تعطیلی مرکز R&D در اسرائیل؛ تصمیمی در امتداد بی‌ثباتی راهبردی eBay

به گزارش خبرنکار اقتصاد معاصر به نقل از گلوبز؛ تصمیم شرکت آمریکایی eBay برای تعطیلی کامل مرکز تحقیق و توسعه خود در اسرائیل، نه‌ فقط نقطه پایان بر دو دهه حضور یکی از بزرگ‌ترین بازیگران صنعت تجارت الکترونیک در این کشور است، بلکه زنگ خطری جدی برای آینده اشتغال در حوزه فناوری، اعتماد به سرمایه‌گذاری خارجی و استقلال فناورانه به‌ شمار می‌رود. 

در حالی که eBay از رشد ارزش سهام و افزایش کاربران در یک سال گذشته سخن می‌گوید، اقدام به تعدیل نزدیک به ۲۰۰ نفر از نیروهای متخصص و حذف زیرساختی که زمانی یکی از قطب‌های نوآوری شرکت محسوب می‌شد، گویای چرخشی جدی در اولویت‌های راهبردی این شرکت است. چنین تصمیمی نشان می‌دهد که در نگاه شرکت‌های چندملیتی، سرمایه انسانی و دانش بومی حتی در حوزه‌های حیاتی مانند توسعه نرم‌افزار نیز به‌ راحتی قابل جایگزینی یا حذف تلقی می‌شود. 

تعطیلی این مرکز در بحبوحه جنگ و بی‌ثباتی سیاسی، زمانی انجام می‌شود که بسیاری از شرکت‌های فناوری برای حفظ ثبات خود به تداوم سرمایه‌گذاری و حفظ نیروی متخصص وابسته‌اند. eBay اما به‌ جای تقویت این پیوند، راه آسان‌تر را انتخاب کرده و تصمیمی اتخاذ کرده که پیامدهای اجتماعی و روانی عمیقی برای کارکنان و خانواده‌های آن‌ها در پی دارد. موج چهارم تعدیل در کمتر از دو سال، نشانه‌ای از نبود تعهد بلندمدت و برنامه‌ریزی پایدار از سوی شرکت است. 

از سوی دیگر، این اقدام پیامی نگران‌کننده به دیگر سرمایه‌گذاران خارجی مخابره می‌کند و آن این است که سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌های انسانی و فناوری ممکن است در اولین بحران یا در مواجهه با فشارهای اقتصادی کوتاه‌مدت، به راحتی کنار گذاشته شود. چنین روندی می‌تواند اعتماد عمومی به شرکت‌های چندملیتی را در کشورهایی مانند اسرائیل تضعیف کند، به‌ ویژه زمانی که رقابت با بازیگران بزرگی مانند آمازون و والمارت، بهانه‌ای برای کاهش حضور جهانی eBay قلمداد می‌شود. 

در بُعد اقتصادی، خروج eBay از اسرائیل صرفا یک حرکت سازمانی نیست، بلکه به‌ معنای کاهش منابع درآمدی برای صدها خانواده، افت سطح تخصصی در بازار کار فناوری و تضعیف جایگاه بین‌المللی اسرائیل به‌ عنوان یک مقصد نوآوری است. 

در نهایت، eBay ممکن است با این تصمیم، هزینه‌های عملیاتی خود را کاهش دهد اما به بهای از دست دادن سرمایه انسانی، اعتبار بلندمدت و وفاداری کارمندانی که سال‌ها در توسعه فناوری‌های این شرکت نقش داشته‌اند. تصمیمی که شاید در صورت حساب‌های مالی مثبت جلوه کند اما در واقع ریشه‌ای از سیاست‌گذاری‌های ناپایدار و بی‌توجه به مسؤولیت اجتماعی دارد.