«کاتب» جایگزین «خودنویس» در بازار املاک می‌شود؟

به گزارش خبرنگار اقتصاد معاصر؛ سازمان ثبت اسناد در سال ۱۴۰۱ با هدف تحول دیجیتال و دستیابی به «سازمان ثبت هوشمند» پروژه‌های متعددی را به اجرا درآورد.

سکوی دیجیتال «کاتب»، یکی از مهم‌ترین پروژه‌های این سازمان است که به عنوان درگاهی یکپارچه برای ارائه خدمات ثبتی، طراحی شد و به کاربران امکان انجام امور ثبتی به صورت برخط و از راه دور را می‌دهد. وب‌سایت Kateb.ir، اپلیکیشن موبایل و کد‌های USSD، سه روش اصلی دسترسی به خدمات سامانه کاتب هستند که در این بین، وب‌سایت کاتب به عنوان جامع‌ترین روش دسترسی شناخته می‌شود. 

در همین رابطه اقتصاد معاصر در گفت‌وگویی با مشاوران املاک، به بررسی نحوه عملکرد سامانه کاتب، تاثیر آن بر کارایی مشاوران املاک و نحوه استفاده از امکانات این پلتفرم برای بهبود فرآیند‌های مشاوره و مدیریت املاک پرداخته است.

پیشرفت تدریجی کاتب 

یکی از مشاوران املاک محله منیریه با اشاره به زمان راه‌اندازی سامانه کاتب بیان کرد: حدود یک ماه و نیم از راه‌اندازی این سامانه می‌گذرد و به تدریج در حال پیشرفت و تکمیل دسترسی‌هاست. کلیت این پلتفرم، مشابه سامانه کد رهگیری سابق بوده که قبل از راه‌اندازی سامانه خودنویس رواج داشت. 

وی در ادامه افزود: با این حال اما به نظر می‌آید که کاتب کامل‌تر و با سرعت بالاتری نسبت به سامانه کد رهگیری و خودنویس عمل می‌کند.

یکی دیگر از مشاوران املاک این منطقه با اشاره به مزیت اصلی سامانه کاتب نسبت به سایر سامانه‌ها تصریح کرد: برتری کاتب نسبت به سامانه‌هایی همچون کد رهگیری، وجود اپلیکیشن تلفن همراه این پلتفرم است. همچنین این سامانه امکان استعلام اصالت سند، وکالت‌نامه‌ها و سایر استعلام‌های مورد نیاز در املاک را نیز فراهم می‌کند. 

وی همچنین ادامه داد: برخلاف سامانه خودنویس، دسترسی عمومی به دلیل عدم شناخت کافی افراد از اسناد، مدارک، اصالت سند و استعلامات مورد نیاز، در سامانه کاتب وجود ندارد و تنها مدیر دفتر و صاحب امتیاز جواز، قادر به استفاده از این سامانه هستند. با اینکه سامانه خودنویس به منظور ثبت قرارداد، آغاز به فعالیت کرد اما ترجیح املاک، استفاده از سامانه کاتب است که دریافت کد رهگیری و ثبت قرارداد، هر دو در این سامانه انجام می‌شوند. به همین سبب همکاران ما معتقدند که این سامانه، شرایط بهتری نسبت به خودنویس دارد. 

 
همچنین در گفت‌وگو با یکی از مشاوران املاک محله شهرری مطرح شد: از تاریخ ۱۴۰۳/۴/۳ به بعد، تمام اسناد فروش و اجاره باید در سامانه کاتب ثبت شوند اما اسناد قبل از این تاریخ به صورت سلیقه‌ای انجام می‌شود و در صورت درخواست کد رهگیری، در سامانه ثبت می‌شوند.

خلا نظارتی در کاتب

با توجه به گفته مشاوران املاک و استقبال این صنف از سامانه کاتب، سوالی که مطرح می‌شود مبنی‌بر اجرایی شدن قانون سقف اجاره‌بها در قراردادهای ثبتی اجاره در سامانه کاتب است. آیا خلا نظارتی در قراردادهای ثبتی اجاره در این سامانه وجود دارد؟ 

سقف اجاره‌بها، قانونی بود که برای کنترل و محدود کردن میزان افزایش اجاره‌بها در قرارداد‌های جدید وضع شده است. با این حال برخی از مشاوران املاک گزارش داده‌اند که این سقف در برخی موارد رعایت نمی‌شود. به عبارت دیگر، قرارداد‌های جدید ممکن است با مبلغی بالاتر از سقف تعیین شده، ثبت شوند.

یکی از روش‌های که به نظر می‌رسد برای دور زدن سقف اجاره‌بها استفاده می‌شود، ابطال قرارداد قبلی و ثبت قرارداد جدید با مبلغی بیشتر است. در این روش، موجر قرارداد قبلی را باطل کرده و قرارداد جدید را با مبلغی که ممکن است تا ۸۰ درصد بیشتر از سقف تعیین شده باشد، ثبت می‌کند.

سامانه کاتب، به عنوان ابزار جدید در ثبت قراردادها، قادر به نظارت بر رعایت سقف اجاره‌بها نیست. به این معنی که این سامانه نمی‌تواند به طور خودکار تشخیص دهد که مبلغ قرارداد جدید از سقف تعیین شده، تجاوز می‌کند یا خیر!

در همین راستا نیز مشاوران املاک به خبرنگار اقتصاد معاصر خبر دادند که یکی از روش‌ها برای دور زدن سقف اجاره‌بها استفاده می‌شود، ابطال قرارداد قبلی در سامانه خودنویس و کاتب و ثبت قرارداد جدید با مبلغی بیشتر است. در این روش، موجر قرارداد قبلی را باطل کرده و قرارداد جدیدی، با مبلغی که ممکن است تا ۸۰ درصد بیشتر از سقف تعیین شده باشد، ثبت می‌کند.

عدم نظارت کافی بر سامانه‌های حوزه مسکن، می‌تواند باعث شود تا قوانین مربوط به سقف اجاره‌بها به درستی اجرا نشود و موجران بتوانند از طرق مختلفی، سقف مجاز را دور بزنند.