عدم پیش بینی‌ در واردات نهاده‌، عامل گرانی گوشت و مرغ است

به گزارش اقتصاد معاصر؛ علیرضا پیمان پاک، قائم مقام وزیر سابق جهاد کشاورزی در نشستی که در اندیشکده حکمرانی عصر پویا درباره تنظیم بازار برگزار شد گفت: یکی از مهم‌ترین محورهای فعالیت هر دولت، چه در آغاز کار و چه در ادامه آن، بحث مسئله معیشت و سفره مردم و حفظ امنیت غذایی کشور است. همواره وزارت جهاد کشاورزی محوریت و متولی این بخش بوده است، در عین حال که بخش‌ها و دستگاه‌های مختلف دیگری نیز عملاً نقش مؤثری دارند. مثلاً در حوزه امنیت غذایی، بانک مرکزی نیز نقش مهمی دارد. چون مسئله تأمین ارز عمده اقلام اساسی ( که میانگین بین 17 تا 18 میلیارد دلار طی سال‌های مختلف واردات مواد غذایی داشته‌ایم) اهمیت زیادی دارد.

وی افزود: متاسفانه اکنون وضعیت تنظیم بازار کشور دچار اشکالات اساسی شده است. گزارشاتی وجود دارد که مثلاً قیمت جو روی پانزده تا شانزده هزار تومان است، در حالی که قیمت مصوب بازارگاهی آن حدود یازده هزار و سیصد تومان است. ذرت امروز دارد در برخی موارد با قیمت‌های چهارده، پانزده، شانزده هزار تومان خریداری می‌شود. کنجاله دو سه هزار تومان بالاتر از نرخ مصوب است. بنا بر اعلام مرغداران و تشکل های دام و طیور در چند ماه گذشته کنجاله این که قیمت رسمی آن حدود بیست و یک هزار تومان بود بعضا سی هزار تومان نیز خرید و فروش میشد. همه این‌ها تبدیل به فشار بر مرغدار و دامداری می‌شود که این نهاده ها را سال گذشته زیر قیمت مصوب و به صورت اعتباری میخرید. این مساله منجر به همین قیمت مرغ عجیب و غریبی می‌شود که اکنون شاهد آن هستیم و متأسفانه تخم‌مرغی که امسال به دلیل برخی از سوءمدیریت‌ها، احتمال مواجه با بحران در چند ماه آینده را خواهیم داشت. یا گوشتی که شما مشاهده می‌کنید.

پیمان پاک در ادامه نشست اندیشکده حکمرانی عصرپویا گفت: بالاخره یکی از نقدهای آقای رئیس‌جمهور این بود که قیمت گوشت بالا است. ما با یک تورم جدی در این چند ماه در حوزه گوشت مواجه بوده‌ایم. اکنون قیمت گوشت گوساله بالای هشتصد هزار تومان است، گوشتی که در زمان آغاز کار دولت چهاردهم، روی میانگین چهارصد و پنجاه هزار تومان بوده، یک تورم هشتاد تا نود درصدی دارد. یا گوشت گوسفندی، مثلاً گوشت رانی که آقای رئیس‌جمهور در انتخابات و مناظرات نسبت به رسیدن آن به هشتصد هزار تومان هشدار می‌دادند، اکنون روی یک میلیون و صد هزار تومان، یک میلیون و دویست هزار تومان است.

همه این مسائل ناشی از نبود و یا قیمت بالای نهاده ها خصوصا ذرت و جو است. اگر شما نهاده را مدیریت کنید، اگر وزارت جهاد درست رفتار کند و بازار آرام باشد، طبیعی است که تولید واقعاً یک تولید مستمر و به اندازه خواهد بود و عرضه بر تقاضا پیشی گرفته و قیمت‌ها نیز بر سر سفره مردم کنترل خواهد شد.

وی در ادامه سخنانش با انتقاد از قیمت برنج در بازار نیز گفت: همیشه آمارهای نادرست و غلطی در مورد تولیدی که باید حمایت شود، ارائه می‌شود، فشارها نیز سنگین پشت سر وزارت جهاد می آید که ثبت سفارش را ببندید، برنج وارد نکنید! ما تولید داخلی به اندازه نیاز داریم. این در حالی است همیشه یک کسری حدود یک میلیون تنی در کشور وجود دارد. این کسری، یکی به دلیل میزان اختلاف تولید و مصرف است. کسری دیگری نیز وجود دارد که براساس آن قشر ضعیف جامعه نمی‌توانند برنج ایرانی مصرف کنند. آن‌ها ناگزیر باید به سراغ مثلا برنج هندی درجه دو و ارزان‌قیمت بروند. 

این مقام سابق مسئول در نشست اندیشکده حکمرانی عصرپویا بیان کرد: سال 1403و هم نیمه دوم سال 1402 کمترین میزان برنج وارد شد، اما با این حال، قیمت کنترل شد، چون ثبت سفارش‌ها مدیریت شد و محدودیت ایجاد نشد. اما دوستان در دوره جدید، با فشاری که برخی از مسئولان محلی استان‌های تولید کننده برنج وارد کردند و با آمارهای غلطی که در برخی بخشهای مرتبط با تولید ارائه شد، در یک برهه‌ای، ثبت سفارش را محدود کردند. همین محدودیت‌ها، تنش و چالش ایجاد کرد و قیمت برنج افزایش جدی چند صد درصدی داشت. در حال حاضر و با واردات سنگینی هم که انجام شد و ممنوعیت فصلی واردات برنج نیز لغو شد، تنها حدود 30  درصد قیمت‌ها کاهش داشته است.
پیمان پاک بیان کرد: ما برخلاف برخی از نهاده‌ها، امسال، هم ثبت سفارش بیشتری روی جو داشتیم، هم میزان وارداتمان بیشتر بوده است. دلیل آن چه بوده است؟ پاسخ یک جمله است: عدم محاسبه درست در کاهش تولید و تناسب آن با مصرف مورد نیاز کشور. بخشی از این کمبود ناشی از خشکسالی بوده اما برخی بدلیل عدم بینش و اشراف به مسائل پیش رو در حوزه کشاورزی است. برای مثال وقتی شما چهار و نیم تا پنج میلیون تن کاهش در تولید گندم دارید و مجبور هستید پنج میلیون تن گندم وارد کنید، آن هم گندمی که در دنیا با کاه و کلش عرضه نمی‌شود، استاندارد دارد، گندم را پوست‌گیری و سبوس‌گیری شده به شما عرضه می‌کنند. پس شما معادل پنج میلیون تن گندم، کمبود تولید سبوس و کاه و کلش دارید که در حوزه خوراک دام مصرف می‌شود. وقتی این حذف میشود جایگزین آن چیست؟ جو! یعنی شما دوباره حداقل یک میلیون تن جوی دیگر نیز کمبود دارید. آیا کسی به این موضوع فکر کرده است؟ خیر. بنابراین، شما مشاهده می‌کنید، وقتی برنامه‌ریزی نداریم و درست پیش‌بینی و تحلیل نمی‌کنیم که برای مثال امسال واردات جو کشور باید مثلاً 100 درصد افزایش پیدا کند و باید هم دنبال تامین و هم دنبال ارز آن برویم، مشکلات زیادی درست می‌شود. این مشکلات همه ناشی از عدم آینده پژوهی، برنامه ریزی و دقت سیاست گذاران است./ تسنیم