بازار ازبکستان از مقاصد راهبردی صادرات ایران؛ دولت غفلت نکند

به گزارش خبرنگار اقتصاد معاصر؛ جمهوری ازبکستان با مساحت ۴۴۷۴۰۰ کیلومتر مربع یکی از کشورهای کلیدی در آسیای میانه است و از نظر وسعت، پنجاه وهفتمین کشور بزرگ جهان شناخته می‌شود. این کشور در سال ۱۹۹۱ پس از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی، استقلال کامل خود را به دست آورد و از آن زمان تاکنون مسیر اصلاحات اقتصادی و توسعه زیرساختی را در پیش گرفته است.

ازبکستان از شمال و غرب با قزاقستان، از جنوب با ترکمنستان و افغانستان و از شرق با قرقیزستان و تاجیکستان هم‌مرز است. این موقعیت جغرافیایی استراتژیک، آن را به یک مرکز تجاری مهم در آسیای مرکزی تبدیل کرده و فرصت‌های گسترده‌ای را برای تعاملات اقتصادی منطقه‌ای فراهم آورده‌ است. این کشور با جمعیتی ۳۵ میلیون نفری، یکی از بزرگ‌ترین بازارهای مصرفی آسیای مرکزی به شمار می‌رود و رشد اقتصادی پایدار آن طی سال‌های اخیر سبب افزایش تقاضا برای کالاها و خدمات گوناگون شده است. 

موج قدرتمند اصلاحات اقتصادی در ازبکستان که از سال ۲۰۱۷ آغاز گردیده به جذب سرمایه‌گذاری‌های خارجی، بهبود محیط کسب‌وکار و افزایش فرصت‌های تجاری در این کشور کمک شایانی کرده است. این تغییرات گسترده، به‌ ویژه در بخش‌های فنی و مهندسی می‌تواند زمینه‌ساز همکاری‌های گسترده‌تری بین ایران و ازبکستان باشد. بدین‌ جهت با توجه به این عوامل، بازار ازبکستان می‌تواند به عنوان یک گزینه مطلوب برای صادرات خدمات فنی و مهندسی ایران محسوب گردد. این همکاری ها نه فقط به نفع دو کشور خواهد بود، بلکه می‌تواند به توسعه پایدار و رشد اقتصادی در منطقه نیز کمک کند. 

در سال‌های اخیر برنامه‌های بلندپروازانه‌ای در این کشور برای توسعه زیرساخت‌ها و ساخت مسکن ارزان قیمت آغاز شده‌ است. ازبکستان با وجود تولید قابل‌ توجه مصالح ساختمانی ماننـد سیمان، شیشه و کاشی سرامیکی، هنوز در برخی حوزه‌ها مانند تخته‌های چوبی فشرده، کاغذ دیواری، محصولات بهداشتی-سرامیکی و برخی مواد عایق حرارتی به واردات نیاز دارد. این شرایط فرصت‌های مناسبی را برای ایران به عنوان یکی از تولیدکنندگان بزرگ مصالح ساختمانی در آسیا ایجاد می‌کند. ایران با دارا بودن ظرفیت‌های بالای تولید در حوزه‌هایی مانند سیمان، شیشه، کاشی سرامیکی و سنگ‌های ساختمانی، می‌تواند با ارائه محصولات با کیفیت و رقابتی، سهم خود را در بازار ازبکستان افزایش دهد. علاوه بر این، با توجه به معافیت‌های گمرکی اعمال شده توسط ازبکستان برای برخی مصالح ساختمانی تا سال ۲۰۲۵، صادرات محصولات ایرانی می‌تواند به‌ طور قابل توجهی سودآور باشد. همچنین ازبکستان به دنبال سرمایه‌گذاری در پروژه‌های مشارکتی (PPP) با شرکت‌های خارجی برای انتقال دانش و فناوری است که خود برای شرکت‌های ایرانی، یک فرصت بی‌نظیر در نظر گرفته‌ می‌شود. 

براساس بررسی‌های به عمل‌ آمده، مهم‌ترین بخش‎‌های فنی و مهندسی ازبکستان که برای فعالیت گسترده شرکت‌های ایرانی قابل بررسی است، به‌ شرح ذیل است: 

صادرات آجر نسوز: آجر نسوز به دلیل کاربرد گسترده در ساخت وسازهای مدرن و ویژگی‌هایی همچون مقاومت در برابر حرارت و استحکام بالا، یکی از محصولات استراتژیک صادراتی ایران محسوب می‌شود. وجود کیفیت رقابتی آجرهای تولیدی در ایران و به‌ تبع صادرات آن به کشورهای منطقه و حتی اروپا، ارزآوری قابل‌ توجهی برای کشور داشته‌ است. 

سنگ ساختمانی: ایران به‌ دلیل دارا بودن معادن غنی سنگ‌های ساختمانی مانند تراورتن، مرمر و گرانیت، در بازارهای جهانی به عنوان یکی از تامین‌کنندگان اصلی این حوزه شناخته می‌شود. این سنگ‌ها به دلیل تنوع در طرح و رنگ، در پروژه‌های ساختمانی لوکس و مدرن استفاده می‌شوند. ایجاد زنجیره‌های ارزش‌ افزوده از طریق فرآوری پیشرفته و بسته‌بندی استاندارد می‌تواند صادرات سنگ ایران را به آسیای میانه، از جمله کشور ازبکستان بهبود داده و جایگاه رقابتی آن را تا یک دهه آینده تثبیت کند. 

آهن‌آلات و فولاد: صنعت فولاد ایران از ظرفیت بالایی برای تولید محصولات باکیفیت برخوردار است. صادرات آهن‌آلات و محصولات فولادی علاوه‌بر ارزآوری، باعث رشد زنجیره تامین داخلی نیز می‌شود. همکاری با کشورهای همسایه و ارائه تخفیف‌های گمرکی می‌تواند حجم صادرات کالا را افزایش دهد و ایران را به قطب منطقه‌ای تولید فولاد تبدیل کند. 

کاشی و سرامیک: محصولات کاشی و سرامیک ایرانی با طراحی‌های خلاقانه، کیفیت بالا و قیمت رقابتی، جایگاه ویژه‌ای در بازارهای آسیایی و جهانی دارند. صادرات این محصولات به اروپا و آسیا می‌تواند فرصت‌های جدیدی برای تولیدکنندگان داخلی ایجاد کند. حمایت از صادرات صنایع کاشی و سرامیک با توجه به نیازها و سلایق مشتریان ازبکستانی، به‌ واسطه بهبود زیرساخت‌های تولید آن و بازاریابی بین‌المللی، می‌تواند درآمدهای ارزی ایران از صادرات به ازبکستان را تا ۲ برابر وضعیت فعلی ارتقا دهد. 

سیمان: ایران، یکی از صادرکنندگان برتر سیمان در جهان به حساب می‌آید. در سال ۱۴۰۰، ایران به تولید ۸۵ میلیون‌ تن سیمان دست یافت که از این مقدار، ۶۵ میلیون تن برای تامین نیازهای داخلی کشور مصرف شد و ۲۰ میلیون تن به بخش صادرات اختصاص یافت. این آمار نشان‌دهنده ظرفیت بالای ایران در تولید سیمان و توانایی آن برای حضور موثر در بازارهای آسیای‌ جهانی، از جمله آسیای‌ میانه است.