تحقق شعار سرمایه‌گذاری در تولید با اتکا به صنعت معدن

به گزارش اقتصاد معاصر؛ ایران با داشتن ذخایر عظیم و متنوع معدنی، یکی از کشورهای غنی در جهان از نظر منابع زیرزمینی است. این ثروت خدادادی، پتانسیل بالایی برای تبدیل شدن به یکی از موتورهای محرکه اصلی اقتصاد کشور و جایگزینی برای درآمدهای نفتی را دارد. اما با این وجود، همواره توجه به بخش معدن در کشورمان با چالش‌هایی روبرو بوده است. 

با توجه به نامگذاری سال 1404 به نام سرمایه‌گذاری در تولید، در گفتگویی به سراغ مدیرعامل صندوق بیمه سرمایه‌گذاری فعالیت‌های معدنی که وظیفه پوشش و کاهش ریسک سرمایه‌گذاری در بخش اکتشاف، استخراج و فرآوری مواد معدنی در کشور را برعهده دارد رفتیم. 
علی خطیبی که عضو هیئت علمی دانشگاه بوده و سابقه فعالیت در زیست بوم اقتصاد دانش‌بنیان را دارد در بهمن ماه سال گذشته از سوی ایمیدرو، سازمان توسعه و نوسازی معادن و صنایع معدنی ایران، به عنوان مدیرعامل این صندوق برگزیده شد و در واقع اولین چهره دانشگاهی و هیئت علمی است که سکان این صندوق معدنی را برعهده گرفته است. او با اشاره به اینکه ایران به لحاظ ذخایر معدنی (شامل فلزی، غیرفلزی، سنگ ساختمانی و گوهر سنگ) در رتبه سوم آسیا پس از چین و هند قرار داشته و در منطقه خاورمیانه نیز رتبه اول را از آن خود کرده است، ادامه می‌دهد؛ در ذخایر معدنی استراتژیکی مثل سنگ آهن و مس نیز ایران رتبه تک رقمی در جهان دارد، اما با این حال این رتبه‌ها صرفا در حوزه اکتشاف و میزان ذخایر است و در حوزه فرآوری به دلیل ضعف در صنایع پایین دستی وضعیت جالبی نداریم. 

عقب ماندگی سهم بخش معدن در تولید ناخالص داخلی کشور

خطیبی در توضیح عقب ماندگی سهم بخش معدن در تولید ناخالص داخلی کشور می‌گوید: دلایل مختلفی برای این موضوع وجود دارد. یکی از مهم‌ترین آن‌ها، ریسک بالای سرمایه‌گذاری در بخش معدن است. اکتشافات هزینه‌بر و زمان‌بر هستند و تضمینی برای رسیدن به ذخیره اقتصادی وجود ندارد. همچنین، نوسانات قیمت جهانی مواد معدنی، مشکلات حقوقی و مجوزها، و عدم دسترسی آسان به منابع مالی، از دیگر چالش‌ها محسوب می‌شوند. علاوه بر این، در سال‌های اخیر، برخی از مقررات و قوانین، به جای تسهیل، مانع‌تراشی برای سرمایه‌گذاران این بخش بودند بوده‌اند. 
مدیرعامل صندوق سرمایه‌گذاری فعالیت‌های معدنی در معرفی این صندوق و خدمات آن، توضیح می‌دهد: صندوق بیمه سرمایه گذاری فعالیتهای معدنی در راستای اهداف اقتصادی کلان کشور و همچنین تقویت و حمایت از سرمایه گذاران خصوصی در بخش معدن در سال 1380 تاسیس شده و به منظور تحقق توسعه پایدار در بخش معدن و ایجاد تضمین و امنیت سرمایه گذاری در فعالیت های معدنی و هدایت و راهبری این سرمایه گذاری ها، زیر نظر سازمان توسعه و نوسازی معادن و صنایع معدنی ایران (ایمیدرو) فعالیت می کند. 
در واقع صندوق با هدف کاهش ریسک‌های سرمایه‌گذاری در بخش معدن و تشویق سرمایه‌گذاران داخلی و خارجی به حضور فعال‌تر در این حوزه تشکیل شده است. ما با ارائه انواع پوشش‌های بیمه‌ای، بخشی از ریسک‌های اکتشاف، بهره‌برداری و حتی فرآوری مواد معدنی را پوشش می‌دهیم. به عنوان مثال، در صورت عدم دستیابی به ذخیره اقتصادی پس از انجام اکتشافات، صندوق تمام یا بخشی از هزینه‌های سرمایه‌گذار را جبران می‌کند. این امر، اطمینان خاطر بیشتری برای سرمایه‌گذاران ایجاد کرده و آن‌ها را به ورود به این بخش ترغیب می‌کند. 
این عضو هیئت علمی دانشگاه، با تاکید براهمیت کاهش ریسک و تشویق سرمایه‌گذاری در معادن، تشریح کرد: برای ایجاد رغبت و انگیزه برای فعالان این حوزه در درجه اول، ایجاد ثبات و پیش‌بینی‌پذیری در قوانین و مقررات معدنی ضروری است. سرمایه‌گذار نیاز به چشم‌انداز روشن دارد تا با اطمینان خاطر سرمایه‌گذاری کند. دوم، تسهیل فرآیند صدور مجوزها و رفع موانع بروکراتیک اهمیت فراوانی دارد. زمان‌بر بودن فرآیندها، سرمایه‌گذاران را دلسرد می‌کند. سوم، تامین مالی آسان‌تر و با بهره کمتر برای پروژه‌های معدنی، به ویژه در مراحل اولیه که ریسک بالاتر است، حیاتی است. صندوق بیمه سرمایه‌گذاری معدن تلاش می‌کند با تضمین تسهیلات بانکی، بخشی از این مشکل را حل کند. همچنین، تجهیز و نوسازی ماشین‌آلات و صنایع فرآوری معدنی و آموزش نیروی انسانی متخصص نیز از اقدامات مهمی است که باید مورد توجه قرار گیرد. 

باید دیدگاه بلندمدت و استراتژیک به بخش معدن داشته باشیم

علی خطیبی ضمن اشاره به لزوم توجه ویژه دولت و مجلس به صنعت معدن، می‌گوید: ما باید دیدگاه بلندمدت و استراتژیک به بخش معدن داشته باشیم. این بخش، پتانسیل ایجاد شغل و ارزش افزوده بالایی دارد و می‌تواند جایگزین مناسبی برای درآمدهای نفتی باشد. برای تحقق این مهم نیاز به حمایت‌های قانونی و مالی قاطع داریم.

تصویب قوانین مشوق سرمایه‌گذاری، اختصاص بودجه‌های لازم برای زیرساخت‌های معدنی، و ایجاد مشوق‌های مالیاتی برای فعالیت‌های معدنی، از جمله مواردی است که دولت و مجلس می‌توانند در آن نقش آفرین باشند. 
مدیرعامل صندوق بیمه سرمایه‌گذاری فعالیت‌های معدنی در بخش دیگری سخنان خود با اشاره به لزوم توجه به دانش‌بنیان‌ها و تسهیل ارتباط صنعت و دانشگاه در حوزه معدن، گفت: در حوزه افزایش بهره‌وری و ارزش افزوده در فعالیت‌های معدنی یکی از نقاط قوت ما با توجه به مزیت‌های علمی که در کشور داریم، می‌تواند حمایت‌ از شرکت‌های دانش‌بنیان و تحقیقات کاربردی دانشگاهی در این حوزه باشد. کارهای خوبی در گذشته صورت گرفته ولی این مقدار اصلا کافی نیست. ما عملا درگیر خام فروشی در حوزه معدن هستیم و مواد معدنی که خودمان استخراج میکنیم را پس از صادرات به کشورهای دیگر مجدد به صورت فراوری شده از آنها وارد می‌کنیم! 

خطیبی در پایان افزود؛ در همین رابطه داخلی‌سازی ماشین آلات معدنی و نیز ایجاد ارزش افزده از باطله‌های کارخانه‌های فرآوری مواد معدنی یکی از محورهای اصلی برنامه‌های آتی ما در صندوق است، از همین رو از تمام شرکت‌های دانش‌بنیان دارای ظرفیت و نیز پژوهشگران دانشگاهی برای کمک به این امر دعوت می‌کنم. این همکاری علمی می‌تواند در قالب حمایت از تحقیقات کاربردی در قالب پایان نامه، رساله و طرح‌های پژوهشی یا همکاری در بومی‌سازی فناوری باشد. علاقه‌مندان می‌توانند در همین رابطه به سایت صندوق مراجعه و یا با ما تماس بگیرند.