چین آماده بهره‌برداری از اختلافات آمریکا و اروپا

به گزارش خبرنگار اقتصاد معاصر؛ در اقدامی جسورانه اما پرمخاطره، استراتژی جدید تعرفه‌ای دونالد ترامپ، رئیس‌ جمهور نه‌ فقط رقبای سنتی تجاری را هدف قرار داده، بلکه متحدان دیرینه‌ در اروپا را نیز تحت فشار قرار می‌دهد. ترامپ معتقد است که این رویکرد موجب ایجاد شرایط برابر برای صنایع آمریکایی خواهد شد اما کارشناسان هشدار می‌دهند که چنین حمایت‌گرایی تهاجمی می‌تواند به آغاز یک جنگ تجاری فراآتلانتیکی منجر شود. در این میان برنده غیرمنتظره و شاید اجتناب‌ناپذیر، چین خواهد بود که آماده است تا از این اختلالات در بازار جهانی بهره‌برداری کرده و مسیرهای تجاری را به نفع خود تغییر دهد. 

تاکتیک‌های تعرفه‌ای ترامپ؛ جبهه‌ای جدید در جنگ تجاری 

دونالد ترامپ از ابتدای دوره ریاست‌ جمهوری خود، اعمال تعرفه‌ها را به‌ عنوان ابزاری برای کاهش کسری تجاری ایالات متحده و حمایت از تولید داخلی به کار گرفته است. با این حال، تمرکز دولت وی اکنون از چین فراتر رفته و به مقابله با اروپا نیز کشیده شده است؛ حرکتی که دهه‌ها همکاری اقتصادی بین دو سوی آتلانتیک را به چالش می‌کشد. بر اساس گزارش‌های اخیر، دولت ترامپ قصد دارد تا تعرفه‌های «متقابل» بر کشورهای اروپایی که مالیات‌هایی بر صادرات آمریکا وضع می‌کنند، اعمال کند و استدلال می‌کند که شرکت‌های آمریکایی مدت‌هاست که در برابر تعرفه‌های خارجی بالاتر، متضرر شده‌اند. 

طبق این سیاست، هر کشور اروپایی که تعرفه‌هایی بر کالاهای آمریکایی اعمال کند، ممکن است با تعرفه‌های برابر یا حتی سنگین‌تر بر صادرات خود به ایالات متحده مواجه شود. لحن ترامپ که اغلب تند و یک‌جانبه‌گرایانه است، بازارها را نگران کرده و اظهارات اخیر وی نشان می‌دهد که در صورت عدم تغییر سیاست‌های تجاری اروپا، وی آماده است تا تنش‌ها را تشدید کند. این اقدام فقط به دنبال ایجاد توازن تجاری نیست، بلکه چالشی اساسی برای قوانین تثبیت‌شده تجارت جهانی محسوب می‌شود که از زمان جنگ جهانی دوم شالوده همکاری بین آمریکا و اروپا را شکل داده‌اند. 

تحلیلگران معتقدند که ترامپ با تعیین تعرفه بر کالاهای اروپایی، درصدد است تا شرایط تجارت را تغییر داده و درباره آن مجددا مذاکره کند و آن را به نفع تولیدکنندگان آمریکایی تغییر دهد اما این رویکرد تهاجمی، خطرات قابل‌ توجهی نیز دارد. جنگ‌های تجاری می‌توانند زنجیره‌های تامین را مختل کرده، اقدامات تلافی‌جویانه را تحریک کنند و در نهایت هزینه‌ها را برای مصرف‌کنندگان افزایش دهند. از آنجا که تعرفه‌ها به‌ نوعی مالیات محسوب می‌شوند، افزایش هزینه‌ها احتمالا به مصرف‌کنندگان منتقل شده و به‌ جای ایجاد اشتغال و تقویت صنعت داخلی، موجب افزایش تورم در آمریکا خواهند شد. 

اروپا در موضع دفاعی! 

رهبران اروپایی به تهدیدهای تعرفه‌ای جدید ایالات متحده واکنشی سریع و قاطع نشان داده‌اند. کمیسیون اروپا و برخی دولت‌های ملی، این اقدام یک‌جانبه را محکوم کرده و تاکید دارند که چنین اقداماتی دهه‌ها سیاست تجاری مشترک را تضعیف می‌کند. بسیاری در اروپا، استراتژی ترامپ را هم از نظر اقتصادی مضر و هم از نظر سیاسی بی‌ثبات‌کننده می‌دانند. در حال حاضر، صنایع مختلف از خودروسازی گرفته تا محصولات کشاورزی، با فضای عدم قطعیت روبه‌رو شده‌اند، چراکه چشم‌انداز افزایش تعرفه‌ها، تهدیدی برای اقتصادهای صادرات‌محور اروپا به شمار می‌رود. 

تاثیرات احتمالی این جنگ تجاری چندوجهی است. از یک‌سو زنجیره‌های تامین که مدت‌هاست میان آمریکا و اروپا ارتباطی تنگاتنگ دارند، دچار اختلال خواهند شد و از سوی دیگر، با افزایش هزینه‌های تولید و کاهش رقابت‌پذیری، صادرکنندگان اروپایی ممکن است دسترسی به بازار ایالات متحده را که یکی از مقاصد اصلی کالاهای باارزش آن‌هاست، از دست بدهند. علاوه بر این هرگونه تعرفه تلافی‌جویانه از سوی اروپا می‌تواند به مصرف‌کنندگان و شرکت‌های آمریکایی آسیب رسانده و در نتیجه شکاف‌های اقتصادی را در هر دو سوی آتلانتیک عمیق‌تر کند. 

از نظر سیاسی نیز این وضعیت بسیار حساس است. اتحادیه اروپا در برابر فشارهای خارجی همواره یک نقطه قوت محسوب شده اما اکنون اختلافاتی در مورد چگونگی واکنش به فشارهای آمریکا پدید آمده است. برخی رهبران خواهان راهبردی هماهنگ برای اقدامات تلافی‌جویانه هستند، در حالی که دیگران هشدار می‌دهند که تشدید درگیری ممکن است وضعیت را وخیم‌تر کند. خطر اینجاست که پاسخ پراکنده اروپا می‌تواند موقعیت مذاکراتی این بلوک را تضعیف کند و آن را در برابر اقدامات یک‌جانبه بیشتر از سوی واشنگتن آسیب‌پذیر سازد. این اختلافات داخلی همچنین ممکن است سیاست‌گذاران اروپایی را به بازنگری در وابستگی به بازار آمریکا وادار کرده که می‌تواند تلاش‌ها برای ایجاد مشارکت‌های تجاری جایگزین را تسریع کند. 

مزیت استراتژیک چین

در حالی که تنش‌ها میان آمریکا و اروپا افزایش می‌یابد، پکن در موقعیتی قرار دارد که می‌تواند از این وضعیت بهره ببرد. در سال‌های اخیر، چین سیاست‌های اقتصادی و تجاری خود را به گونه‌ای تنظیم کرده که وابستگی به بازار آمریکا را کاهش دهد. اکنون با احتمال آغاز یک جنگ تجاری تمام‌عیار میان آمریکا و متحدان اروپایی‌اش، صادرکنندگان چینی می‌توانند سهم بازارهایی را که ممکن است رقبای اروپایی‌شان از دست بدهند، به دست آورند. 

در حالی که چین نیز سیاست‌های حمایتی خاص خود را دارد، رژیم تعرفه‌ای این کشور در مقایسه با تعرفه‌های گسترده‌ای که دولت ترامپ پیشنهاد کرده، انعطاف‌پذیرتر بوده است. این انعطاف‌پذیری به چین اجازه می‌دهد تا با قیمت‌های رقابتی‌تر وارد بازار شود و توافقات تجاری را با کشورهایی که به دنبال شرکای پایدار هستند، تضمین کند. علاوه بر این با بی‌ثبات شدن بازارهای اروپایی به دلیل واکنش‌های تلافی‌جویانه آمریکا، شرکت‌های چندملیتی ممکن است چین را به عنوان منبعی مطمئن‌تر برای قطعات ضروری و کالاهای مصرفی در نظر بگیرند. 

تغییر مسیر تجارت نیز عاملی تعیین‌کننده خواهد بود. واردکنندگان آمریکایی که در تلاشند از تعرفه‌های سنگین بر کالاهای اروپایی اجتناب کنند، ممکن است بیشتر به محصولات چینی روی آورند. این تغییر می‌تواند روند بازتنظیم جریان‌های تجاری جهانی را تسریع کند، به گونه‌ای که چین نه‌ فقط به‌ عنوان تامین‌کننده‌ای کلیدی، بلکه به‌ عنوان رهبر در تعیین استانداردهای جدید تجارت بین‌المللی ظاهر شود. 

تاثیرات احتمالی یک جنگ تجاری میان آمریکا و اروپا از مرزهای این دو قاره فراتر خواهد رفت. زنجیره‌های تامین جهانی که طی دهه‌ها سیاست‌های تجاری آزاد شکل گرفته‌اند، ممکن است بر اثر افزایش تعرفه‌ها و اقدامات تلافی‌جویانه دچار هرج‌ومرج شوند. برای مصرف‌کنندگان، این شرایط به معنای افزایش قیمت‌ها و کاهش دسترسی به کالاهای متنوع خواهد بود. برای شرکت‌ها نیز، خطر اختلال در زنجیره تامین و افزایش هزینه‌های عملیاتی ممکن است موجب کاهش سرمایه‌گذاری و نوآوری شود. 

در این میان، چین با سیاست‌های تجاری انعطاف‌پذیر و سرمایه‌گذاری‌های عظیم در تولیدات داخلی، از این شکاف بهره خواهد برد. با تضعیف همکاری‌های تجاری بین آمریکا و اروپا، چین می‌تواند نقش برجسته‌تری در شبکه‌های تجاری جهانی ایفا کند و تاثیرات ژئوپلیتیکی گسترده‌تری را رقم بزند. 

در نهایت، این تحولات نشان می‌دهند که سیاست‌های تجاری یک‌جانبه نه‌ فقط برای طرف‌های درگیر، بلکه برای کل اقتصاد جهانی مخاطره‌آمیز هستند. در حالی که ترامپ بر تعرفه‌ها به عنوان ابزاری برای تقویت اقتصاد آمریکا تاکید دارد، ممکن است در نهایت نتیجه‌ای معکوس رقم بخورد که به ضرر اروپا و آمریکا تمام شده و چین را به پیروز واقعی این منازعه تبدیل کند.