آتش‌سوزی‌های سریالی در انبار‌های گمرک تهران

به گزارش خبرنگار اقتصاد معاصر؛ اخیرا دو مورد آتش‌سوزی در انبار‌های گمرک غرب تهران و سازمان اموال تملیکی توجه رسانه‌ها و عموم مردم را به خود جلب کرده است. این حوادث نه تنها خسارات مادی قابل توجهی به دنبال داشته‌اند، بلکه ابهامات و نگرانی‌هایی را درباره علل وقوع آنها و ارتباط احتمالی با فساد و سرقت کالا‌های موجود در انبار‌های گمرک ایجاد کرده‌اند. 

جزئیات حوادث آتش‌سوزی در انبار‌های گمرک و سازمان اموال تملیکی 

یکی از این موارد، آتش‌سوزی در انبار گمرک تهران در اواخر شهریورماه سال جاری یعنی همین سه روز قبل بود. یک آتش‌سوزی وسیع در یکی از انبار‌های گمرک غرب تهران رخ داد و موجب تخریب بخش بزرگی از انبار و از بین رفتن کالا‌های بسیاری شد. دلایل اولیه ارائه شده توسط مقامات، نقص فنی در تجهیزات برقی بود اما برخی از کارشناسان و رسانه‌ها به ارتباط این آتش‌سوزی با فساد در ساختار انبار‌های نگهداری کالای مرتبط گمرک اشاره کرده‌اند.

پیگیری از مدیران انبار‌های عمومی و گمرک نشان می‌دهد، هرچند در انباری که دچار حریق شده کالای تجاری نگهداری نمی‌شد اما این انبار، محل نگهداری کالا‌های مکشوفه قاچاق بوده است.

در همین راستا یکی از مدیران انبارهای عمومی به خبرنگاران اعلام کرد: «کالای قاچاق مذکور مربوط به حقوقی گمرک تهران بوده و ارتباطی به گمرک غرب نداشته است. فقط انبار آن در محوطه گمرک غرب بوده و با استناد به بند (ک) ماده یک قانون امور گمرکی، مسؤولیت با انبار‌های عمومی خواهد بود.»

در تازه‌ترین تحول بعد از بالا گرفتن ابهامات، نهاد‌های نظارتی برای بررسی ابعاد دقیق‌تر این آتش‌سوزی، در محل انبار‌های عمومی مستقر شدند تا ابعاد مختلف این اتفاق را بررسی کنند.

مورد دوم، آتش‌سوزی در سازمان اموال تملیکی تهران است که سه سال قبل در یکی از انبار‌های سازمان اموال تملیکی رخ داد. این حادثه نیز با خسارات سنگینی همراه بود و تعداد زیادی از کالا‌هایی که در انتظار تعیین‌تکلیف در سازمان اموال تملیکی بودند در آتش سوختند. گزارش‌های مقدماتی احتمال عمدی بودن این آتش‌سوزی را می‌داد تا فساد و سرقت‌های احتمالی در این انبار لاپوشانی شود.

جلال ملکی، سخنگوی سازمان آتش‌نشانی مورخ ۱۵ تیرماه ۱۴۰۰ اعلام کرد: «کالا‌های موجود در چهار سوله انبار سازمان اموال تملیکی تهران، کاملا سوخته‌اند و ۱۲۰ آتش‌نشان بعد از چهار ساعت توانسته‌اند، این آتش‌سوزی گسترده در انبار بزرگ سازمان اموال تملیکی را مهار کنند.»

گفتنی است که علی‌رغم پیگیری‌های رسانه‌ای، هیچ گاه علت حادثه مشخص نشد. همچنین انکته مهم دیگر این است که آتش‌سوزی انبار‌های سازمان اموال تملیکی، خسارت ۴۰۰ میلیارد تومانی در پی داشت.

سوالات و ابهامات این دو حادثه آتش‌سوزی به صورت متوالی و با شرایط مشابه، سوالات مختلفی همچون «آیا این حوادث تصادفی بوده‌اند یا عمدی؟» را به وجود آورده است، چرا که برخی منابع، مشکوک به این هستند که آتش‌سوزی‌ها جهت تخریب شواهد فساد و سرقت کالا‌ها صورت گرفته‌اند. 

پیگیری ناتمام نماینده سابق مجلس درباره ابهامات آتش‌سوزی وسیع در انبار‌های سازمان اموال تملیکی 

چندی پس از این حادثه مصطفی میرسلیم، عضو کمیسیون اصل نود مجلس شورای اسلامی با طرح احتمال عمدی بودن آتش‌سوزی انبار‌های سازمان اموال تملیکی، گفته بود: «در این آتش‌سوزی، اموال هنگفتی از جمله انواع لوازم جانبی و لاستیک خودرو، انواع لوازم برقی از جمله رایانه دستی و گوشی همراه و چاپگر، مقادیر بسیار زیادی دارو، مکمل‌ها و تجهیزات درمانی و پزشکی، مقادیر زیادی از انواع خوراکی و نوشیدنی‌های مختلف و همچنین بسیاری از اموالی که به عنوان اجناس قاچاق و توقیفی در تملک سازمان بوده تا تعیین‌تکلیف شوند، دچار حریق شدند.» 

چه میزان خسارات مالی به وجود آمده است؟ 

همانطور که اشاره شد، میزان خسارت آتش‌سوزی انبار‌های سازمان اموال ملیکی حدود ۴۰۰ میلیارد تومان بوده است. پس از مدتی از حادثه مشکوک آتش‌سوزی در انبار‌های سازمان اموال تملیکی، معاون بهره‌برداری و فروش وقت سازمان اموال تملیکی اعلام کرد که در این آتش‌سوزی، کالا‌هایی شامل اقلام خوراکی، آرایشی و بهداشتی، مواد شیمایی و دارو به مقدار زیاد و مقداری پارچه، البسه، کیف و کفش از بین رفته است. بر اساس بررسی کارشناسان رسمی و حدود قیمت تعیین شده، خسارت این حادثه حدود ۳۲۷ میلیارد تومان برآورد شد.

بر اساس گزارش‌های مستقل نیز میلیون‌ها دلار کالا در این حوادث از بین رفته‌اند. 

چه اقداماتی برای جلوگیری از وقوع دوباره این حوادث انجام شده است؟ 

بررسی‌ها نشان می‌دهند تاکنون جزئیات دقیقی از اقدامات پیشگیرانه منتشر نشده است. 

واکاوی تاثیر حوادث آتش‌سوزی سریالی در انبار‌های مرتبط با گمرک 

واکاوی تاثیرات این حادثه نشان می‌دهد که افزایش بی‌اعتمادی عمومی نسبت به این حوادث موجب افزایش بی‌اعتمادی عمومی نسبت به نهاد‌های مسؤول گمرک و اموال تملیکی شده است. همچنین موجب کاهش کارآیی و افزایش بروکراسی ترس از تکرار این حوادث، ممکن است منجر به افزایش تدابیر امنیتی و در نتیجه افزایش بروکراسی در فرآیند‌های اداری شود.

همچنین ضرر‌های اقتصادی از بین رفتن کالا‌ها و تاخیر در ترخیص آنها، تاثیرات قابل توجهی بر تجارت و اقتصاد کشور داشته است.

گفتنی است که حوادث آتش‌سوزی در انبار‌های گمرک غرب تهران و سازمان اموال تملیکی، زنگ خطر امنیتی در این نهاد‌ها را به صدا درآورده است. لزوم تحقیقات جامع و شفاف برای روشن شدن علل دقیق این حوادث و همچنین اجرای سریع اقدامات اصلاحی برای جلوگیری از وقوع دوباره آنها، به شدت احساس می‌شود. اعتماد عمومی به این نهاد‌ها تنها از طریق مبارزه با فساد، افزایش شفافیت و بهبود زیرساخت‌های ایمنی قابل بازیابی است.

همچنان این انتظار وجود دارد تا ضمن مشص شدن علل و عوامل بروز این حادثه، اقدامات پیشگیرانه‌ای که برای جلوگیری از بروز رخداد‌های مشابه انجام‌شده یا خواهد شد، اعلام شود تا دیگر شاهد موارد این چنینی و آسیب گسترده به اموال مردم نباشیم.