برای خوش‌‌بین‌ترین تحلیلگران نیز دور از دسترس به نظر می‌رسید. این رکوردشکنی در شرایطی رقم خورد که هم‌زمان مجموعه‌ای از تحولات اقتصادی، سیاسی و نظامی، فضای بازارهای جهانی را به‌ شدت ملتهب کرده و موج تازه‌ای از هجوم سرمایه‌ها به سمت دارایی‌های امن را رقم زده است.

طلا که طی هفته‌های گذشته ابتدا کانال ۵ هزار دلار و سپس ۵۱۰۰ دلار را پشت سر گذاشته بود، از یکی دو روز گذشته با شتاب بیشتری وارد فاز صعودی شد و با تداوم تقاضای سرمایه‌ گذاران، سقف تاریخی تازه‌ای را ثبت کرد. هم‌زمان فلزات گران‌بهای دیگر از جمله نقره و پلاتین نیز رشدهای قابل‌ توجهی را تجربه کردند؛ موضوعی که نشان می‌دهد نگرانی در بازارها تنها به یک دارایی محدود نمانده و به کل بخش فلزات امن سرایت کرده است.

بحران اعتماد به دلار؛ موتور اصلی جهش طلا

یکی از مهم‌ترین عوامل افزایش قیمت طلا در روزهای اخیر، تضعیف محسوس دلار آمریکا و آنچه تحلیلگران «بحران اعتماد به دلار» می‌نامند، است. دلار در معاملات اخیر به نزدیکی پایین‌ترین سطح خود در حدود چهار سال گذشته رسید و همین موضوع موجی از فروش آن در بازارهای جهانی ایجاد کرده است.

اظهارات دونالد ترامپ درباره سیاست‌های ارزی و همچنین فشارهای آشکار وی بر ساختار پولی آمریکا، به افزایش بی‌اعتمادی دامن زده است. ترامپ به‌ تازگی در واکنش به افت ارزش دلار، آن را «عالی» توصیف کرده در حالی که بازارها مسیر متفاوتی را طی می‌کنند. کاهش ارزش دلار به‌ طور سنتی طلا را برای سرمایه‌گذاران غیرآمریکایی جذاب‌تر می‌کند، زیرا این فلز گران‌بها به دلار قیمت‌گذاری می‌شود و با افت دلار، خرید آن ارزان‌تر تمام می‌شود. در روزهای اخیر، همین مکانیسم یکی از محرک‌های اصلی جهش قیمت طلا بوده است.

در کنار این موضوع، افت شدید شاخص اعتماد مصرف‌ کنندگان آمریکا به پایین‌ترین سطح در بیش از یازده سال گذشته نیز سیگنال روشنی از نگرانی عمومی نسبت به آینده اقتصاد ایالات متحده ارسال کرده است. نگرانی از کند شدن بازار کار، افزایش هزینه‌های زندگی و چشم‌انداز مبهم رشد اقتصادی، فضای روانی بازارها را به سمت دارایی‌های امن سوق داده است.

فشار ترامپ بر فدرال رزرو و سایه سیاست بر پول

عامل مهم دیگر، تشدید تنش میان دونالد ترامپ و بانک مرکزی آمریکا است، ترامپ بارها رئیس فدرال رزرو را هدف انتقاد قرار داده و خواستار کاهش سریع نرخ بهره شده است. وی حتی اعلام کرده به‌ زودی رئیس جدید بانک مرکزی را معرفی خواهد کرد و انتظار دارد با این تغییر، مسیر سیاست پولی آمریکا به سمت کاهش نرخ‌ها حرکت کند.

این موضع‌ گیری‌ها نگرانی جدی در میان سرمایه‌ گذاران ایجاد کرده است، استقلال فدرال رزرو تضعیف شده و سیاست پولی آمریکا بیش از پیش تحت فشارهای سیاسی قرار گرفته است. چنین فضایی معمولا به کاهش اعتماد به دلار و اوراق خزانه آمریکا منجر می‌شود و در مقابل، طلا به‌ عنوان دارایی‌ که وابسته به سیاست هیچ دولت یا بانک مرکزی نیست، جذاب‌تر می‌شود.

هم‌زمان، بازارها انتظار دارند فدرال رزرو در نشست پیش‌رو نرخ بهره را ثابت نگه دارد. اگر تورم ادامه یابد و رشد اقتصادی ضعیف باشد، این وضعیت می‌تواند منجر به کاهش واقعی نرخ‌های بهره و تقویت بیشتر طلا شود.

ناوهای آمریکایی در منطقه؛ بازگشت ریسک ژئوپلیتیک به بازارها

در بعد ژئوپلیتیک، گزارش‌های منابع آمریکایی به نقل از رویترز از ورود یک ناو هواپیمابر همراه با ناوهای پشتیبان به خاورمیانه خبر می‌دهند. این تحرک نظامی توان عملیاتی واشنگتن در منطقه را افزایش داده و احتمال درگیری مستقیم با ایران را در ذهن بازارها پررنگ‌تر کرده است.

تحلیلگران غربی اعلام کرده‌اند که این اقدام می‌تواند نشانه‌ای از آمادگی آمریکا برای سناریوهای نظامی باشد. هم‌زمان اظهارات ترامپ درباره احتمال اقدام علیه ایران و اعزام ناوگان جدید، سطح نااطمینانی در بازارهای جهانی را بالا برده است. تجربه تاریخی نشان می‌دهد هر زمان ریسک جنگ و بی‌ثباتی ژئوپلیتیک افزایش می‌یابد، تقاضا برای طلا به‌ عنوان پناهگاه امن رشد می‌کند. جهش اخیر قیمت طلا نیز تا حد زیادی بازتاب همین نگرانی‌هاست.

جنگ تعرفه‌ای و شکاف در غرب؛ بازتولید بی‌ثباتی جهانی

در کنار تنش‌های نظامی، فضای اقتصاد جهانی نیز تحت فشار سیاست‌های تجاری دولت ترامپ قرار گرفته است. ادامه تهدیدها درباره اعمال تعرفه‌های سنگین علیه کشورهای مختلف، به‌ ویژه چین، چشم‌انداز تجارت جهانی را تیره کرده و ترس از رکود اقتصادی را افزایش داده و همین امر خود به یکی از دلایل رشد تقاضای طلا انجامیده است.