سال پرنوسان کامودیتی‌ها؛ صعود خیره‌کننده فلزات گران‌بها و عقب‌نشینی نفت

به گزارش اقتصاد معاصر؛ به نقل از بازار سرمایه ایران، در طول یک سال گذشته بازار کامودیتی‌ها شاهد حرکت‌های قیمتی قابل توجه و در مواردی غیرمنتظره بوده است. این تحولات را باید در بستر تغییرات اقتصاد کلان، فشارهای تورمی، سیاست‌های پولی و مالی، و هم‌چنین تحولات عرضه و تقاضا در بخش‌های انرژی، فلزات گران‌بها و فلزات صنعتی تحلیل کرد. نوسانات در این بازارها نه تنها بازتاب‌دهنده شرایط بنیادی هر کالاست، بلکه نشان‌دهنده جابه‌جایی انتظارات سرمایه‌گذاران در مواجهه با عدم قطعیت‌های جهانی است.

طلا، به‌عنوان یکی از مهم‌ترین دارایی‌های امن در بازارهای جهانی، در این دوره عملکرد بسیار برجسته‌ای داشته است. قیمت طلا با رشد چشمگیر نسبت به سال گذشته، به سطحی بیش از ۴,۳۰۰ دلار برای هر اونس رسیده است. این افزایش شدید قیمت منعکس‌کننده افزایش تقاضای سرمایه‌گذاری در دارایی‌های امن بوده؛ روندی که در پاسخ به تشدید نگرانی‌ها نسبت به چشم‌انداز اقتصادی جهان و افزایش تقاضا برای پوشش ریسک در برابر تورم شکل گرفته است. سرمایه‌گذاران در مواجهه با نرخ‌های بهره واقعی پایین‌تر و چشم‌انداز نامشخص رشد اقتصادی، به طلا به‌عنوان پناهگاهی امن روی آورده‌اند. افزون بر این، گسترش سیاست‌های محرک پولی و مالی در اقتصادهای بزرگ نیز به تقویت جذابیت طلا کمک کرده است، زیرا تضعیف ارزش پول‌های فیات، قیمت دارایی‌های اسمی مانند طلا را به سمت سطوح بالاتر کشانده است. نتیجه این اتفاقات بازده بیش از ۶۴ درصد برای طلا بوده، بازدهی‌ که بسیاری از سرمایه‌گذاران و تحلیلگران را به بازنگری در استراتژی‌های تخصیص دارایی واداشته است.

نقره اما حتی فراتر از طلا عمل کرده است و بازده بی‌نظیری، معادل حدود ۱۴۵ درصد، در طول سال گذشته به ثبت رسانده است. این جهش قیمت نقره نمی‌تواند تنها با نقش آن به‌عنوان یک فلز گران‌بها توضیح داده شود؛ بلکه بخش مهمی از رشد قیمت نقره ناشی از افزایش تقاضای صنعتی بوده است. نقره کاربردهای گسترده‌ای در صنایع الکترونیک، انرژی‌های تجدیدپذیر، به‌ویژه در تولید پنل‌های خورشیدی، و همچنین در خودروهای الکتریکی دارد. رشد سریع در این بخش‌ها، به‌ویژه در سالی که فشار بیش‌تری بر توسعه زیرساخت‌های انرژی پاک وجود داشته، باعث شده تقاضای صنعتی نقره به‌طور چشمگیری افزایش یابد. هم‌زمان با این روند، تقاضای سرمایه‌گذاری نیز تقویت شده است و باعث شده نقره یکی از بهترین بازده‌ها را در میان دارایی‌های کالایی ارائه دهد. سطح قیمت فعلی در حدود ۷۲ دلار برای هر اونس نشان‌دهنده تقاضای همزمان در بازارهای صنعتی و سرمایه‌گذاری است.

در بخش انرژی، نفت برنت شرایط متفاوتی را تجربه کرده است. قیمت نفت برنت نسبت به سال گذشته بیش از ۲۰ درصد کاهش یافته و به حدود ۶۰.۷۵ دلار در هر بشکه رسیده است. کاهش قیمت نفت را می‌توان محصول ترکیبی از عوامل متعددی دانست؛ از جمله کاهش نسبی تقاضای جهانی در برخی دوره‌ها به‌ویژه در اقتصادهای پیشرفته، افزایش عرضه تولیدکنندگان بزرگ و هم‌چنین تأثیر افزایش بهره‌وری انرژی و جایگزینی منابع پاک‌تر. در بحبوحه تلاش‌ها برای کاهش وابستگی به سوخت‌های فسیلی و توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر، تقاضا برای نفت در برخی بخش‌ها کمتر از انتظارات اولیه باقی مانده است، که این امر فشار کاهشی بر قیمت‌ها وارد کرده است. این کاهش قیمت به‌ویژه برای صادرکنندگان نفت و شرکت‌های بزرگ انرژی چالشی جدی به حساب می‌آید، زیرا کاهش درآمدهای نفتی می‌تواند بر سرمایه‌گذاری در پروژه‌های جدید و سودآوری بلندمدت تأثیرگذار باشد.

گاز طبیعی در این دوره با رشد ملایم و مثبت حدود ۷.۸۷ درصد همراه بوده است و قیمت گاز در حدود ۳.۶۱ دلار برای هر MMBtu ایستاده است. عملکرد گاز طبیعی نسبت به نفت برنت نسبتا پایدارتر بوده و کم‌تر تحت فشارهای نزولی قرار گرفته است. این پایداری تا حد زیادی به ساختار مصرف گاز طبیعی در بخش تولید برق و نیز مصرف خانگی و صنعتی بستگی دارد، که اغلب از الگوهای فصلی پیروی می‌کند. استفاده رو به افزایش از گاز طبیعی به عنوان سوختی با آلایندگی کم‌تر نسبت به ذغال‌سنگ در تولید انرژی نیز از عوامل حمایت‌کننده بوده است. با این حال، بازار گاز طبیعی هم‌چنان تحت تأثیر تغییرات ذخایر، شرایط آب و هوایی و سیاست‌های انرژی داخلی کشورها باقی مانده و به همین دلیل رشد آن با آهستگی و ثبات بیشتری نسبت به دیگر انرژی‌ها رخ داده است.

مس، به‌عنوان یکی از فلزات پایه و شاخص سلامت بخش‌های صنعتی و ساخت‌وساز، رشد قابل توجهی را تجربه کرده است. بازده حدود ۳۹.۹۳ درصد و رسیدن قیمت مس به حدود ۵.۶۴ دلار برای هر پوند نشان می‌دهد تقاضای جهانی برای این فلز هم‌چنان قوی است. رشد شهرنشینی، توسعه زیرساخت‌ها، و افزایش سرمایه‌گذاری در پروژه‌های مرتبط با انرژی‌های تجدیدپذیر، از جمله علل اصلی افزایش تقاضا برای مس بوده‌اند. مس نقش کلیدی در انتقال انرژی و شبکه‌های برق، ساختمان‌ها، ارتباطات و حمل‌ونقل ایفا می‌کند، و بنابراین افزایش فعالیت‌های اقتصادی در این بخش‌ها به تقویت قیمت آن کمک کرده است. علاوه بر این، چشم‌انداز رشد در بازارهای در حال توسعه نیز تقاضای مس را در سطوح بالاتری نگه داشته است، اگرچه نگرانی‌هایی درباره کندی رشد اقتصادی در برخی مناطق نیز باعث نوسانات مقطعی قیمت شده است.

در نهایت، فولاد چین که به‌عنوان نماد بزرگ‌ترین بازار فولاد در جهان محسوب می‌شود، برخلاف بسیاری از فلزات صنعتی دیگر نتوانسته رشد مثبت را تجربه کند و با افت حدود ۵.۷ درصد مواجه شده است. قیمت کنونی فولاد در چین در حدود ۳,۰۹۶ یوآن برای هر تن قرار دارد، که نسبت به سال گذشته کاهش نشان می‌دهد. این عملکرد ضعیف‌تر را می‌توان به عوامل متعددی نسبت داد؛ از جمله کاهش فعالیت در بخش ساخت‌وساز داخلی، مازاد تولید در برخی دوره‌ها، و سیاست‌های تنظیم بازار که شرایط رقابتی را برای تولیدکنندگان سخت‌تر کرده است. به‌علاوه، تلاش‌های دولت چین برای کنترل آلودگی و کاهش ظرفیت‌های مازاد در صنایع پرآلودگی نیز فشارهایی بر بخش فولاد وارد کرده که در نهایت باعث شده رشد قیمت آن محدود باقی بماند.

در مجموع، سال ۲۰۲۵ میلادی برای بازار کامودیتی‌ها دوره‌ای با تفاوت‌های عمیق در عملکرد میان کالاهای مختلف بوده است. فلزات گران‌بها و به‌ویژه نقره و طلا به‌طور قابل توجهی افزایش قیمت داشتند و توجه سرمایه‌گذاران را به خود جلب کردند. در مقابل، بازار انرژی، به‌ویژه نفت برنت، با کاهش قیمت مواجه شدند و در بخش فلزات صنعتی نیز رشد با شدت متفاوتی رخ داد، به‌طوری که مس عملکرد قابل قبولی داشت و فولاد چین تحت تأثیر عوامل ساختاری ضعیف‌تر ظاهر شد. این چشم‌انداز متضاد نشان‌دهنده نقش عوامل بنیادی، ساختاری و روانی در تعیین مسیر قیمت‌ها در بازارهای کالایی است و می‌تواند مبنای مفیدی برای تحلیل آینده این بازارها فراهم آورد.