تردید اروپا به تداوم حمایت دلاری فدرال‌رزرو در بحران‌های مالی

به گزارش خبرنگار اقتصاد معاصر به نقل از رویترز؛ برخی مقامات ارشد بانکداری مرکزی و نهادهای نظارتی اروپایی نسبت به تداوم اتکای خود به فدرال‌رزرو ایالات متحده برای تامین نقدینگی دلاری در زمان بروز تنش‌های بازار، ابراز تردید کرده‌اند؛ مساله‌ای که به گفته شش منبع آگاه می‌تواند یکی از ارکان ثبات مالی جهانی را تحت‌الشعاع قرار دهد. 

این منابع به رویترز گفته‌اند که اگرچه احتمال عدول فدرال‌رزرو از تعهدات خود در قبال خطوط اعتباری بسیار پایین ارزیابی می‌شود و این نهاد نیز تاکنون هیچ‌گونه سیگنالی مبنی بر چنین رویکردی ارسال نکرده اما بی‌اعتمادی ناشی از برخی سیاست‌های دولت ترامپ، مقامات اروپایی را بر آن داشته تا به‌ صورت غیررسمی چنین سناریویی را بررسی کنند؛ موضوعی که برای نخستین‌بار توسط رویترز گزارش می‌شود. 

دولت ترامپ در برخی حوزه‌ها، از جمله اتخاذ مواضعی همسو با روسیه در خصوص بحران اوکراین، تضعیف تعهد آمریکا به امنیت اروپا و اعمال تعرفه بر کالاهای وارداتی از متحدان سنتی‌اش، انحراف قابل‌ توجهی از سیاست‌های دیرینه ایالات متحده داشته است. این اقدامات موجب نگرانی در میان برخی مقامات اروپایی درباره کاهش سطح همکاری‌های بین‌المللی از سوی واشنگتن شده است. 

در برخی محافل تخصصی اروپایی که به ارزیابی ریسک‌های سیستم مالی می‌پردازند، سناریوهایی مطرح شده که در آن دولت آمریکا ممکن است با اعمال فشار سیاسی بر فدرال‌رزرو، این نهاد را به تعلیق یا محدودسازی دسترسی به خطوط تامین مالی دلاری وادار کند. دو منبع اظهار داشتند که برخی مقامات حتی به دنبال ارزیابی گزینه‌های جایگزین برای فدرال‌رزرو بوده‌اند، هرچند به اجماع رسیده‌اند که هیچ جایگزین مناسبی برای آن وجود ندارد. 

این شش منبع که همگی از مقامات ارشد بانک مرکزی اروپا و نهادهای نظارتی اتحادیه اروپا با آگاهی مستقیم از موضوع هستند به شرط ناشناس ماندن، جزئیات این رایزنی‌های غیررسمی را با رویترز در میان گذاشته‌اند. 

بانک مرکزی اروپا و فدرال‌رزرو از اظهار نظر در این‌باره خودداری کرده‌اند و کاخ سفید نیز به درخواست رویترز برای ارائه توضیح پاسخی نداده است. 

فدرال‌رزرو به عنوان یک نهاد مستقل که به کنگره پاسخگوست، همواره خطوط تامین مالی دلاری را به عنوان یکی از ابزارهای اصلی برای مهار سرایت بحران‌های مالی و اقتصادی خارجی به ایالات متحده حفظ کرده و تاکنون هیچ نشانه‌ای از تمایل به عقب‌نشینی از این تعهدات بروز نداده است. 

پنج مقام ارشد دیگر از بانک‌های مرکزی منطقه یورو نیز تایید کرده‌اند که این گفت‌وگوهای غیررسمی که خارج از چارچوب نشست‌های سیاست‌گذاری انجام شده‌اند، ناشی از هیچ‌گونه نشانه‌ یا هشدار مستقیم از سوی فدرال‌رزرو یا رهبری بانک مرکزی اروپا نبوده‌اند. 

یکی از منابع با اطلاع مستقیم گفت که این موضوع در هفته‌های اخیر در چارچوب گروه‌های کاری تخصصی که به تحلیل موضوعات ساختاری می‌پردازند، با حضور مقامات ارشد بانکداری مرکزی و نظارتی مطرح شده است. منبع دیگری نیز افزود که احتمال دارد که این بحث به‌ زودی وارد سطح مذاکرات رسمی‌تر نیز شود. 

یکی دیگر از منابع گفت که این بحث‌ها در زمینه «کاهش احتمالی همکاری‌های بین‌المللی از سوی مقامات آمریکایی» مطرح شده است. 

با این حال، کریستین لاگارد، رئیس بانک مرکزی اروپا در جلسه استماع پارلمان اروپا درباره آثار سیاست‌های حمایت‌گرایانه آمریکا بر اقتصاد اروپا، تاکید کرد که روابط این نهاد با فدرال‌رزرو از زمان آغاز به کار دولت ترامپ تاکنون تغییری نداشته است. 

ارزیابی ریسک 

بانک مرکزی اروپا، به عنوان نهاد مسوول سیاست پولی در ۲۰ کشور عضو منطقه یورو، وظیفه افزایش تاب‌آوری سیستم مالی، شناسایی ریسک‌های بالقوه و نظارت بر بزرگ‌ترین بانک‌های منطقه که برخی از آن‌ها در سطح جهانی نیز جزو بانک‌های نظام‌مند هستند را بر عهده دارد. 

بررسی گزینه‌های جایگزین برای دسترسی به منابع دلاری، بخشی از ارزیابی جامع‌ آسیب‌پذیری‌های ساختاری سیستم مالی منطقه یورو است که به‌صورت مستمر توسط بانک مرکزی اروپا و سایر نهادهای نظارتی اتحادیه اروپا انجام می‌شود. 

دلار آمریکا همچنان ارز غالب در تجارت جهانی و جریان سرمایه‌گذاری بین‌المللی محسوب می‌شود و در زمان تنش‌های بازار، سرمایه‌گذاران، شرکت‌ها و موسسات مالی به سمت دلار، به عنوان دارایی امن هجوم می‌برند. 

در آخرین نمونه در سال ۲۰۲۳، فدرال‌رزرو ده‌ها میلیارد دلار در اختیار بانک مرکزی سوئیس قرار داد که این امر به بانک کردیت سوئیس امکان داد تا نیاز نقدی مشتریان خود را تامین کند. هرچند این بانک در نهایت نیازمند مداخله نجات مالی شد اما کارشناسان معتقدند که اقدام فدرال‌رزرو مانع از بروز یک فروپاشی گسترده در سیستم مالی شد. 

با وجود ابراز تردیدهایی در مکالمات غیررسمی مقامات اروپایی، پنج مقام بانک مرکزی منطقه یورو تاکید کرده‌اند که احتمال قطع دسترسی به خطوط اعتباری دلاری توسط فدرال‌رزرو بسیار ضعیف است. چنین اقدامی می‌تواند پیامدهای عمیقی برای بازارهای مالی جهانی، ثبات اقتصادی و ساختار بدهی‌ها داشته باشد و حتی بازتاب منفی آن به خود اقتصاد آمریکا نیز آسیب وارد کند و چه‌بسا سلطه جهانی دلار را تضعیف کرده و تقاضا برای اوراق خزانه‌داری ایالات متحده را کاهش دهد. 

اگرچه استقلال فدرال‌رزرو مورد تردید نیست اما چهار نفر از شش منبع مطلع اذعان داشته‌اند که برخی مقامات اروپایی نگران‌اند که دولت ترامپ در آینده فشارهای سیاسی خود بر این نهاد را افزایش دهد؛ سناریویی که ممکن است در نهایت به محدود شدن خطوط تامین مالی دلاری بینجامد. 

فدرال‌رزرو در این‌باره موضع‌گیری نکرده و کاخ سفید نیز پاسخی ارائه نداده است. یکی از منابع تاکید کرد که نگرانی اصلی مقامات اروپایی به بدهی‌های کوتاه‌مدت دلاری بانک‌های منطقه مربوط می‌شود؛ مساله‌ای که اهمیت استمرار دسترسی به خطوط اعتباری فدرال‌رزرو را دوچندان می‌کند. بر اساس مطالعه اخیر بانک مرکزی اروپا، حدود ۱۷ درصد از تامین مالی بانک‌های منطقه یورو به دلار آمریکا وابسته است.