آزادی خرید کالابرگی در برخی فروشگاه‌ها؛ کارشناسان هشدار می‌دهند

به گزارش اقتصادمعاصر؛ برخی کارشناسان اجرای این اقدام راضروری می‌دانستندامامعتقد بودند ممکن است کاهش قدرت خریدمردم رابرای کالاهای اساسی به دنبال داشته باشد. همزمان با حذف ارز ترجیحی،دولت تصمیم گرفت برای همه ایرانیان ماهانه یک میلیون تومان اعتبار برای خرید کالاهای اساسی درنظر بگیرد؛ اعتباری که افراد می‌توانند با استفاده از آن کالاهای مورد نظر دولت را که ۱۱ قلم کالا بود‌، خریداری کنند. با پیش رفتن این طرح برخی فروشگاه‌ها محدودیت کالایی را برای خرید کالابرگی کنار گذاشتند و اعلام کردند افراد هر کالایی را که می‌خواهند، می‌توانند خرید کنند. این موضوع دست سرپرستان خانوار را برای خرید بازتر کرد اما این اقدام چند ایراد دارد که در ادامه گزارش به آن پرداخته‌ایم. 
اکنون برخی فروشگاه‌ها اعلام کرده‌اند محدودیت کالایی برای خرید کالابرگی وجود ندارد. این اقدام هرچند مطلوب است اما باید توجه داشت بر بستر قانون نیست و احتمال دارد چندماه بعد اعلام شود خرید با کالابرگ تنها برای چند محصول قابل ارائه است. از سوی دیگر وقتی خریدار یک کالای خارج از کالابرگی را با کالابرگ خرید می‌کند فروشنده مجبور است یکی از کالاهای کالابرگ را در سیستم خود ثبت کند. به‌عنوان مثال خریدار یک شوینده خریداری می‌کند و فروشنده باید یک کالای کالابرگی مانند مرغ را ثبت کند. این موضوع تقاضای کالا را به صورت مصنوعی و غیرواقعی بالا می‌‌برد و برنامه تنظیم بازار را برهم می‌زند؛ به این صورت که ممکن است تقاضای کالایی مانند مرغ براساس سیستم کالابرگ در روز ۱۰ واحد اعلام شود در حالی‌که خرید واقعی ۲ واحد بیشتر نبوده است. کارشناسان معتقدند اگر محدودیت خرید کالا برای کالابرگ برداشته شود، خانوارها می‌توانند هزینه خود را مدیریت کنند. از سوی دیگر تقاضای کالاها به صورت واقعی مشخص خواهد شد و تنظیم‌ بازار تسهیل می‌شود. در واقع اغلب مردم خواستار این هستند که در روش اول محدودیت کالایی برداشته شود و اگر کسی تمایل به استفاده محدود کالایی داشت روش دوم را انتخاب کند. 

روش‌های استفاده از اعتبار الکترونیک
وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی با هدف ارائه آزادی عمل به شهروندان، دو روش برای تهیه کالابرگ اعلام کرده است. در هر دو روش یک میلیون تومان به ازای هر فرد به صورت ماهانه اعتبار به حساب خانوار‌ها واریز می‌شود. در روش اول شهروندان می‌توانند با آزادی کامل و قدرت انتخاب از میان ۱۱ قلم کالا به میزان و مقدار دلخواه و از بین برندهای مختلف، اعتبار خود را مصرف کنند. در این روش، قیمت کالاها به صورت بازاری محاسبه می‌شود و ثابت نیست اما در روش دوم کالابرگ با هدف حفظ قدرت خرید مردم، ۹قلم کالا با قیمت مشخص و ثابت طی دوره سه ماهه ارائه می‌شود. در روش دوم دریافت کالابرگ، آزادی عمل در انتخاب کالا‌ها و مقدار وزن آنها وجود ندارد. با انتخاب روش دوم از سوی سرپرست خانوار، این روش برای همه اعضای دیگر این خانوار نیز منظور می‌شود. در روش دوم سرپرست خانوار می‌تواند کالا از یک فروشگاه یا چند فروشگاه و زمان متفاوت تهیه کند. در این روش ۹ قلم کالا با وزن تعیین شده و بهای مشخص یک میلیون و ۳۰۰ الی ۳۵۰ هزار تومان محاسبه شده و یک میلیون از حساب کالابرگ برداشت می‌شود و بقیه را خود متقاضی پرداخت می‌کند. ‎روش دوم شامل ۹قلم کالا با وزن مشخص به ازای هر نفر است. وزن کالاهای روش دوم کالابرگ به شرح زیر است: ‎مرغ ۱.۵کیلوگرم، روغن ۸۱۰ گرم، تخم‌مرغ یک کیلوگرم، برنج یک کیلوگرم، قند و شکر ۵۰۰ گرم، ماکارونی ۷۰۰ گرم، شیر کم‌چرب بسته نایلونی ۹۰۰گرم، پنیر یو اف ۴۰۰ گرمی، ماست کم‌چرب ۹۰۰ گرمی. در روش دوم دولت متعهد می‌شود که برای مدت سه ماه (تا پایان فروردین سال آینده) قیمت کالا‌ها در این بسته ۹گانه مشخص را ثابت نگه دارد و به مردم عرضه کند.

استقبال گسترده
استقبال گسترده از کالابرگ نشان می‌دهد دولت به‌منظور صیانت از سفره خانوار اقدامی اساسی انجام داده است. با حذف ارز ترجیحی، کالاهای اساسی افزایش قیمت داشت اما دولت با اجرای این طرح بزرگ ملی توانست قدرت خرید خانوارها را حفظ کند. نکته قابل‌توجه دیگر اینجاست که برخی کالاها مانند پوشک بچه افزایش قیمت زیادی داشته و سرپرستان خانوار اکنون به صورت قانونی نمی‌توانند از این محصولات استفاده کنند. برخی کارشناسان نیز پیشنهاد می‌دهند حداقل به سه دهک پایین درآمدی اعتبار کالابرگ بیشتری تعلق بگیرد یا در قالب طرح یسنا بتوانند از کالاهای بهداشتی یا خرید شیرخشک استفاده کنند. 

کالابرگ متعلق به چند کالای  محدود است
معاون رفاه وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی درگفت‌وگویی که باجام‌جم داشت به شروط دولت برای فروشگاه‌ها به‌منظور عرضه کالاهای کالابرگی اشاره و تصریح کرد: براساس مقررات دولت، کالابرگ اعتباری شامل ۱۱ قلم کالا با هر ویژندی می‌شود و فروشنده نباید خارج از این اقلام کالایی را در قالب کالابرگ به خانوارها بفروشد. 
یعقوب اندایش افزود: اگر مردم با چنین موضوعی برخورد کردند و با این تخلف مواجه شدند باید در سامانه شمیم مراجعه و شکایت خود را ثبت کنند. اگر برای هر فروشگاه سه تخلف گزارش شود دستگاه پوز فروشگاه قطع می‌شود.
وی گفت: درصدد هستیم که در نوبت دوم که از ۱۵ بهمن آغاز می‌شود سامانه جامع تجارت برای کالاهای کالابرگی را فعال کنیم و فروشندگان موظف هستند کالای کالابرگی را در سامانه جامع تجارت ثبت کنند که ورودی و موجودی انبار فروشگاه‌ها مشخص شود. همچنین این سامانه جامع تجارت به سوئیچ کالابرگ متصل خواهد شد تا دریابیم که آیا ورودی کالا با خروجی آن همخوانی دارد و آیا کالایی که به فروشگاه وارد شده توسط خانوارها خریداری شده یا خیر. در آنجا با درصدی خطا می‌توان فروشگاه‌های متخلف را شناسایی کرد و دستگاه پوز آنها برای همیشه از کالابرگ قطع خواهد شد.  معاون رفاه وزارت تعاون، کا‌ر و رفاه اجتماعی با تاکید بر این‌که یکی از اهداف اصلی ما رصد و پایش زنجیره کالاهای اساسی، خصوصا ۱۱ قلم کالاست، توضیح داد: با ترکیبی از سامانه‌های موجود و الگوریتم‌ها و قواعدی که درنظر خواهیم گرفت، می‌توانیم کل زنجیره را رصد کنیم و اگر در طول زنجیره احتکار صورت بگیرد یا قیمت‌ها به‌صورت نا‌متعارف افزایش پیدا کرد، فروشگاه‌های متخلف را شناسایی کنیم. با این رصد به‌دنبال حفظ قدرت خرید در این اقلام هستیم.  
اندایش افزود:طبیعتا بازارکالاهای کالابرگی با دادن کالابرگ الکترونیکی رونق گرفته و اغلب تولیدکنندگان و فروشگاه‌هایی که شرایط ما را بپذیرند، می‌توانند در این شبکه وارد شوند.یکی از شرایط ما قیمت اقلام کالابرگی پایین‌تر از قیمت مصوب سازمان حمایت است. همین‌طور فروشندگانی که سود پایین‌تری از این کالاها بگیرند، می‌توانند فروشنده این کالاها باشند./جام جم