تجویز غیرمنطقی، چالشی جدی در حوزه دارو

به گزارش اقتصاد معاصر؛ محمد رئیس‌زاده، رئیس سازمان نظام پزشکی کشور، امروز در نشست خبری برگزاری جشنواره آموزشی نظام پزشکی که هم‌زمان با بیست‌ودومین همایش انجمن علمی داروسازان ایران از 29 تا 31 مردادماه در مرکز همایش‌های دانشگاه علوم پزشکی ایران برگزار می‌شود، اظهار کرد: صنعت داروسازی ما طی سال‌های اخیر رشد حیرت‌انگیز و قابل تقدیری داشته است. اکنون نیز در زمینه درمان بیماری‌ها با چالش خاصی از نظر تأمین داروهای جدید مواجه نیستیم. ممکن است برخی داروهای خاص که کاربرد بسیار محدودی در جهان دارند، در ایران موجود نباشند؛ اما از نظر کیفیت داروهای تولید داخل مشکلی نداریم.

وی با بیان اینکه در راستای افزایش توانمندی جامعه پزشکی، برنامه‌های بازآموزی در رشته‌های مختلف برگزار می‌شود، افزود: هرساله جشنواره سراسری آموزشی نظام پزشکی با هدف توانمندسازی جامعه پزشکی کشور برگزار می‌شود تا دانش آن‌ها متناسب با علم روز دنیا به‌روز نگه داشته شود. این جشنواره با هدف افزایش همگرایی بین رشته‌های مختلف پزشکی برگزار می‌شود و امسال علاوه بر حوزه پزشکی، حوزه داروسازی نیز به این جشنواره افزوده شده است.

رئیس سازمان نظام پزشکی کشور در پاسخ به سوال خبرنگار تسنیم درباره اینکه آیا این همگرایی می‌تواند منجر به رفع چالش‌هایی چون تجویز غیرمنطقی دارو شود، گفت: یکی از چالش‌های جدی ما در حوزه دارو، تجویز غیرمنطقی آن‌هاست. جلوگیری از درمان‌های القایی و تکیه پزشکان به تولیدات داخلی، علاوه بر کاهش سردرگمی بیماران، به تولید داخلی نیز کمک می‌کند. متأسفانه برخی همکاران پزشک استفاده از برند خاصی را توصیه می‌کنند که این امر موجب مشکل برای بیماران می‌شود. یکی از محورهای این جشنواره نیز همین موضوع است؛ باید آموزش و اطلاع‌رسانی بر اساس مستندات علمی به جامعه پزشکی ارائه شود تا این تصور که تأثیر برخی برندها بیشتر است، اصلاح شود. البته قطعاً برخی داروهای برند خارجی کیفیت بسیار بالایی دارند؛ اما در بسیاری از داروهای رایج، می‌توان از نمونه‌های ایرانی استفاده کرد.

وی با اشاره به اینکه درس‌آموخته‌های جنگ 12 روزه و موضوع پدافند غیرعامل در حوزه درمان، از دیگر محورهای اصلی این جشنواره است، گفت: پدافند غیرعامل در حوزه بهداشت و درمان وضعیت مناسبی ندارد و چالش‌های این حوزه نیز در این رویداد مورد بحث قرار خواهد گرفت.

در ادامه این نشست خبری، فرشاد هاشمیان، رئیس انجمن علمی داروسازان ایران، در پاسخ به سوال تسنیم مبنی بر سردرگمی برخی بیماران در یافتن داروهای برند خارجی و راهکار تجویز و مصرف منطقی دارو، اظهار کرد: ظرفیت داروسازی کشور بسیار بالاست، اما برای بالفعل کردن این ظرفیت‌ها، نیاز به اعتبارات مالی زیادی داریم. ما در زمینه تولید دارو به نقطه مطلوبی رسیده‌ایم، اما طبیعتاً با نقطه ایده‌آل فاصله داریم.

وی افزود: در پیشرفته‌ترین کشورهای دنیا نیز درمان‌ها با محدودیت‌هایی مواجه‌اند که بخش بزرگی از آن‌ها ناشی از مسائل اقتصادی است. در نتیجه، حتی در این کشورها نیز درمان‌های ایده‌آل برای همه بیماران ممکن نیست. اما ما می‌توانیم برای کشورمان نقطه مطلوبی تعریف کنیم و در راستای دستیابی به آن تلاش کنیم.

رئیس انجمن علمی داروسازان ایران همچنین گفت: از سوی دیگر، مشکل نقدینگی بر حجم و کیفیت تولید دارو اثرگذار است؛ زیرا برای افزایش کیفیت دارو، باید در حوزه تحقیق و توسعه سرمایه‌گذاری بیشتری انجام شود. در بسیاری از کشورها راهنماهای بالینی و پروتکل‌هایی برای تجویز و مصرف دارو وجود دارد و پایبندی به آن‌ها امری جدی است. در کشور ما نیز تدوین این راهنماها از سال‌ها پیش آغاز شده، اما هنوز تا رسیدن به مرحله نهایی و ایده‌آل فاصله زیادی داریم. اجرای این پروتکل‌ها نیازمند اقدامات متعددی است و هنوز به جایگاه لازم نرسیده‌اند.

محمدرضا زرگرزاده، دبیر اجرایی همایش انجمن علمی داروسازان نیز در ادامه، در پاسخ به سوال خبرنگار تسنیم گفت: برای منطقی‌سازی تجویز و مصرف دارو، علاوه بر فرهنگ‌سازی، باید سازوکارهای نظارتی قهری نیز در اجرای پروتکل‌ها وجود داشته باشد. قوانین موجود در حوزه پزشکی و دارویی به‌روز نیستند و ما در نظام مارکتینگ و بازاریابی دارو با مشکلاتی مواجه هستیم. برخی از روش‌های بازاریابی که در کشور ما به کار می‌رود، در کشورهای اروپایی رد شده است. بسیاری از احساس کمبود برندها نیز ناشی از همین شیوه‌های بازاریابی است. به نظر من، علاوه بر وزارت بهداشت، سازمان نظام پزشکی نیز باید در این زمینه مسئولیت‌پذیر باشد و برای به‌روزرسانی قوانین، اقدام کند.

وحیده چالاکی، نایب‌رئیس انجمن علمی داروسازان ایران نیز گفت: باید به موضوع تجویز دارو، نگاهی فراتر از وضعیت فعلی داشت؛ چرا که بیماران پس از تجویز نیز نیاز به پیگیری و پایش دارند.

وی افزود: کمبود دارویی در همه کشورها وجود دارد، اما ما اکنون تحت فشار تحریم‌های دارویی هستیم. با این حال، همچنان صادرات دارویی داریم و با تکیه بر دانش داخلی، بیماران خود را درمان می‌کنیم. بنابراین، کمبود برندهای دارویی نباید به معنای کمبود دارو تلقی شود.

وی با بیان اینکه بزرگ‌ترین مشکل صنعت دارو، کاهش نقدینگی در داروخانه‌ها، شرکت‌های پخش و تأمین‌کنندگان داروست، گفت: این مشکلات باید با ارزیابی ریسک و تدوین استراتژی مؤثر بیمه‌ها برطرف شود. اما متأسفانه، تعهدناپذیری بیمه‌ها در پرداخت مطالبات مراکز درمانی، موجب اختلال در چرخه تأمین دارو شده است.

در بخش پایانی این نشست، محمد رئیس‌زاده در پاسخ به سوال دیگر خبرنگار تسنیم مبنی بر آخرین اخبار انتخابات نظام پزشکی تصریح کرد: هیئت مرکزی نظارت بر انتخابات مصوب کرده است که ثبت‌نام‌ها در سه روز از هفته آینده انجام شود. ما از هر تدبیری که به افزایش مشارکت در انتخابات منجر شود استقبال می‌کنیم، به شرطی که سلامت انتخابات و رعایت دقیق فرآیندها حفظ شود. هر اقدامی که به بهانه افزایش مشارکت، اصل قانونی بودن انتخابات را خدشه‌دار کند یا موجب ابطال آن شود، به زیان شرکت‌کنندگان و جامعه پزشکی خواهد بود. هیئت‌های اجرایی باید با دقت و بر اساس مرّ قانون عمل کنند. آنچه اکنون در حال انجام است، تمدید ثبت‌نام نیست؛ بلکه تجدید ثبت‌نام است؛ زیرا فرآیند ثبت‌نام قبلاً در 27 خردادماه پایان یافته بود. بنابراین، آنچه اکنون در حال شکل‌گیری است، تجدید ثبت‌نام انتخابات نظام پزشکی است.