نجات جاده‌ها در گرو تفکیک وزارت راه/ تعهد کاری در وزارتخانه خدشه‌دار شده است 

محمدحسین جوانمردی، معاون اسبق وزارت مسکن در گفت‌و‌گو با خبرنگار اقتصاد معاصر درباره تفکیک این وزارت‌خانه اظهار داشت: ادغام وزارت راه و ترابری با وزارت مسکن و شهرسازی از ابتدا اشتباه بود. این تصمیم بدون بررسی کارشناسی و صرفا بر اساس لجاجت سیاسی پس از استیضاح آقای بهبهانی، وزیر وقت ترابری و پس از عدم معرفی وزیر جدید از سوی رئیس‌جمهور اسبق، اتخاذ شد. متاسفانه این اقدام بدون هیچ مطالعه‌ای صورت گرفت و تصمیمی خلق‌الساعه بود که به‌ سرعت اجرایی شد. 

وی ادامه داد: اگر به عملکرد این وزارتخانه از زمان ادغام تاکنون نگاه کنیم، می‌بینیم که نه وزارت مسکن و شهرسازی توانسته وظایف خود را در قالب ماموریت‌های اصلی‌ خود به‌ درستی انجام دهد و نه وزارت راه و ترابری. نتیجه این تصمیم اشتباه را امروز مشاهده می‌کنیم؛ سرمایه‌های ملی کشور، خصوصا در بخش حمل‌ونقل و راه، به‌ شدت آسیب دیده است. این تصمیم از ابتدا اشتباه بود و امروز نیز که سال‌ها از آن گذشته، همچنان شاهد ناکارآمدی ناشی از آن هستیم. 

معاون اسبق وزارت راه و شهرسازی تاکید کرد: تفکیک وزارت‌خانه‌های راه و شهرسازی و بازگشت به ساختار قبلی، اقدامی ضروری است که هر چه زودتر باید انجام شود. این تصمیم نه‌ فقط به نفع کشور و مردم خواهد بود، بلکه از نابودی بیشتر سرمایه‌های ملی جلوگیری می‌کند. برخلاف تصور برخی، این تفکیک هزینه زیادی به دولت تحمیل نخواهد کرد، چراکه همچنان ساختمان‌ها و تشکیلات مربوط به وزارت مسکن و شهرسازی و همچنین بخش راه و ترابری و حمل‌ونقل، موجود و قابل استفاده هستند.

عده‌ای از ترس از دست دادن میز مخالف تفکیک هستند 

وی در مورد مخالفت دولت، به‌ ویژه شخص رئیس‌‌جمهور، به این تفکیک اشاره کرد و گفت: سازمان‌ها باید بر اساس وظایف و ماموریت‌های مشخص خود طراحی شوند، نه بر اساس منافع افراد، این تفکر که یک معاون یا مدیرکل، فقط به دلیل حفظ جایگاه خود، مانع تصمیمی شود که به نفع کشور است، خیانتی آشکار محسوب می‌شود. اگر کسی به‌ جای در نظر گرفتن منافع عمومی، فقط به موقعیت شغلی خود فکر کند، بدون شک در حال تلاش برای حفظ منافع شخصی است، نه اصلاح وضعیت موجود. 

معاون اسبق وزارت راه و شهرسازی ادامه داد: این موضوع باید با دید کارشناسی بررسی شود، نه با نگاه فردی. اگر سازمانی برای ارائه خدمات بهتر به مردم طراحی شده، نباید تصمیمات آن تحت تاثیر تغییر جایگاه افراد قرار بگیرد. اگر تفکیک وزارتخانه‌ موجب بهبود عملکرد شود، نباید نگرانی از تغییرات مدیریتی مانع اجرای آن شود. 

تعهد کاری در وزارت راه دچار خدشه شده است 

جوانمردی در بخش دیگری از صحبت‌های خود، به مشکلات ناشی از ادغام وزارت راه و شهرسازی اشاره کرد و گفت: در گذشته، زمانی که مسؤولیت داشتم، شرایط کاری به گونه‌ای بود که تعهد کارکنان موجب می‌شد وظایف به‌ طور دقیق و با کیفیت انجام شود. برای مثال، در سال‌های گذشته، در برخی محور‌های کوهستانی مانند گردنه زنجیران بین مهاباد و پیرانشهر، ارتفاع برف به سه تا چهار متر می‌رسید اما نیرو‌های راهداری اجازه نمی‌دادند که مسیر حتی لحظه‌ای مسدود شود. در گردنه ماه‌پر در محور سپیدان به یاسوج که اکنون حذف شده است، دوونیم تا سه متر برف می‌آمد اما با کار شبانه‌روزی و تعصب کارکنان، راه باز می‌ماند، اما امروز، می‌بینیم که با بارش ۱۰ سانتیمتر برف، محور‌های مهمی مانند قزوین-زنجان، تهران-کرج و حتی تهران-قم مسدود می‌‌شود، چون در این سال‌های پس از ادغام شاهد کاهش تدریجی تعهد، تخصص و تجربه در مدیریت حوزه راه و مسکن هستیم. 

به گفته وی عدم نظارت کافی و نبود انگیزه در میان کارکنان وزارت راه و شهرسازی موجب شده است که عملکرد‌ها دچار افت شدیدی شود. این وضعیت فقط محدود به راهداری نیست، بلکه در بخش راه‌سازی نیز شاهد آن هستیم. مشخصات فنی پروژه‌های راه‌سازی در بسیاری از موارد رعایت نمی‌شود و همین موضوع باعث می‌شود که محوری که امروز افتتاح می‌شود، چهار ماه بعد نیاز به تعمیرات اساسی داشته باشد. دلیل این وضعیت نیز تاثیر فشار‌های سیاسی بر تصمیمات فنی و اجرایی است که یکی از مشکلات بزرگ کشور به‌ شمار می‌رود. 

معاون اسبق وزارت راه و شهرسازی در پاسخ به اینکه چه پیشنهادی برای رئیس جمهور یا مقامات دولت در این مورد دارید؟ گفت: این تصور که تفکیک وزارتخانه باعث افزایش هزینه‌ها می‌شود، اشتباه است. ساختار‌های لازم همچنان وجود دارند و نیاز به ایجاد تشکیلات جدید نیست. مهم این است که مسؤولیت هر وزارتخانه به درستی تعریف شود و وزیر بتواند وظایف خود را به‌ طور کارآمد انجام دهد. 

جوانمردی تاکید کرد: در حال حاضر، وزارت راه و شهرسازی، مجموعه‌ای از سازمان‌ها و شرکت‌های زیرمجموعه دارد که عملا به اندازه یک دولت کوچک عمل می‌کنند. از سوی دیگر، حوزه مسکن و شهرسازی نیز چالش‌های بزرگی دارد. ادغام این دو حوزه باعث شده که وزیر فرصت کافی برای مدیریت بهینه هر دو بخش را نداشته باشد. 

هیچ جای دنیا یک وزیر این تعداد معاون ندارد

وی اضافه کرد: اگر به کشور‌های توسعه‌یافته نگاه کنیم، می‌بینیم که یک وزیر معمولا تعداد محدودی معاون دارد و بر امور نظارت می‌کند اما در ایران، وزیر راه و شهرسازی باید چندین معاون و سازمان را مدیریت کند که این موضوع عملا باعث کاهش بهره‌وری شده است. 

وی تصریح کرد: تفکیک این دو وزارتخانه، باعث می‌شود که وزیر راه و ترابری بتواند به‌ طور مستقل بر حوزه حمل‌ونقل و زیرساخت‌های جاده‌ای تمرکز کند و وزیر مسکن و شهرسازی نیز مسؤولیت حوزه خود را بدون دغدغه مسائل حمل‌ونقل بر عهده بگیرد. این تفکیک موجب بهبود عملکرد، افزایش کارایی و پاسخ‌گویی بهتر به مردم خواهد شد. بنابراین دولت باید این موضوع را از نگاه کارشناسی بررسی کرده و تصمیمی اتخاذ کند که به نفع کشور و مردم باشد.