پشت‌پرده سرمایه‌گذاری عربی در طرح رفح؛ ۱۰۰ میلیون دلار برای بزرگترین زندان انسانی

به گزارش خبرنگار اقتصاد معاصر گزارش‌های موثق از منابع آگاه در واشنگتن و منطقه نشان می‌دهد که در پی فشارهای فزاینده داخلی و خارجی برای بهبود وضعیت انسانی در غزه، طرحی پیچیده با مشارکت چند نهاد و بازیگر منطقه‌ای و بین‌المللی در حال شکل‌گیری است؛ طرحی که منتقدان، آن را پروژه «بزرگ‌ترین زندان انسانی تاریخ» می‌نامند.

شرکت آمریکایی، سه شرکت همکار و شبه‌نظامیان محلی

منابع مطلع از مکاتبات و جلسات مرتبط با نهاد موسوم به «موسسه و شرکت آمریکایی فعال در امدادرسانی غزه» اعلام کرده‌اند که این نهاد از سه شرکت زیرمجموعه یا همکار در عملیات توزیع کمک‌ها در نوار غزه بهره می‌برد. این شرکت‌ها در نزدیکی مراکز توزیع با نیروهای مسلح و شبه‌نظامیان محلی نیز در ارتباط هستند که این امر ابهامات و نگرانی‌هایی را درباره امنیت و ماهیت این همکاری‌ها به وجود آورده است.

سناریوی نتانیاهو؛ تمرکز بر رفح و دور زدن مکانیزم آمریکایی

بنا به این گزارش، نخست‌وزیر اسرائیل، بنیامین نتانیاهو با طراحی سناریویی جدید، تلاش دارد تمرکز امدادرسانی را به بخش جنوبی غزه و به‌ ویژه منطقه رفح محدود کند. طبق این طرح، تمامی جمعیت نوار غزه به شکل سازمان‌دهی‌ شده به اردوگاه‌هایی در این منطقه کوچ داده می‌شوند. منابع مصری هشدار داده‌اند که این الگو نه فقط تهدیدی مستقیم برای امنیت ملی مصر محسوب می‌شود، بلکه عملا به معنای تاسیس زندانی غول‌آسا در مرز مصر خواهد بود؛ زندانی با سه وعده غذایی روزانه که از سوی یک کشور عربی حوزه خلیج فارس تامین مالی می‌شود.

تأمین مالی عربی و اختلاف واشنگتن – تل‌آویو

گزارش‌ها حاکی از آن است که یک کشور ثروتمند عربی که نام آن به صورت رسمی اعلام نشده، تاکنون مبلغی بالغ بر ۱۰۰ میلیون دلار برای تسهیل این پروژه اختصاص داده است. هدف اعلامی از این کمک مالی، پشتیبانی از عملیات توزیع کمک‌ها توسط نهاد آمریکایی در غزه است؛ اما در عمل، این سرمایه به ایجاد زیرساخت‌های متمرکز در رفح کمک کرده است.

از سوی دیگر، منابع در پایتخت آمریکا تأیید کرده‌اند که تنش و اختلاف‌نظر شدیدی بین کاخ سفید و کابینه امنیتی اسرائیل به رهبری نتانیاهو وجود دارد. دولت آمریکا خواهان گسترش حوزه امدادرسانی و توزیع کمک‌ها به تمامی مناطق غزه است، در حالی که تل‌آویو با اعمال نفوذ مانع فعالیت مؤثر نهاد آمریکایی در بخش‌های مرکزی و شمالی غزه شده است.

بررسی مجدد حضور آمریکا در پروژه رفح

منابع آمریکایی اعلام کرده‌اند که در حال حاضر فرآیند بازنگری کامل در مشارکت نهاد آمریکایی در طرح امدادرسانی در حال انجام است. تجربه سه شکست متوالی در مراحل مختلف پروژه، همراه با دخالت‌های شدید اسرائیلی، واشنگتن را به فکر خروج یا اصلاح کلی مکانیزم مشارکت انداخته است.

تصمیم نهایی در این خصوص ممکن است ظرف ۴۸ ساعت آینده توسط تیم بحران کاخ سفید اتخاذ شود. به گفته منابع، همه گزینه‌ها روی میز است؛ از قطع کامل همکاری تا بازطراحی ساختار و ایجاد شروط جدید برای تداوم مشارکت.

اگرچه پروژه توزیع کمک‌های انسانی در ظاهر با هدف کاهش آلام مردم غزه طراحی شده، اما روند اجرایی آن با پرسش‌های جدی درباره اهداف امنیتی، ژئوپلیتیکی و حتی تجاری همراه شده است. کشورهای منطقه، از جمله مصر، با حساسیت خاصی تحولات رفح را دنبال می‌کنند و هم‌زمان اختلافات استراتژیک میان آمریکا و اسرائیل بر سر نوع مداخله در غزه، به یکی از پرتنش‌ترین محورهای گفت‌وگو در روابط دو متحد دیرینه تبدیل شده است.

در حالی که نهادهای انسانی و رسانه‌ها این تحولات را با دقت دنبال می‌کنند، آینده پروژه رفح –به‌ ویژه نقش شرکت‌های آمریکایی و سرمایه‌گذاری عربی در آن- می‌تواند تاثیرات تعیین‌کننده‌ای بر معادلات اقتصادی، امنیتی و انسانی منطقه داشته باشد.

مشابه این الگوهای متمرکز امدادرسانی در شرایط بحران، پیش‌تر نیز در مناطق جنگ‌زده‌ای مانند دارفور، موصل و هائیتی تجربه شده‌اند اما آنچه طرح رفح را متمایز می‌کند، ابعاد امنیتی – ژئوپلیتیکی آن و نیز دخالت مستقیم بازیگران فرامنطقه‌ای با اهداف متعارض است.